Αντίο σε έναν μεγάλο νεοελληνιστή

Εφυγε από τη ζωή, ύστερα από μάχη με τον καρκίνο, σε ηλικία 76 ετών ο σπουδαίος βρετανός νεοελληνιστής Πίτερ Μάκριτζ. Ο βραβευμένος μεταφραστής είχε ασχοληθεί σε βάθος με τη νεότερη ελληνική λογοτεχνία και θεωρείται ο βαθύτερος γνώστης της νεοελληνικής γλώσσας στη Βρετανία, έχοντας εκδώσει πλήθος συγγραμμάτων και μελετών. Στην ακαδημαϊκή του πορεία ταυτίστηκε με τον νεοελληνικό διαφωτισμό και μεταξύ άλλων μετέφερε στα αγγλικά έργα των Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, Γεώργιου Βιζυηνού, Παντελή Πρεβελάκη, Γιώργου Σεφέρη, Αρη Αλεξάνδρου και Τίτου Πατρίκιου, ενώ δημοσίευσε άρθρα για τον Διονύσιο Σολωμό, τον Κώστα Καρυωτάκη, το προπολεμικό και μεταπολεμικό ελληνικό μυθιστόρημα και την ποντιακή διάλεκτο.

Κορυφαία έργα του θεωρούνται η μονογραφία «Γλώσσα και εθνική ταυτότητα στην Ελλάδα 1766-1976», η ανάλυση «Η νεοελληνική γλώσσα» και οι γραμματικές «Βασική γραμματική της σύγχρονης ελληνικής γλώσσας» και «Γραμματική της ελληνικής γλώσσας» (όλα από τις εκδόσεις Πατάκη). Επίσης, επιμελήθηκε την έκδοση των μυθιστορημάτων «Eroica» και «Στου Χατζηφράγκου» του Κοσμά Πολίτη στη σειρά «Νέα Ελληνική Βιβλιοθήκη» των εκδόσεων Ερμής και στη συνέχεια στη Νέα Εστία.

Στο τελευταίο του κείμενο, που δημοσιεύτηκε στο «Athens Review of Books», ασχολήθηκε με τη σύνδεση του καβαφικού ποιήματος «Δαρείος» με τον ποντιακό ελληνισμό. Εγραφε εκεί: «Ο ιστορικός ποιητής δεν είναι μόνο ο ποιητής που χειρίζεται την ιστορία στην ποίησή του. Και ο ίδιος και η ποίησή του είναι εμπλεγμένοι στην ιστορία του καιρού τους, καθώς και στην ιστορία του καιρού του εκάστοτε μελλοντικού αναγνώστη τους. Μέχρι τον Μάιο του 1917 που γράφτηκε με τη μορφή που το ξέρουμε, το ποίημα του Καβάφη ήταν ήδη εμπλεγμένο στη σύγχρονη ιστορία του Πόντου, ενώ μέχρι τον Οκτώβριο του 1920 που πρωτοδημοσιεύτηκε, στον Πόντο είχαν σημειωθεί πρόσθετες δυσοίωνες εξελίξεις. Εκείνα τα χρόνια δηλαδή τα νοήματα που περιέχει ο “Δαρείος” του Καβάφη μεταλλάσσονταν συνεχώς καθώς το ποίημα έπλεε στα ταραγμένα νερά της σύγχρονής του ιστορίας».

Ο Πίτερ Μάκριτζ γεννήθηκε στην Αγγλία το 1946. Φοίτησε στο St. John’s College του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης όπου σπούδασε Νεοελληνική και Γαλλική Φιλολογία. Με υποτροφία από το Queens College του ίδιου πανεπιστημίου ήρθε το 1969 στην Αθήνα όπου μέχρι το 1972 έκανε έρευνα για τη διδακτορική του διατριβή με θέμα το μυθιστόρημα του Μεσοπολέμου. Επιστρέφοντας στη χώρα του άρχισε να διδάσκει νεοελληνική φιλολογία στο Kings College του Πανεπιστημίου του Λονδίνου, δραστηριότητα που κράτησε έως το 2004. Από το 1981 δίδασκε επίσης και στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης όπου ήταν επίσης εταίρος (fellow) του St Cross College.

Το 2008 του απονεμήθηκε ο τίτλος του επίτιμου διδάκτορα του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, ενώ τον Μάιο του 2017 αναγορεύτηκε επίτιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου. Η ελληνική πολιτεία, αναγνωρίζοντας «τη συνεισφορά του στην ιστορική εξέλιξη του νεότερου ελληνισμού αλλά και τη συμβολή του στη βαθύτερη κατανόηση του νεοελληνικού πολιτισμού και την προβολή του στη διεθνή κοινότητα» τον περασμένο Μάρτιο, του απένειμε την ελληνική υπηκοότητα. Για το θάνατό του συλληπητήρια ανακοίνωση εξέδωσε η υπουργός πολιτισμού Λίνα Μενδώνη.