Να κατανοήσουμε ως κοινωνία {CR}το τι είναι αληθώς προοδευτικό

Από τι πανεπιστήμια θα αποφοιτήσουμε; Χάριν του επιχειρήματος αφήνω στην άκρη τις υπερσαραντάχρονες εμπειρίες μου από το ελληνικό πανεπιστήμιο και υποδύομαι τον ρόλο τού εκτός των τειχών ενδιαφερόμενου πολίτη, ο οποίος έτυχε να διαβάσει τις συμβολές στον διάλογο για το δημόσιο πανεπιστήμιο που άνοιξε «Το Βήμα» την περασμένη Κυριακή με αφορμή τον νέο νόμο-πλαίσιο για τα ΑΕΙ.

Βλέπω ότι μία πρώην υπουργός και ένας πρώην υφυπουργός Παιδείας, παρά τις ενστάσεις και επιφυλάξεις τους για την προτεινόμενη στο νομοσχέδιο διοικητική δομή των ΑΕΙ, επικροτούν τη γενικότερη μεταρρυθμιστική βούληση που υπόσχεται μεγαλύτερη ακαδημαϊκή εξωστρέφεια, διεθνοποίηση ακαδημαϊκής δραστηριότητας, καλύτερες προϋποθέσεις έρευνας, πιο ευέλικτα και «πλουραλιστικά» πτυχία, συντονισμό με την αγορά εργασίας και περισσότερες δόσεις αξιοκρατίας και διαφάνειας.

Βλέπω, επίσης, ότι ένας άλλος, και πιο πρόσφατος, πρώην υπουργός Παιδείας στην ιερεμιάδα του προφητεύει ζόφο και δυσκρασία αέρος σε ένα πανεπιστήμιο-«εταιρεία με CEO», έκδοτο στη λαγνεία της αγοράς, δεσποτικά αυταρχικό και θατσερικά ανάλγητο. Ταυτόχρονα, δηλώνει υπερήφανος για την επί δεκαετίες σφυρηλατημένη δημοκρατικότητα του ελληνικού πανεπιστημίου που θα νοσταλγήσουμε αν το νέο νομοσχέδιο γίνει νόμος.

Βέβαια, ως έλληνας πολίτης με στοιχειώδη αντίληψη των εθίμων και ηθών της κοινωνίας μέσα στην οποία ζω τη ζωή μου, έχω εκπαιδευθεί, κυρίως από τους προύχοντες της κομματικής πανίδας, για να αντέχω τις βίαιες παλινδρομήσεις ανάμεσα στο άσπρο και το μαύρο, αλλά ως εκτός τειχών πολίτης, που θα μπορούσα να είμαι και περήφανος γονιός σπουδάζοντος τέκνου, δικαιούμαι την απορία που ενσωματώνει ο γενικός τίτλος του παρόντος αφιερώματος.

Θα μπορούσα να δοκιμάσω μια απάντηση, δυνάμει των μακρόχρονων πανεπιστημιακών εμπειριών μου, συμφωνώντας εν πολλοίς με τη μεταρρυθμιστική ροπή του νομοσχεδίου και εκφράζοντας περιεσκεμμένη ανησυχία για την αυταξία της γνώσης και της βασικής έρευνας σε ένα πανεπιστήμιο που θα απεμπολήσει τους καταστατικούς ιδεαλισμούς του. Αντί γι’ αυτό, πάλι ως εκτός τειχών έλληνας πολίτης, θα πω ότι: Το τι θα είναι τα πανεπιστήμια από τα οποία θα αποφοιτήσουμε εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το αν ως κοινωνία κατανοήσουμε χωρίς επαρχιωτισμούς, ιδεολογικές αγκυλώσεις και μυθολογήσεις το τι είναι αληθώς προοδευτικό. Εξαρτάται, θα έλεγα, και από τη δραστική μείωση της συχνότητας με την οποία παράγουμε νόμους και νομοσχέδια για τα ΑΕΙ μας.

Ο Θεόδωρος Παπαγγελής είναι ομότιμος καθηγητής του Τμήματος Φιλολογίας του ΑΠΘ