Η εποχή των μεγάλων ερωτημάτων στο ΕΜΣΤ

Αστρονόμος ή φεμινίστρια, γιόγκι ή ιδεαλιστής, αρκούδος ή νευροχειρουργός, όλοι οι καλοί χωράνε στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Αυτό τουλάχιστον υποστηρίζει η διαφημιστική καμπάνια που ήδη έχει κάνει την εμφάνισή της στα μέσα μαζικής μεταφοράς για να σημάνει τη «νέα αρχή και τη δυναμική επανεκκίνηση του μουσείου», σύμφωνα με την καλλιτεχνική του διευθύντρια Κατερίνα Γρέγου.

Η «νέα αρχή» διαμορφώνεται σε δύο άξονες. Ο πρώτος αφορά την ανανέωση του ίδιου του χώρου με την προσθήκη κατά κύριο λόγο φυτών στο πλαίσιο της διαμόρφωσης της εισόδου από τον αρχιτέκτονα Πέτρο Μπαμπασίκα, όπως και τον «εξορθολογισμό» (αφαίρεση έργων) της μόνιμης συλλογής, η οποία θα είναι επισκέψιμη ως το τέλος του χρόνου. Εν συνεχεία και χωρίς να κλείσει το μουσείο, όπως διευκρίνισε στα «ΝΕΑ» η κυρία Γρέγου, θα προχωρήσει η ριζική της αναδιάρθρωση, η οποία προβλέπει την οριστική απομάκρυνση των έργων (με ελάχιστες εξαιρέσεις εγκαταστάσεων των οποίων η μεταφορά είναι δύσκολη και δαπανηρή) και την παρουσίαση μεγάλων θεματικών εκθέσεων ανά διαστήματα με έργα από τη συλλογή του μουσείου, στις οποίες θα συμπεριλαμβάνονται και εκείνα της πρόσφατης δωρεάς του Δημήτρη Δασκαλόπουλου. Ολα αυτά θα συμβούν χωρίς να προηγούνται εγκρίσεις από το Συμβούλιο Μουσείων, όπως συνέβαινε ως τώρα, γεγονός που είχε προκαλέσει πλήθος αντεγκλήσεων και καθυστερήσεων στην ολοκλήρωση του μουσείου.

Ο δεύτερος άξονας αφορά τις περιοδικές εκθέσεις. Και από χθες το ΕΜΣΤ επιχειρώντας να ανατρέψει τη ρήση «ουκ εν τω πολλώ το ευ» εγκαινίασε ταυτοχρόνως τρεις εκθέσεις στο κτίριο της οδού Καλλιρρόης και δύο μικρότερης κλίμακας εικαστικά εγχειρήματα με στόχο την αύξηση προσέλευσης του εγχώριου και διεθνούς κοινού.

Ναυαρχίδα της εκθεσιακής «επίθεσης» αποτελεί η διεθνηìς ομαδικηì εìκθεση «Statecraft: Διαμορφωìνοντας το Κραìτος» που έχει καταλάβει τους χώρους του ισογείου, του υπογείου και σποραδικά του δεύτερου ορόφου του πρώην βιομηχανικού κτιρίου. Με τη συμμετοχηì 39 καλλιτεχνωìν, πολλοιì αποì τους οποιìους παρουσιάζουν τη δουλειά τους για πρωìτη φοραì στην Ελλαìδα, η έκθεση, που επιμελείται η Κατερίνα Γρέγου και σχεδιάστηκε από τους Εύα Μανιδάκη και Θανάση Δεμίρη, «διερευναì τους υποκειìμενους μηχανισμουìς στη διαμοìρφωση του εìθνους – κραìτους, οìπως το γνωριìζουμε σηìμερα, καθωìς και τις προκληìσεις που αντιμετωπιìζει στον σημερινοì παγκοσμιοποιημεìνο και δικτυωμεìνο κοìσμο».

