Η κόπωση των (μη) πολεμιστών {CR}

κούραση η: η κατάσταση στην οποία περιέρχεται κάποιος ύστερα από υπερβολική εργασία ή από ψυχική ή σωματική ένταση και η οποία εκδηλώνεται ως αίσθηση αδυναμίας και εξάντλησης: Σωματική / διανοητική / ψυχική ~, κόπωση.

Η κόπωση του κοινού είναι ήδη ορατή. Σύμφωνα με έρευνα που πραγματοποίησε η News Whip για τον αμερικανικό ιστότοπο Axios, οι αλληλεπιδράσεις στα σόσιαλ μίντια – likes, σχόλια, κοινοποιήσεις – με θέμα την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία είναι πια κατά 22 φορές λιγότερες: από 109 εκατομμύρια την πρώτη εβδομάδα του πολέμου, μεταξύ 24 Φεβρουαρίου και 3 Μαρτίου, έπεσαν στα 4,8 εκατομμύρια την τελευταία εβδομάδα του Μαΐου. Η ίδια τάση αντικατοπτρίζεται και στον όγκο των δημοσιογραφικών άρθρων στο Διαδίκτυο: από 520.000 την πρώτη εβδομάδα, μειώθηκαν στις 70.000. Απρίλιο και Μάιο, σύμφωνα πάντα με τη News Whip, το ενδιαφέρον του διαδικτυακού κοινού για τη δίκη Αμπερ Χερντ – Τζόνι Ντεπ ήταν εξαπλάσιο του ενδιαφέροντος για την Ουκρανία. Τα στοιχεία αφορούν βέβαια το αγγλόφωνο Ιντερνετ, το βλέπουμε όμως παντού, κι εδώ, ακόμα και στις σελίδες αυτής της εφημερίδας, είναι καλοκαίρι, κάνει ζέστη, ο κόσμος έχει κουραστεί από τις πανδημίες και τους πολέμους, οι γραμμές του μετώπου στην Ουκρανία δεν μετατοπίζονται πια παρά ελάχιστα, αντιθέτως οι τιμές ολόγυρα συνεχώς ανεβαίνουν – ποιος θυμάται πια τη Μαριούπολη;

Ο Σεργκέι. Είναι 52 χρόνων, ογκώδης και φαλακρός, επαγγελματίας οδηγός νταλίκας. Γεννήθηκε, μεγάλωσε, ζούσε στη Μαριούπολη. Εχασε τη μητέρα του πριν από την πολιορκία, πρόλαβε να τη θάψει όπως έπρεπε. Στα τελευταία της, τον έβαλε να της ορκιστεί πως θα φρόντιζε τον πατέρα του. Ο Σεργκέι αναγκάστηκε όμως να φύγει στις 16 Μαρτίου, ώστε να σώσει τα δύο του παιδιά. Είχε ήδη θάψει τους γείτονές του, στον κήπο τους. Μία ρουκέτα χτύπησε το σπίτι τους, βρήκε μόνο διάσπαρτα ανθρώπινα μέλη. Τα έβαλε σε έναν σάκο και τα έθαψε. Φεύγοντας, όμως, άφησε τον πατέρα του πίσω: αρνιόταν κατηγορηματικά να ακολουθήσει. Και έκτοτε, η συνείδησή του τον βασανίζει. «Εχασα τον ύπνο μου. Η υπόσχεση που έδωσα στη μητέρα μου αντηχεί ασταμάτητα μέσα στο μυαλό μου. Πρέπει να μεταφέρω τον πατέρα μου σε ασφαλές μέρος». Ο Εμανουέλ Γκρινζπάν, ο ειδικός απεσταλμένος της γαλλικής εφημερίδας «Le Monde», συνάντησε τον Σεργκέι, τη σύζυγο και τα παιδιά τους σε ένα πάρκινγκ κάπου 30 χιλιόμετρα από το μέτωπο, στον δρόμο που ξεκινάει από τη Ζαπορίζια προς τη Μαριούπολη. Εκεί συγκεντρώνονται κάθε πρωί εκατοντάδες οχήματα, που θέλουν να μεταβούν στα κατεχόμενα από τους Ρώσους εδάφη. Αλλες φορές για να απομακρύνουν κάποιον οικείο τους που αποκλείστηκε εκεί, άλλες γιατί δεν έχουν τους πόρους ώστε να συνεχίσουν να ζουν στην εξορία. Ο αριθμός των αυτοκινήτων σε κάθε κομβόι είναι περιορισμένος, οι επιβαίνοντες περνούν από αυστηρό έλεγχο, αρχικά από τις ουκρανικές Αρχές, στη συνέχεια από τις δυνάμεις κατοχής, το ταξίδι Ζαπορίζια – Μαριούπολη διαρκούσε κανονικά τρεις ώρες, τώρα διαρκεί ακόμα και δύο ημέρες, και δεν υπάρχει εγγύηση επιστροφής.

