Τρία κόμματα, {LF}τρεις στρατηγικές στον δρόμο {LF}για τις κάλπες

Οι ποδοσφαιριστές λένε πως πριν ακόμη φτάσει η μπάλα σ’ εσένα πρέπει να έχεις καταλήξει τι θες να κάνεις μ’ αυτήν. Η συμβουλή δεν είναι χρήσιμη μόνο μέσα στα γήπεδα. Μπορεί να εξυπηρετήσει και τους στόχους μιας προεκλογικής εκστρατείας – ειδικά μιας που έχει ξεκινήσει πολύ νωρίτερα από την προκήρυξη των εκλογών. Γι’ αυτό ίσως τα τρία μεγαλύτερα κόμματα – όπως μαρτυρά η ρητορική των αρχηγών και των στελεχών τους – έχουν ήδη χαράξει, έστω και με αδρές γραμμές, τη στρατηγική που θα ακολουθήσουν προκειμένου προσελκύσουν όσο το δυνατόν περισσότερους ψηφοφόρους στη διπλή εθνική αναμέτρηση που έρθει κάποια στιγμή μέσα στους επόμενους δώδεκα μήνες.

Η ΝΔ. Οι αλλεπάλληλες κρίσεις που κλήθηκε να διαχειριστεί η κυβέρνηση έχουν πυροδοτήσει εξίσου πολλές φορές την εκλογολογία. Κι όποτε η τελευταία επέστρεφε στον δημόσιο διάλογο, οι γαλάζιοι εισηγητές υπέρ της πρόωρης προσφυγής στη λαϊκή ετυμηγορία χρησιμοποιούσαν ως επιχείρημα το «κάψιμο της απλής αναλογικής». Η ΝΔ, με άλλα λόγια, φαινόταν να ποντάρει στην αυτοδυναμία στις δεύτερες εκλογές. Φαινόταν μέχρι τα τέλη Μαρτίου, όταν ο Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε ότι «η αυτοδυναμία δεν είναι αυτοσκοπός», αφήνοντας για πρώτη φορά ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας κυβέρνησης συνεργασίας.

Η φράση του εκλήφθηκε σαν στροφή 180 μοιρών στη σχεδιαζόμενη από τους νεοδημοκράτες πορεία προς τα εκλογικά τμήματα. Την πρώτη εβδομάδα του Απριλίου, στο συνέδριο της ΝΔ, όμως, ο Πρωθυπουργός έκοψε ξανά το τιμόνι: η αυτοδυναμία τέθηκε και πάλι ως στόχος – με την επισήμανση, βέβαια, πως η πρώτη κάλπη πρέπει να αντιμετωπιστεί ως τελική «γιατί εκείνη θα κρίνει τους συσχετισμούς που θα επικυρωθούν στη δεύτερη».

Το κυβερνών κόμμα, λοιπόν, θα επιχειρήσει να μειώσει τα ρίσκα που κρύβει για τον σχηματισμό μιας δικής του μονοκομματικής κυβέρνησης τη δεύτερη Κυριακή η πρώτη. Μόνο που από εδώ και πέρα, σύμφωνα με έμπειρους πολιτικούς αναλυτές, καλείται να εργαστεί σκληρότερα προκειμένου να πείσει τους ψηφοφόρους να μην υποκύψουν σε δύο πειρασμούς, εκείνον της ψήφου διαμαρτυρίας ή τον άλλο της χαλαρής – αφού ο αρχηγός του εμφανίστηκε, έστω και για λίγο, να απελευθερώνει όποιους απ’ αυτούς έχουν δυσαρεστηθεί μεν, προβληματίζονται μήπως ξεκινήσει μια περίοδος παρατεταμένης πολιτικής αστάθειας εξαιτίας του ψηφοδελτίου που θα ρίξουν στην κάλπη δε.

