Τριάντα πέντε χρόνια μετά

Σήμερα συμπληρώνονται τριάντα πέντε χρόνια από εκείνη τη 14η Ιουνίου του θριάμβου και του ξέφρενου πανηγυρισμού. Από εκείνο το βράδυ που ξεχυθήκαμε στους δρόμους για να γιορτάσουμε την νίκη της εθνικής μας ομάδας μπάσκετ επί της αντίστοιχης σοβιετικής και την κατάκτηση του Πανευρωπαϊκού Κυπέλου. Ηταν η μεγαλύτερη, έως τότε, διάκριση του ελληνικού αθλητισμού σε εθνικό επίπεδο και σε ομαδικό άθλημα και παραμένει έως σήμερα – μαζί με την κατάκτηση του ευρωπαϊκού πρωταθλήματος ποδοσφαίρου το 2004. Σήκωσέ το το τιμημένο.

Ηταν όμως μόνο αυτό; Σκέφτομαι πώς ήμασταν τότε και τι μεσολάβησε μέσα σε αυτά τα τριάντα πέντε χρόνια. Η δική μου γενιά ήταν στο απαύγασμα της νιότης της, σε εκείνη την εκλαμπρότατη ηλικία που έχει το δύο μπροστά. Πώς ήταν όμως η χώρα; Το συζητούσαμε προχθές με παρέα συνομηλίκων μου και, μεταξύ αστείου και σοβαρού, απορούσαμε πώς ζούσαμε τότε.

Πώς ζούσαμε χωρίς κινητά, χωρίς λαπ τοπ, χωρίς Ιντερνετ; Χωρίς μέιλ, χωρίς sms, χωρίς σέλφι, χωρίς μέσα κοινωνικής δικτύωσης; Χωρίς ΑΤΜ (μόλις είχαν εμφανιστεί τα πρώτα και από τις δουλειές μας πληρωνόμασταν με μετρητά σε φάκελο), χωρίς τη δυνατότητα ηλεκτρονικών πληρωμών και ηλεκτρονικών αγορών; Χωρίς ιδιωτική τηλεόραση (ο Αθήνα 984, το πρώτο δημοτικό ραδιόφωνο, μόλις είχε αρχίσει να εκπέμπει), χωρίς πλατφόρμες, χωρίς να μπορούμε να δούμε ό,τι θέλουμε, όποτε θέλουμε και όπου θέλουμε; Πώς ζούσαμε χωρίς air condition αφού ο μεγάλος καύσωνας που μας χτύπησε τον επόμενο μήνα εκείνης της χρονιάς το ανήγαγε σε απαραίτητη οικοσυσκευή; Χωρίς συναγερμούς στα σπίτια μας; Πώς επιβιώσαμε τότε που κάναμε πολύωρα ταξίδια στριμωγμένοι σε μικροσκοπικά Fiat 127 και Citroen LN (τα Ελενάκια, όπως τα λέγαμε), χωρίς ζώνες, ή διασχίζαμε τις μεγάλες λεωφόρους πισωκάβαλο σε 1.000άρες μηχανές χωρίς κράνη; Που καπνίζαμε μέσα στα αεροπλάνα; Που όχι απλώς δεν χρησιμοποιούσαμε αντηλιακά με υψηλούς δείκτες προστασίας, αλλά πασαλειβόμασταν με κάτι λίπη «για γρήγορο μαύρισμα»; Που δεν υπήρχαν «διατροφικά ευαγγέλια» ούτε healthy και vegan products και τρώγαμε αβέρτα γλουτένες και λακτόζες;

Ζούσαμε όμως, και ζούσαμε καλά όχι επειδή δεν είχαμε ανάγκες και η ζωή μας ήταν πιο απλή – μακριά από εμένα ο μιζεραμπιλισμός της νοσταλγίας -, αλλά επειδή μπορούσαμε να ονειρευόμαστε. Οχι μόνο εμείς που ήμασταν νέοι. Μπορούσε να ονειρεύεται η χώρα που τότε είχε ανοίξει ήδη το βήμα της για τη μεγάλη έξοδο από τη βαλκανική μας εσωστρέφεια, την ομφαλοσκόπηση και την επαρχιώτικη σοβαροφάνεια. Μια χώρα με πολλά «χωρίς» αλλά και με πολλές προοπτικές. Η Αθήνα ως Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης, το φεστιβάλ Rockin Athens το 1985, οι πανηγυρισμοί για το Ευρωμπάσκετ ήταν μόνο οι αφορμές για να γιορτάσουμε όχι την παρούσα στιγμή αλλά την υπόσχεση για το μέλλον, γι’ αυτό το καινούργιο που ερχόταν και πιστεύαμε ότι θα μας βγάλει διά παντός από το τούνελ. «Δεν ήταν μάγια και κατάρες, που δεν κερδίζαμε ποτέ / Ημασταν πάντοτε παικτάρες, μα δεν αλλάζαμε μπαλιές / Ημασταν πάντοτε ψυχάρες, μα δεν πιστεύαμε ποτέ / Είμαστε πια πρωταθλητές, έρχονται άλλες εποχές» τραγουδούσαν τότε οι Φατμέ και ο Πορτοκάλογλου.

Εθνική Ελλάδος,
γεια σου

Τη θυμάμαι εκείνη τη βραδιά. Είχε τον πρώτο καύσωνα της σεζόν και προσπαθούσαμε να δροσιστούμε με το ρεύμα που δημιουργούσαν οι ανοιχτές μπαλκονόπορτες. Οι τηλεοράσεις ήταν ογκώδεις και οι οθόνες τους «τουρλωτές» με στρογγυλεμένες γωνίες. Ο ιδρώτας του Καμπούρη σε εκείνες τις ιστορικές βολές νόμιζες ότι νότιζε το γυαλί της τηλεόρασης. Κι όταν μπήκε και η δεύτερη βολή, αφήσαμε τέντα τις μπαλκονόπορτες και ξεχυθήκαμε στους δρόμους. Φιληθήκαμε με ιδρωμένους αγνώστους, όχι γι’ αυτήν καθαυτή τη νίκη αλλά «…για τη χαμένη περηφάνια που θυμηθήκαμε ξανά». Σαν η «σπυριάρα» μπάλα του μπάσκετ να έγινε εκείνη τη νύχτα η κοντινότερη απόσταση μεταξύ των ανθρώπων. Και η κοντινότερη απόσταση από το όνειρο.