Η Αλίνα. Είναι 36 χρόνων, λογίστρια στο επάγγελμα, εργαζόταν στο γκαράζ του συζύγου της. «Δεν έχει απομείνει τίποτα: το μισό καταστράφηκε, το υπόλοιπο λεηλατήθηκε». Ο Γκρινζπάν τη συνάντησε στη Ζαπορίζια, είχε μόλις επιστρέψει από τη Μαριούπολη. «Στις 16 Μαρτίου, όταν καταφέραμε να φύγουμε, ήμασταν επτά μέσα στο αυτοκίνητο. Δεν υπήρχε χώρος για αποσκευές». Γύρισε λοιπόν μαζί με τον 62χρονο πατέρα της – θα ήταν πολύ επικίνδυνο να πάρει μαζί τον σύζυγό της, «οι Ρώσοι κάνουν τα πάντα προκειμένου να αποτρέψουν τον κόσμο να γυρίσει στην ουκρανική πλευρά και σταματούν τους άνδρες σε μάχιμη ηλικία». Βρήκε την πολυκατοικία όπου έμενε κατά το ήμισυ κατεστραμμένη, το δικό της διαμέρισμα, όμως, στον 9ο όροφο, είχε χάσει μόνο τα παράθυρα. Βρήκε επίσης κάποιους γείτονες, της έκαναν χιλιάδες ερωτήσεις. «Δεν γνωρίζουν τι συμβαίνει στο εξωτερικό, δεν ξέρουν ότι η πόλη της Ζαπορίζια ελέγχεται πάντα από την Ουκρανία. Είναι αποκομμένοι από τον κόσμο, το ίδιο ήμουν κι εγώ», τις έξι ημέρες που έμεινε εκεί. Η Αλίνα βρίσκει πολύ παράξενη τη στάση των γειτόνων της: «Χαίρονται με την κατάστασή τους, μόνο και μόνο επειδή δεν ακούνε πια εκρήξεις και επειδή, από καιρό σε καιρό, οι Ρώσοι τους φέρνουν ένα σακί με ρύζι. Αλλά η κατάσταση είναι τρομακτική! Δεν ζουν, επιβιώνουν. Δεν υπάρχει νερό, ούτε αέριο, ούτε ηλεκτρικό. Τα μαγαζιά είναι κλειστά. Υπάρχουν πολλοί στρατιώτες στους δρόμους. Φοβόμουν. Αυτοκίνητα κυκλοφορούν ελάχιστα, ο κόσμος μετακινείται πεζή ή με ποδήλατο. Στους δρόμους, η δυσωδία είναι αφόρητη, κανείς δεν μαζεύει τα σκουπίδια. Και όταν περνάς από ερείπια κτιρίων, νιώθεις καμιά φορά την οσμή των πτωμάτων που αποσυντίθενται».

Περίπου το ένα τρίτο των αλλοτινών 500.000 κατοίκων της Μαριούπολης βρίσκεται πάντα εκεί. Περισσότεροι από 20.000 άμαχοι εκτιμάται ότι έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια της δίμηνης ρωσικής πολιορκίας. Η πλατεία Ελευθερίας της πόλης έχει μετονομαστεί σε «πλατεία Λένιν». Ο Πούτιν θα ήθελε όσο τίποτε άλλο να ξεχάσουμε τη Μαριούπολη, να συνηθίσουμε τον πόνο των Ουκρανών, να κουραστούμε από τον πόλεμο.