«Ανησυχούμε για τους δημοκρατικούς θεσμούς στην Τουρκία»

Ως μονόδρομο περιγράφει την απόφαση του Συμβουλίου της Ευρώπης να αποβάλει τη Ρωσία μετά την εισβολή της στην Ουκρανία, ο πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου Τίνι Κοξ μιλώντας στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο». Ο ολλανδός σοσιαλιστής πολιτικός, ο οποίος βρέθηκε στα Χανιά με αφορμή την πρωτοβουλία της Ντόρας Μπακογιάννη να συνεδριάσει εκεί η Πολιτική Επιτροπή του Συμβουλίου της Ευρώπης, αναφέρεται στον ρόλο του θεσμού εν έτει 2022, αλλά και στις ανησυχίες που εκφράζονται σε σχέση με την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και θεσμών στην Τουρκία, με αιχμή και την υπόθεση του Οσμάν Καβάλα. Οσον αφορά την πολιτική της Αγκυρας απέναντι σε Αθήνα και Λευκωσία, εκφράζει την πεποίθησή του ότι «τόσο η Ελλάδα όσο και η Τουρκία έχουν να παίξουν μεγάλο ρόλο στη διασφάλιση της ειρήνης και της σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο μαζί με άλλες χώρες της περιοχής» και εκτιμά ότι η συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν «θα πρέπει να αποτελέσει πλεονέκτημα για ουσιαστικές προσπάθειες για τη διασφάλιση της σταθερότητας».

Ποιος είναι ο ρόλος του Συμβουλίου της Ευρώπης το 2022;

Το Συμβούλιο της Ευρώπης είναι ο παλαιότερος και ευρύτερος ευρωπαϊκός οργανισμός που διαδραματίζει, με τα 46 ευρωπαϊκά κράτη – μέλη του, έναν σημαντικό αλλά όχι πάντα επαρκώς ορατό ρόλο στην ευρωπαϊκή πολιτική αρχιτεκτονική. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων είναι μέρος του Συμβουλίου της Ευρώπης. Ως ο ανώτατος νομικός θεσμός στην Ευρώπη όσον αφορά την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, είναι μοναδικό στον κόσμο καθώς λαμβάνει δεσμευτικές αποφάσεις. Εχουμε επίσης περισσότερες από 200 συμβάσεις, οι οποίες διαμορφώνουν το νομικό περιβάλλον σε ολόκληρη την Ευρώπη και καλύπτουν εξαιρετικά ευρύ φάσμα θεμάτων, με συνέπειες για εκατοντάδες εκατομμύρια ευρωπαίους πολίτες.

Υπάρχουν φυσικά ορισμένες αποτυχίες που αντιμετωπίζουμε και η ρωσική επιθετικότητα κατά της Ουκρανίας είναι ένα τραγικό παράδειγμα. Αντλώντας διδάγματα από αυτή τη συνεχιζόμενη τρομερή κρίση, απαιτείται επειγόντως ένα νέο όραμα για την ευρωπαϊκή πολυμερή αρχιτεκτονική για να ανταποκριθεί, με αποτελεσματικό τρόπο, στις τρέχουσες και τις αναδυόμενες απειλές. Στη συνάντηση στα Χανιά, έπειτα από πρόσκληση της Ντόρας Μπακογιάννη, υπό την προεδρία του Γιώργου Παπανδρέου και παρούσας της Δέσποινας Χατζηβασιλείου – Τσοβίλη, της πρώτης ελληνίδας γενικής γραμματέως της Συνέλευσης, η Πολιτική μας Επιτροπή εξέφρασε ομόφωνη στήριξη στη διοργάνωση 4ης Συνόδου των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων των κρατών – μελών του Συμβουλίου της Ευρώπης. Μια τέτοια Σύνοδος Κορυφής θα πρέπει, κατά την άποψή μας, να οδηγήσει σε ένα ανανεωμένο και ενισχυμένο Συμβούλιο της Ευρώπης με νέες αρμοδιότητες και καλύτερα εξοπλισμένο για την προώθηση της δημοκρατικής ασφάλειας και της πολυμέρειας βασισμένης σε κανόνες στην Ευρώπη.

Η Ρωσία αποβλήθηκε από το Συμβούλιο της Ευρώπης μετά την εισβολή στην Ουκρανία. Πόσο σημαντική ήταν αυτή η απόφαση και ποια είναι η σημασία για το Συμβούλιο της Ευρώπης;

Πρώτα από όλα, έπρεπε να αποβάλουμε τη Ρωσία γιατί παραβίασε κατάφωρα τις υποχρεώσεις της εισβάλλοντας στην Ουκρανία. Αποβλήθηκε με απόφαση της Επιτροπής Υπουργών ύστερα από ομόφωνη εισήγηση της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης. Αυτή ήταν μια θλιβερή απόφαση καθώς χάσαμε ένα κράτος – μέλος, αλλά είμαι περήφανος που τολμήσαμε να τη λάβουμε και το κάναμε μόνο μέσα σε τρεις εβδομάδες, σε μια υποδειγματική συνέργεια και των δύο καταστατικών οργάνων του οργανισμού (PACE και Επιτροπή Υπουργών). Η έναρξη ενός επιθετικού πολέμου εναντίον του γείτονά σου, παρά την επίσημη δέσμευσή σας να επιδιώκετε την ειρήνη, είναι μια τέτοια κόκκινη γραμμή που αν την περάσεις δεν έχεις θέση σε αυτόν τον οργανισμό.

