Η αρχιτεκτονική των ψευδαισθήσεων

Επέλεξα σήμερα ένα έργο αρχιτεκτονικής που το διακρίνουν από τη μια η σεμνότητα μελετητών και ιδιοκτητών και από την άλλη η τόλμη και η αναζήτηση μιας διαφορετικότητας, όχι για το «φαίνεσθαι», αλλά για την αισθητική απόλαυση και τη βίωση μιας άλλης εμπειρίας του «κατοικείν». Σε ένα έντονα επικλινές μικρό οικόπεδο στην Πολιτεία εντάχθηκε η ξεχωριστή αυτή κατοικία, που δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο περιοδικό «ΔΟΜΕΣ» με τίτλο «Reflection House». Με μια εντυπωσιακή θέα προς τη Νέα Κηφισιά, που καθόρισε και την αρχιτεκτονική της, με είσοδο από τη στάθμη του δρόμου, σε μια υπερυψωμένη πλατφόρμα, εντάσσονται μία μεγάλη βεράντα, μία αιωρούμενη κολυμβητική δεξαμενή και φυτά, ενώ στο εσωτερικό το καθιστικό, η τραπεζαρία και η κουζίνα (βλ. κάτοψη). Μία πλατφόρμα που πλαισιώνεται από δύο πλευρικούς προς τους γείτονες τοίχους, που οριοθετούν τη θέα και παραπέμπουν στις χειρονομίες του Mies van der Rohe. Η απουσία του όποιου ενδιάμεσου υποστυλώματος είναι αισθητή και αλλόκοτη, η ματιά ψάχνει για στήριγμα και δεν το βρίσκει, σημειώνει ο Μέμος Φιλιππίδης στο κείμενο της δημοσίευσης. Και διευκρινίζει ότι η καθαρή και ενιαία οροφή στηρίζεται, με τη συμβολή του πολιτικού μηχανικού Αθανάσιου Σπανού, σε μεταλλικά δοκάρια που γεφυρώνουν το κενό των 16 μέτρων και καλύπτονται από την ψευδοροφή, χωρίς κανένα ενδιάμεσο υποστύλωμα, κάτι που υπερβαίνει τις συνήθειές μας.

Η εξέχουσα αυτή πλατφόρμα δέχεται από κάτω της την υπόλοιπη κατοικία με τα υπνοδωμάτια και τους βοηθητικούς χώρους, σε δύο επίπεδα που υποχωρούν, αφήνοντας μετέωρη τη βεράντα του ισογείου και κυρίως την κολυμβητική δεξαμενή, που εκτείνεται στο κενό. Αιωρείται, δοκιμάζοντας τη βεβαιότητα του κολυμβητή όταν φτάνει στο άκρο της για να δει τη θέα, και κολυμπώντας, αντί να απολαμβάνει μία αίσθηση σταθερότητας, υποβάλλεται σε μία εναλλαγή συναισθημάτων καταλήγοντας με μία αίσθηση ιλίγγου στο άκρο, που αιωρείται παράτολμα κάτω από το βάρος του μεγάλου όγκου νερού που σε κάνει να νιώθεις ένα είδος απειλής. Συναρπαστικές εμπειρίες που φαίνεται να γοήτευσαν τους ιδιοκτήτες, που επέλεξαν τους αρχιτέκτονες Μέμο Φιλιππίδη και Μαρίτα Νικολούτσου (MPLUSM ARCHITECTS) να τους σχεδιάσουν αυτό το σπίτι, αναζητώντας τη γοητεία της διαφορετικότητας και των εναλλαγών, μέσα από την απλότητα, μακράν του επιτηδευμένου μινιμαλισμού και των προκλητικών αετωμάτων, που τα χρόνια της ευμάρειας δημιούργησαν ένα υπερφίαλο lifestyle, καταδυναστεύοντας αρχιτέκτονες και ιδιοκτήτες.