Ο ΣΥΡΙΖΑ. Ο,τι εκλαμβάνεται ως κίνδυνος από τη ΝΔ έχει πιθανότητες να αποτελέσει ευνοϊκή περίσταση για τον ΣΥΡΙΖΑ. Εξού κι ο επικεφαλής της αξιωματικής αντιπολίτευσης έχει εύλογα καταλήξει σε μια στρατηγική πρώτης κάλπης. Για τους παροικούντες το πολιτικό σύστημα ο Αλέξης Τσίπρας υπολογίζει ξεκάθαρα στην απλή αναλογική. Τα συνεχή του καλέσματα στους κεντροαριστερούς για μια «προοδευτική διακυβέρνηση», ένα «αντιδεξιό μέτωπο», υπονοούν πως το ιδανικό σενάριο για την Κουμουνδούρου θα ήταν εκείνη να συγκεντρώσει ένα 28% στις πρώτες εκλογές και η Χαριλάου Τρικούπη ένα 17% ώστε να συνεργαστούν μετεκλογικά.

Οι μελετητές των μετρήσεων επισημαίνουν δύο προβλήματα του σκεπτικού πάνω στο οποίο έχουν βασιστεί οι αριστερές ασκήσεις επί χάρτου. Το πρώτο είναι πως ΣΥΡΙΖΑ και ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής απευθύνονται σε κοινή δεξαμενή ψηφοφόρων. Επομένως, είναι δύσκολο να ανεβάσουν αμφότερα τα ποσοστά τους. Για την ακρίβεια, η άνοδος του ενός συνεπάγεται την πτώση του άλλου. Το δεύτερο πηγάζει από τα θέλω της πράσινης εκλογικής βάσης. Η πλειονότητα αυτής, κατά τα λεγόμενα γνωστού δημοσκόπου, δείχνει αρνητική σε μια κυβερνητική σύμπραξη με τον ΣΥΡΙΖΑ.

Το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ. Οσοι παρακολουθούν με προσοχή τις δημόσιες τοποθετήσεις του Νίκου Ανδρουλάκη, και διαβάζουν ανάμεσα στις γραμμές των επαναλαμβανόμενων διακηρύξεων της πολιτικής αυτονομίας του κόμματός του, επιμένουν ότι το ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής έχει καταστρώσει επίσης στρατηγική πρώτης κάλπης. Προτίθεται, δηλαδή, να ρίξει όλο το βάρος της προεκλογικής του προσπάθειας στην ενίσχυση των ποσοστών του το βράδυ των πρώτων εκλογών, κι επιθυμεί να αποφύγει οποιαδήποτε συζήτηση για την επόμενη ημέρα των δεύτερων.

Δεδομένης της εκτίμησης αρκετών αναλυτών ότι η απλή αναλογική θα ευνοήσει εκλογικές συμπεριφορές ανάλογες με των ευρωεκλογών, η κεντροαριστερή επιλογή δείχνει συνεπής στην προάσπιση του στενού κομματικού συμφέροντος. Ωστόσο, δεν είναι λίγοι εκείνοι που επισημαίνουν ότι η απουσία κρυστάλλινα καθαρής απάντησης στο ερώτημα «με ποιον θα συγκυβερνήσετε;» ενδέχεται να αποδειχθεί μειονέκτημα στην περίοδο που θα μεσολαβήσει μέχρι τη δεύτερη αναμέτρηση. Οχι μόνο γιατί οι ψηφοφόροι είθισται να ψηφίζουν για κυβέρνηση τελικά, αλλά κι επειδή τότε οι δύο μονομάχοι του δικομματισμού θα επενδύσουν στην πόλωση – η οποία νομοτελειακά συμπιέζει τα μικρότερα κόμματα.

Η αρχική ποδοσφαιρική σύσταση έχει και συνέχεια. Πρέπει να έχεις καταλήξει τι θα κάνεις με την μπάλα – εξηγούν οι αθλητές του δημοφιλέστερου σπορ – μια κι όσες φορές έχεις δύο επιλογές στο μυαλό σου, στο τέλος χάνεις την ευκαιρία. Σε ελεύθερη απόδοση στη γλώσσα των εκλογολόγων: πρέπει να έχεις αποφασίσει σε ποια έδρανα θες να κάτσεις την επόμενη κοινοβουλευτική περίοδο μια κι η αοριστία δεν δουλεύει στην γκρίζα ζώνη των αναποφάσιστων.