«Οταν είμαστε κουρασμένοι παίζουμε καλύτερα»

«Ποιος είναι ο σπουδαιότερος συνθέτης στον κόσμο;». «Ο Μπαχ» ακούστηκε ως απάντηση από το βάθος της πλατείας. «Ναι αλλά υπάρχει και ένας ακόμη σπουδαίος και ήταν παιδί θαύμα». Ο μικρός διάλογος μεταξύ του Paquito D’ Rivera και του κοινού λειτούργησε ως εισαγωγή, για να παίξει με το κλαρίνο του το θέμα από το «Τουρκικό Εμβατήριο» του Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότσαρτ και να ξεκινήσει ένα υπέροχο παιχνίδι με το κοινό, που επαναλάμβανε με τη φωνή τον ρυθμό που άκουγε. Αυτό ήταν ένα μικρό στιγμιότυπο που μαρτυρά ότι ο αυθορμητισμός, η χαρά, η επικοινωνία είναι τα βασικά υλικά της τέχνης που προσφέρουν περισσότερο από έξι δεκαετίες οι Chucho Valdés και Paquito D’ Rivera.

Οι δυο θρύλοι της τζαζ σήκωσαν την αυλαία του εορταστικού Sani Festival την Κυριακή. Η έναρξη της σπουδαίας μουσικής γιορτής, η οποία κλείνει τα 30 χρόνια από τότε που ο Σταύρος και η Νίκη Ανδρεάδη την οραματίστηκαν, ήταν προγραμματισμένη για το περασμένο Σάββατο. Ο καιρός ανάγκασε τους υπεύθυνους να τη μεταφέρουν μια μέρα αργότερα. Ετσι η φροντισμένη παραγωγή του Sani μας έδωσε την ευκαιρία να δειπνήσουμε με τους ζωντανούς μύθους. Μόλις είχαν έρθει από το Σεν Μόριτς όπου ήταν ένας ακόμη σταθμός της περιοδείας «Reunion». Η απορία όλων ακούστηκε σχεδόν εν χορώ στο τραπέζι: «Μα πώς θα παίζατε, αν το επέτρεπε ο καιρός, χωρίς να έχετε κοιμηθεί σχεδόν καθόλου;». «Οταν είμαστε κουρασμένοι παίζουμε καλύτερα» απάντησε ο Paquito D’ Rivera κοιτώντας τον φίλο και συνοδοιπόρο του ο οποίος συμφώνησε κουνώντας το κεφάλι και γελώντας δυνατά. Οταν η συζήτηση περιστράφηκε για τη μουσική ο Paquito D’ Rivera μιλώντας για τη μεγάλη του αγάπη τον Μάιλς Ντέιβις είπε πως «ποτέ δεν έπαιζε το ίδιο πράγμα, με τον ίδιο τρόπο. Και όταν άκουγε τους μουσικούς του να το κάνουν τους επέπληττε». Σε αυτή την κουβέντα λίγο αργότερα ακούσαμε τον ανυπέρβλητο σαξοφωνίστα να λέει «η σιωπή είναι πιο σημαντική από τη μουσική, γιατί προϋπήρχε».

ΑΠΟ ΤΟ 1962. Οι δύο πιο σημαντικοί και ταλαντούχοι μουσικοί της Κούβας – παιδιά σπουδαίων μουσικών επίσης – που μετρούν περισσότερα από 25 Grammy και Latin Grammy μίλησαν για το πώς ξεκίνησε η θρυλική συνεργασία τους το 1962. Ο Paquito D’ Rivera πήγε σ’ ένα τοπικό κλαμπ στη γειτονιά του το Marianao στη Νότια Αβάνα για να ακούσει τον Chucho Valdes. Οι δρόμοι τους χώρισαν το 1980 όταν ο D’ Rivera έφυγε από την Κούβα. Ο Valdés παρέμεινε στην Κούβα και συνεχίζοντας την πορεία της μπάντας τους Irakere μέχρι το 2005. Τότε και ενώ ήταν σε περιοδεία στην Ισπανία, βρήκε αφορμή ν’ αυτομολήσει στις ΗΠΑ. Σήμερα ζει κοντά στο Μαϊάμι όπως μας είπε η αργεντίνα σύζυγός του Σορένα.

Επειτα από εξήντα χρόνια οι εμβληματικοί μουσικοί συναντήθηκαν ξανά και ηχογράφησαν το «Ι Missed You Too» θυμίζοντας εκείνες τις μέρες που με την μπάντα τους άφηναν ανελίτηλο το σημάδι τους στην παγκόσμια μουσική σκηνή της τζαζ. Τώρα απολαμβάνουν την περιοδεία τους χάριν στην οποία τους ακούσαμε στον λόφο του Sani. «Ποιο είναι το αέναο ζητούμενο της αληθινής τέχνης;» διερωτήθηκε στο καλωσόρισμά τους ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Sani Festival. Και η απάντηση άρχισε να ξετυλίγεται τη στιγμή που οι θεατές σηκώθηκαν από τις καρέκλες τους, πήγαν μπροστά στη σκηνή και αφέθηκαν στον χορό της εξαίσιας μουσικής τους.