Απλοί άνθρωποι που δεν έχουν την έπαρση αποδέχονται τα τελευταία χρόνια τολμηρές επιλογές από ταλαντούχους αρχιτέκτονες. Και αυτό είναι μια ενθαρρυντική διαπίστωση που δίνει τη δυνατότητα στο περιθώριο των υπερσχεδιασμένων υψηλού κόστους επαύλεων να υλοποιούνται από έλληνες αρχιτέκτονες ξεχωριστές προτάσεις με έναν τολμηρό και ενίοτε πειραματικό χαρακτήρα. Λιτές ποιοτικές κατασκευές με λογικό κόστος, χωρίς πολυτελείς επιλογές, με μέτρο, ενταγμένες στο τοπίο και προσαρμοσμένες στο ελληνικό κλίμα και το φως. Κατασκευές που δικαιώνονται μέσα στον χρόνο όχι μόνο από τους ιδιοκτήτες αλλά και το διεθνές κοινό. Οπως παραδείγματος χάριν η βραβευμένη και πολυδημοσιευμένη Κατοικία στα Μέγαρα του αρχιτέκτονα Τηλέμαχου Ανδριανόπουλου (Tense Architecture Network), με θέα στα Γεράνεια Ορη, που εκτός από τον ενθουσιασμό των σεμνών ιδιοκτητών, εκατοντάδες χιλιάδες θεατές έχουν παρακολουθήσει τα σχετικά βίντεο που έχουν πραγματοποιηθεί και δημοσιευτεί ακόμη και στη «Wall Street Journal».

«ΑΛΧΗΜΙΚΗ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ». Και δεν είναι μόνο αυτές οι συναρπαστικές εμπειρίες που απολαμβάνουν σήμερα οι συγκεκριμένοι χαμηλών τόνων ιδιοκτήτες στην Πολιτεία. Αναζητώντας να δοκιμαστούν διαφορετικά χρώματα, οδήγησαν τους μελετητές να επιχειρήσουν μία «αλχημική μεταμόρφωση υλικών», προκαλώντας μία ακόμη ψευδαίσθηση ως προς τα «αληθινά υλικά». Πλευρικές επιφάνειες με γυαλιστερές λάκες και μάρμαρο αντανακλούν και πολλαπλασιάζουν την εντυπωσιακή θέα και ταυτόχρονα προκαλούν έναν παράξενο αποπροσανατολισμό, στον βαθμό που η θέα εμφανίζεται ξανά μπροστά σου, ακόμη και όταν απομακρύνεσαι από αυτή. Η θέα που είναι ανεμπόδιστη από όλα τα επίπεδα μέσω των μεγάλων ανοιγμάτων, που εξασφαλίζουν μία διαφάνεια σε αντίθεση με τις οχυρωματικές προσόψεις για την εξασφάλιση της ιδιωτικότητας. Εδώ δεν τίθεται θέμα, μια και «ο απέναντι» είναι η απεριόριστη θέα.

Ιδιαίτερα στο ισόγειο η διαφάνεια αυτή φτάνει σε ακραία μορφή. Διά μέσου των μεγάλων ανοιγμάτων και στις δύο όψεις, επιτρέπεται η διαμπερής οπτική, ακριβώς μετά την υπερυψωμένη μάντρα, όπου ο επισκέπτης την εισπράττει με την παρεμβολή ενός αραχνοΰφαντου μεταλλικού φίλτρου, υπεράνω υδάτινης διαμόρφωσης. Μιας αναρτημένης μεταλλικής φύτευσης που αποτελεί μια εικαστική χειρονομία, που επιμελήθηκε η Χάιδω Καπρούλια, συνεργάτρια του γραφείου. Κλείνω με τις τολμηρές χρωματικές επιλογές στο εσωτερικό, συνεπείς στις αρχές του μοντερνισμού, που καλά κρατεί στον τόπο μας.