Λυπάμαι πάρα πολύ που οι ρώσοι πολίτες θα χάσουν τώρα την προστασία της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων – η ευθύνη βαρύνει πλήρως τις ρωσικές Αρχές -, αλλά πιστεύω επίσης ότι το Συμβούλιο της Ευρώπης πρέπει να συνεχίσει να συνεργάζεται με τους υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τις δημοκρατικές δυνάμεις, τα ελεύθερα μέσα ενημέρωσης και την ανεξάρτητη κοινωνία των πολιτών στη Ρωσική Ομοσπονδία.

Η Τουρκία είναι επίσης μέλος του Συμβουλίου της Ευρώπης που έχει δεχθεί πολλές επικρίσεις. Από το Κυπριακό μέχρι την υπόθεση Καβάλα και την Τζανάν Καφταντζίογλου. Υπάρχουν σκέψεις για αποβολή της Τουρκίας; Πόσο ανησυχείτε για τα ανθρώπινα δικαιώματα και την κατάσταση ελευθερίας σε αυτή τη χώρα;

Επιτρέψτε μου να επαναλάβω αυτό που τόνισαν οι εισηγητές της Συνέλευσης, Χάουελ και Σιλέβικς, την περασμένη εβδομάδα – η θέση της Τζανάν Καφταντζίογλου είναι στην πολιτική σκηνή και όχι στη φυλακή και το ίδιο ισχύει για τον Οσμάν Καβάλα, τον Σελαχατίν Ντεμιρτάς και πολλούς άλλους παράνομα φυλακισμένους. Οπως γνωρίζετε, ήμουν βαθιά απογοητευμένος από την ισόβια κάθειρξη που επιβλήθηκε στον Οσμάν Καβάλα κατά παράβαση των αποφάσεων του Δικαστηρίου του Στρασβούργου. Βασίζομαι στην τουρκική Δικαιοσύνη να ενεργήσει σε πλήρη συμμόρφωση με την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και τις διεθνείς υποχρεώσεις της Τουρκίας βάσει της Σύμβασης. Ο Καβάλα πρέπει να αφεθεί ελεύθερος χωρίς άλλη καθυστέρηση. Τελεία.

Υπάρχει επίσης πλήθος ανησυχιών σχετικά με τη λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών, τον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών και του κράτους δικαίου στην Τουρκία, που επισημαίνονται σε πολλές αποφάσεις του Δικαστηρίου του Στρασβούργου και σε ψηφίσματα της Συνέλευσης, συμπεριλαμβανομένων των υφιστάμενων απειλών για απαγόρευση του κόμματος HDP. Η Τουρκία, ως κράτος – μέλος του Συμβουλίου της Ευρώπης, συμφώνησε οικειοθελώς να συμμορφωθεί με τα πρότυπα του οργανισμού και επειδή, καθώς καταλαβαίνω, επιθυμεί να παραμείνει μέρος του, αναμένω από τη χώρα να αντιμετωπίσει επειγόντως αυτές τις ανησυχίες.

Πώς βλέπετε την πολιτική της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο κατά της Κύπρου και της Ελλάδας;

Η Ανατολική Μεσόγειος είναι μια πολύ σύνθετη περιοχή που βρίσκεται σε στρατηγική θέση στο σταυροδρόμι σημαντικών εμπορικών δρόμων και έχει μεγάλες οικονομικές δυνατότητες (ιδιαίτερα όσον αφορά την παραγωγή και την παροχή ενέργειας). Πιστεύω ακράδαντα ότι τόσο η Ελλάδα όσο και η Τουρκία έχουν να παίξουν μεγάλο ρόλο στη διασφάλιση της ειρήνης και της σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο μαζί με άλλες χώρες της περιοχής. Χαιρετίζω την πρόσφατη συνάντηση μεταξύ του Πρωθυπουργού Μητσοτάκη και του προέδρου Ερντογάν, η οποία θα πρέπει να αποτελέσει πλεονέκτημα για ουσιαστικές προσπάθειες για τη διασφάλιση της σταθερότητας στην περιοχή. Από την πλευρά της Συνέλευσης, διερευνούμε ενεργά τις δυνατότητες της κοινοβουλευτικής διπλωματίας να υποστηρίξει αυτές τις προσπάθειες. Είναι υπό προετοιμασία μια έκθεση για αυτό το θέμα και είχαμε και εις βάθος συζήτηση στη συνεδρίαση της Πολιτικής Επιτροπής στα Χανιά τη Δευτέρα.