ΗχοΔύναμα

Ρίχαρντ Στράους: Εργα για ορχήστρα. Ορχήστρα Γκεβαντχάουζ της Λειψίας, Συμφωνική Ορχήστρα της Βοστώνης, Γιούγια Βανγκ πιάνο, Ολιβιέ Λατρί όργανο, Γιο Γιο Μα Τσέλο, Αντρις Νέλσονς, Deutsche Grammophon, 7 CD

Ουκ ολίγες είναι οι ιδιαιτερότητες που συνοδεύουν αυτή τη νέα, εξαιρετικά ενδιαφέρουσα, έκδοση που περιλαμβάνει όχι το σύνολο αλλά τα κυριότερα και πιο αγαπητά έργα του Ρίχαρντ Στράους για ορχήστρα.

Η πρώτη είναι ότι εν προκειμένω δεν μιλάμε για μία, αλλά για δύο Ορχήστρες με κοινό παρονομαστή τον αρχιμουσικό τους Αντρις Νέλσονς. Η Γκεβαντχάουζ της Λειψίας και η Συμφωνική της Βοστώνης, δύο από τα σχήματα πρώτης γραμμής στην Ευρώπη και την Αμερική, αμφότερα παγκόσμιας κλάσης, εδώ συνυπάρχουν και συνεργάζονται στην υπηρεσία του πατριάρχη της γερμανικής μουσικής του 20ού αιώνα. Με την πρώτη, τη Λειψία, ο Νέλσονς ήδη ηχογραφεί έναν νέο κύκλο Μπρούκνερ, ενώ με τη δεύτερη, τη Βοστώνη, έναν νέο κύκλο Σοστακόβιτς. Αμφότεροι έχουν ήδη δώσει σπουδαίες στιγμές. Τώρα, στον Στράους, ο μαέστρος ενώνει τις δυνάμεις τους, όπως και αυτές τριών σπουδαίων σολίστ όπου απαιτείται: Μα, Βανγκ και Λατρί.

Η δεύτερη ιδιαιτερότητα είναι ότι το σύνολο αυτών των ηχογραφήσεων, σε αντίθεση με ό,τι παγίως συμβαίνει, εκδίδεται από την αρχή ως ενιαίο και όχι ως αποτέλεσμα μακροχρόνιας τμηματικής έκδοσης που φτάνει στο τέλος της και μόνο τότε ενοποιείται εκδοτικά.

Η τρίτη ιδιαιτερότητα, είναι ότι δεν έχουμε πολλές πρόσφατες αντίστοιχες εκδόσεις. Αλλωστε, οι απαιτήσεις αυτών των έργων είναι τέτοιες ώστε καθιστούν αρκετά πολύπλοκο και ακριβό ένα τέτοιο εγχείρημα. Ειδικά εδώ όμως είναι κάτι ακόμα: αυτή η έκδοση έρχεται παράλληλα με μία χρονικά αντίστοιχη διεθνή περιοδεία, ενώ «πατάει» και στην επίσκεψη της Λειψίας στη Βοστώνη το 2019. Τέλος, μία ακόμη (σχετική) ιδιαιτερότητα, αφορά το πεδίο σύγκρισης: αν και ο ηχογραφημένος Στράους δεν είναι λίγος, μία έκδοση δεν παύει να δεσπόζει από την πρώτη της ημέρα μέχρι σήμερα: η πλήρης με τη Στατσκαπέλε της Δρέσδης υπό τον Ρούντολφ Κέμπε. Εκεί, φυσικά, το υλικό είναι περισσότερο. Ομως από την ώρα που ο Νέλσονς συγκεντρώνει τα έργα-σφραγίδες του συμφωνικού Στράους, αναπόφευκτα η σύγκριση γίνεται με εκείνο το σημείο αναφοράς, όπως συμβαίνει σχεδόν με όλες τις ηχογραφήσεις Στράους από τότε. Και στην πολύ απαιτητική αυτή σύγκριση ο Νέλσονς στέκεται πολύ καλά – κάτι που ασφαλώς συνιστά επίτευγμα από μόνο του.

Το έργο του Στράους είναι εξαιρετικά αγαπητό στο κοινό της μουσικής, ακόμα και όταν μιλάμε για τα πιο δύστροπα ως προς τις απαιτήσεις κατανόησης έργα του, ουσιαστικά δηλαδή, τις όπερές του. Το ορχηστρικό του έργο δεν θέτει γενικά σε τόσο μεγάλες δοκιμασίες τον ακροατή του αλλά παράλληλα δεν υπολείπεται σε ουσία. Και η γοητεία του είναι πραγματικά εκρηκτική. Ο Νέλσονς και οι δύο Ορχήστρες του πετυχαίνουν να την αποδώσουν, καθώς, μεταξύ άλλων, πολλά βασίζονται στη σημασία της ερμηνευτικής τελειότητας που, εν προκειμένω, τις διακρίνει. Ο Νέλσονς έχει και το χιούμορ που απαιτείται, όπως και το βάθος όπου είναι αναγκαίο. Και οδηγεί με σταθερό χέρι και σαφή λογική τους μουσικούς του. Διαθέτει αντανακλαστικά, ευφυΐα, δομές, ευαισθησίες, αλλά και μία πολύ ενδιαφέρουσα αίσθηση δύσκολης «συμπύκνωσης» του μεγάλου ήχου όπου κρίνει αναγκαίο – σχεδόν στη λογική της μουσικής δωματίου, κάτι που παράγει εντυπωσιακά φρέσκο αποτέλεσμα λ.χ. στον «Δον Κιχώτη» με έναν εξαιρετικά ώριμο Γιο Γιο Μα στο σόλο βιολοντσέλο. Και φυσικά, επιστρατεύει έναν τεχνολογικά εξαιρετικά αναβαθμισμένο σύγχρονο ήχο στις ηχογραφήσεις του. Δηλαδή, υπάρχουν όλα αυτά που συνιστούν τα θεμελιώδη στοιχεία που απαιτούνται για έναν Στράους που πράγματι θέλεις να τον ακούσεις ξανά και ξανά.