Τι θα δει ο Μπάιντεν στη Μέση Ανατολή;

Tην πρώτη του περιοδεία στη Μέση Ανατολή από όταν ανέλαβε την προεδρία των ΗΠΑ ξεκινάει σήμερα ο Τζο Μπάιντεν συνοδεία του υπουργού Εξωτερικών του Αντονι Μπλίνκεν, με πρώτο σταθμό το Ισραήλ, ένα σύντομο πέρασμα από τη Δυτική Οχθη και τελικό προορισμό την Τζέντα της Σαουδικής Αραβίας, όπου θα συμμετάσχει, το Σάββατο, σε μια σύνοδο του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου, μαζί με τους ηγέτες της Σαουδικής Αραβίας, του Κουβέιτ, του Ομάν, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, του Μπαχρέιν, του Κατάρ, του Ιράκ, της Ιορδανίας και της Αιγύπτου. Οι υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων τον περιμένουν στη γωνία. O ίδιος ο Μπάιντεν πέρασε στην άμυνα πριν καν αναχωρήσει από την Ουάσιγκτον, υπερασπιζόμενος με άρθρο που υπέγραψε στη «Washington Post» την απόφασή του να επισκεφθεί τη Σαουδική Αραβία, ένα κράτος που ο ίδιος χαρακτήριζε προεκλογικά «παρία», και να συναντηθεί με τον ντε φάκτο ηγέτη της Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, τον πρίγκιπα διάδοχο που, σύμφωνα με τις αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών, «ενέκρινε» τη δολοφονία του σαουδάραβα αντιφρονούντος δημοσιογράφου Τζαμάλ Κασόγκι το 2018. Ομως ο πόλεμος στην Ουκρανία και η ενεργειακή κρίση που αυτός επέφερε πριμοδότησαν τη ρεαλπολιτίκ – κι αυτή μοιάζει να γεννά με τη σειρά της νέα γεωπολιτικά τρίγωνα.

Ο αμερικανός πρόεδρος φτάνει σήμερα σε μια χώρα που βρίσκεται σε πολιτική αναταραχή, καθώς οδεύει, το φθινόπωρο, προς τις πέμπτες κατά σειρά εκλογές των τελευταίων τεσσάρων χρόνων. Στο αεροδρόμιο του Μπεν Γκουριόν θα τον υποδεχθεί ένας υπηρεσιακός πρωθυπουργός, ο Γιαΐρ Λαπίντ: στο μενού των διαβουλεύσεών τους θα βρεθεί η εμβάθυνση της διαδικασίας εξομάλυνσης των σχέσεων του Ισραήλ με τέσσερις αραβικές χώρες – μια κίνηση που έγινε με την ευλογία τόσο των ΗΠΑ όσο και του Ριάντ – καθώς και η ενίσχυση της περιφερειακής συνεργασίας έναντι του Ιράν. Οπως δήλωσε χαρακτηριστικά στο Politico ο πρώην πρεσβευτής των ΗΠΑ στο Ριάντ και νυν καθηγητής στη σχολή Wharton του Πανεπιστημίου της Πενσιλβάνια Τζόζεφ Ουέστφαλ, «η ελπίδα είναι, φυσικά, να δούμε κάποια στιγμή μια ανταλλαγή διπλωματικών σχέσεων ανάμεσα στη Σαουδική Αραβία και το Ισραήλ». Το (τελματωμένο) παλαιστινιακό ζήτημα παραμένει εμπόδιο σε αυτόν τον δρόμο, δεν πέρασε εντούτοις απαρατήρητη η ελπίδα που εξέφρασε προχθές ο ισραηλινός υπουργός Οικονομικών Αβιγκντορ Λίμπερμαν να οδηγήσει η περιοδεία του Μπάιντεν στη δημιουργία μιας κοινής αγοράς στη Μέση Ανατολή που θα περιλαμβάνει και τη Σαουδική Αραβία.

Στο Ισραήλ, ο αμερικανός πρόεδρος θα συναντηθεί μεταξύ άλλων και με τον πρώην (και πάντα επίδοξο επόμενο) πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, ενώ θα συμμετάσχει, μέσω βιντεοσύνδεσης, σε μια σύνοδο κορυφής του νέου φόρουμ I2U2 με τον ινδό πρωθυπουργό Ναρέντα Μόντι και τον πρόεδρο των ΗΑΕ Μοχάμεντ μπιν Ζαγέντ. Πριν αναχωρήσει, την Παρασκευή, για την Τζέντα θα συναντηθεί στη Βηθλεέμ με τον παλαιστίνιο πρόεδρο Μαχμούντ Αμπάς – με τις πληροφορίες να μιλούν για εξαγγελία μιας σειράς μέτρων με σκοπό την ενίσχυση της Παλαιστινιακής Αρχής. Το πιθανότερο, αντιθέτως, είναι πως ο Μπάιντεν δεν θα συναντηθεί, όπως αυτή αξιώνει καταγγέλλοντας ως χλιαρή την αμερικανική αντίδραση, με την οικογένεια της παλαιστινιο-αμερικανίδας δημοσιογράφου του Αλ Τζαζίρα, Σιρίν Αμπού Ακλέχ, η οποία σκοτώθηκε τον περασμένο Μάιο στην Τζενίν από (ισραηλινή) σφαίρα ενώ κάλυπτε ισραηλινή επιχείρηση.

Υπερασπιζόμενος την επίσκεψή του στη Σαουδική Αραβία, διαβεβαιώνοντας πως «οι θεμελιώδεις ελευθερίες βρίσκονται πάντα στην ημερήσια διάταξη όταν ταξιδεύω στο εξωτερικό», ο αμερικανός πρόεδρος επισήμανε πως στόχος είναι ο επαναπροσδιορισμός των διμερών σχέσεων. Στην κορυφή της ατζέντας, πάντως, θα βρεθεί, όπως επιβεβαίωσε ο σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ Τζέικ Σάλιβαν, το αίτημα για μεγαλύτερη αύξηση της παραγωγής πετρελαίου από τις χώρες του ΟΠΕΚ, ώστε να αντισταθμιστεί η απώλεια της ρωσικής προσφοράς και να μειωθούν οι τιμές της βενζίνης. Μιλώντας στο Politico, ο Τζόζεφ Ουέστφαλ δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο να κάνει ο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν μια ανακοίνωση προς αυτή την κατεύθυνση «αν η συζήτηση πάει πραγματικά, πραγματικά καλά» – απομένει να αποκαλυφθούν τα ανταλλάγματα που θα δοθούν.