Αν και το νήμα του αφηγήματος της έκθεσης δεν είναι ξεκάθαρο στον επισκέπτη, η δυναμική ορισμένων έργων κεντρίζει το ενδιαφέρον, όπως το μικρό μουσείο που έχει στήσει ο Ζάμπολτς Κισπάλ για να αναπτύξει τη μυθολογία του ουγγρικού κράτους, στο οποίο μπορεί να δει κάποιος από ένα στρατιωτικό μπουκάλι νερού του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου που περιείχε ζυμαρικά έως ένα σακίδιο πλάτης που ανήκε σε μια εβραία αλεξιπτωτίστρια. Τα με κάρβουνο σχέδια του Τόμας Κλίπερ που έχει αποτυπώσει περιοχές της Γερμανίας όπου ακροδεξιοί έχουν επιτεθεί σε πρόσφυγες. Η με ανδρείκελα πασαρέλα της Ελένης Καμμά ως σχόλιο στην παρρησία. Οι καρέκλες – προθήκες μέσα στις οποίες έχουν τοποθετηθεί μακέτες σωφρονιστικών ιδρυμάτων της Ευρώπης και της Αμερικής που έφτιαξαν οι Λάνγκλαντς εντ Μπελ. Οι έξαλλοι πανηγυρισμοί στη μέση του πουθενά στο φωτογραφικό στιγμιότυπο του Πάνου Κοκκινιά και το κατάστημα που πουλά βίζες και υπηκοότητες της Φέμκε Χερεγκράβεν.

ΚΙΤΡΙΝΑ ΓΙΛΕΚΑ. Υστερα από ένα απαραίτητο διάλειμμα, καθώς η έκθεση «Statecraft» χρειάζεται χρόνo για να την εξερευνήσει ο επισκέπτης, φτάνει η στιγμή για να ανακαλύψουμε τους διαδηλωτές με τα κίτρινα γιλέκα και τους αστυνομικούς που διά χειρός Αντώνη Πίττα «ζωντανεύουν» (αν τους φωτογραφίσουμε με φλας) καθώς είναι φτιαγμένοι από ανακλαστικό φύλλο (υλικό που χρησιμοποιείται στα οδικά σήματα) και τοποθετημένοι μπροσταì αποì επιλεγμεìνα σχεìδια του Τεό βαν Ντέσμπουργκ, ιδρυτηì του κινηìματος De Stijl και αποì τους πλέον επιδραστικουìς καλλιτεìχνες στη συìγχρονη ευρωπαϊκηì ιστοριìα της τεìχνης. Τα σχεìδια και οι γκουαìς του Τεό βαν Ντέσμπουργκ προεìρχονται αποì τη μεγαìλη συλλογηì του Μουσείου Σεντραάλ της Ουτρεìχτης, όπου γεννηìθηκε ο ολλανδοìς καλλιτεìχνης. Η επιμέλεια είναι της Δάφνης Βιτάλη.

Την τρίτη έκθεση που εγκαινίασε χθες το ΕΜΣΤ επιμελήθηκε ο Σταμάτης Σχιζάκης και είναι της φωτογράφου Ειρήνης Βουρλούμη, η οποία δημιουργεί έναν καλλιτεχνικοì διαìλογο με το ζωγραφικοì εìργο του παππουì της Ανδρεìα Βουρλουìμη παραθέτοντας φωτογραφίες που τράβηξε με το κινητό της δίπλα σε έργα του παππού της σε μια προσπάθεια να δημιουργηθεί μια γέφυρα ανάμεσα στη μεταπολεμική και τη σύγχρονη Αθήνα.

ΤΑ ΣΚΟΥΠΙΔΙΑ ΕΝΟΣ ΧΡΟΝΟΥ. Στο βάθος του τρίτου ορόφου – πίσω από την έκθεση της Ειρήνης Βουρλούμη – η Τζένιφερ Νέλσον (Αμερικανίδα που ζει εδώ και 18 χρόνια στην Αθήνα) με φόρμα εργασίας και ανάμεσα σε έναν σωρό από σακούλες σκουπιδιών (τα απόβλητα της οικογένειάς της επί έναν χρόνο) επιβλέπει τη διαλογή του περιεχομένου τους και την καταγραφή τους. Και αφού εξετάσει τις συνέπειες της χρήσης των διαφόρων υλικών τον Σεπτέμβριο θα επιχειρήσει να φτιάξει ένα ρούχο από αυτά και να το φορέσει στο πλαίσιο μιας περφόρμανς.

Τέλος, στον ημιώροφο ο λόγος δίνεται στον εκ Ιορδανίας ορμώμενο Λόρενς Αμπου Χαμντάν (οι ηχητικεìς εìρευνές του εìχουν χρησιμοποιηθειì ως αποδεικτικαì στοιχειìα στο Δικαστηìριο Ασυìλου και Μεταναìστευσης στη Βρετανία), του οποίου παρουσιάζονται επιλεγμεìνα κινηματογραφικαì εìργα που εξερευνουìν τις θεματικεìς των αμφισβητουìμενων συνοìρων, της ιθαγεìνειας και της ελευθεριìας μετακιìνησης.