Πες το με μια αφίσα…

Με μια εικαστική αναφορά στην κλασική ταινία του Πίτερ Γουίρ «Truman Show: Ζωντανή μετάδοση», το επίσημο πόστερ της φετινής διοργάνωσης του Φεστιβάλ των Καννών, που ξεκινάει την ερχόμενη Τρίτη, θα μπορούσες να πεις ότι μιλά για την αναγκαία συμβολή του σινεμά στους δύσκολους καιρούς μας. «Ακριβώς όπως τα δάχτυλα του αλησμόνητου Τρούμαν που ενσαρκώνει ο μοναδικός Τζιμ Κάρεϊ βουρτσίζουν τον ορίζοντά του στην ταινία “Truman Show: Ζωντανή μετάδοση”, το Φεστιβάλ παίρνει την ακραία φύση του κόσμου μας ενώ προσπαθεί να βρεθεί και πάλι σε αρμονία», αναφέρεται στην ανακοίνωση. Οι Κάννες έδιναν πάντοτε μεγάλη σημασία στην προβολή των διοργανώσεων μέσω των φιλοσοφημένων αφισών τους. Επί σειρά ετών οι αφίσες ήταν έργα ζωγραφικής, σουρεαλιστικού ενίοτε χαρακτήρα που έδιναν το κλίμα του φεστιβάλ. Από τη δεκαετία του 1990 όμως, το φεστιβάλ ενίοτε επέλεγε συγκεκριμένες ταινίες προκειμένου να τιμήσει τις ίδιες και τους δημιουργούς τους. Και αυτές παρουσιάζουμε εδώ.

1993

Χρυσός Φοίνικας: «Μαθήματα πιάνου», Τζέιν Κάμπιον, και «Αντίο παλλακίδα μου», Τσεν Κάιγκε

Ο Κάρι Γκραντ έτοιμος να φιλήσει την Ινγκριντ Μπέργκμαν σε μια ρομαντική στιγμή από την «Υπόθεση Νοτόριους» του Αλφρεντ Χίτσκοκ. Αυτή ήταν η επιλογή των διοργανωτών του φεστιβάλ για την επίσημη αφίσα του 46ου Φεστιβάλ των Καννών, και δεν έγινε τυχαία. H ίδια η ταινία έχει γράψει ιστορία στις Κάννες διότι το 1946 διαγωνίστηκε στο δεύτερο Φεστιβάλ των Καννών που ήταν το πρώτο μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου (το πρώτο Φεστιβάλ των Καννών έγινε το 1939, αλλά ο πόλεμος διέκοψε για έξι χρόνια τη διεξαγωγή των φεστιβάλ). Πολλά χρόνια αργότερα, το 2015, το πρόσωπο της σουηδής ηθοποιού θα στόλιζε ξανά επίσημη αφίσα της διοργάνωσης, όχι όμως από στιγμιότυπο ταινίας, αλλά από μια πόζα εκτός ταινίας.

1994

Χρυσός Φοίνικας: «Pulp fiction», Κουέντιν Ταραντίνο

Η επίσημη αφίσα της 47ης διοργάνωσης δεν είναι σκηνή από ταινία αλλά ένα σκίτσο ζωγραφισμένο από σκηνοθέτη, με αφορμή μια ταινία του. Αυτή η λιλιπούτεια φιγούρα που κοιτάζει προς τη θάλασσα δεν είναι άλλη από την Τζουλιέτα Μασίνα, σύζυγο του Φεντερίκο Φελίνι και μούσα του σε πολλές ταινίες. Η εν λόγω είναι η πιο διάσημη συνεργασία τους, η περίφημη «La strada» (πρωτοπροβλήθηκε στην Ελλάδα ως «Πουλημένη από τη μητέρα της»). Παραγωγής 1954 και με συμπρωταγωνιστή τον Αντονι Κουίν, η ταινία δεν είχε παιχτεί στο Φεστιβάλ των Καννών αλλά στο ανταγωνιστικό του της Βενετίας, κερδίζοντας μάλιστα τον Χρυσό Λέοντα πριν αργότερα κερδίσει και το Οσκαρ καλύτερης ταινίας.

2006

Χρυσός Φοίνικας: «Ο άνεμος χορεύει το κριθάρι», Κεν Λόουτς

Για πρώτη φορά στην ιστορία του Φεστιβάλ των Καννών, στην 59η αυτή διοργάνωση, πρόεδρος της κριτικής επιτροπής ήταν Κινέζος: ο Γουόνγκ Καρ Βάι, ο οποίος είχε ο ίδιος διαγωνιστεί ήδη τρεις φορές για τον Χρυσό Φοίνικα, τον οποίο δεν έχει ακόμα κερδίσει (έχει κερδίσει το βραβείο σκηνοθεσίας – «Ευτυχισμένοι μαζί»). Οπότε για να τονίσει την εθνικότητα του προέδρου εκείνης της διοργάνωσης, το φεστιβάλ επέλεξε να στολίσει την επίσημη αφίσα της με ένα ατμοσφαιρικό στιγμιότυπο από την πιο ατμοσφαιρική ταινία του, την «Ερωτική επιθυμία» (2000), για την οποία ο Τόνι Λέουνγκ είχε κερδίσει το βραβείο ερμηνείας στις Κάννες. Εναν χρόνο αργότερα, ο Γουόνγκ Καρ Βάι θα διαγωνιζόταν ξανά με την ταινία «My blueberry nights».

2009

Χρυσός Φοίνικας: «Η λευκή κορδέλα», Μίχαελ Χάνεκε

Απαθανατισμένη ενώ κινείται, κάτι που δικαιολογεί την ελαφριά θολούρα στη φωτογραφία, μια μυστηριώδης γυναικεία σιλουέτα μοιάζει να ανοίγει το μαγικό παράθυρο προς τον κόσμο του κινηματογράφου – σαν να μας προσκαλεί στο όνειρο. Η ασπρόμαυρη αυτή φωτογραφία στολίζει την αφίσα του 62ου κινηματογραφικού Φεστιβάλ των Καννών και η σχεδιάστριά της Ανίκ Ντουρμπάν δανείστηκε την εικόνα από την «Περιπέτεια» («L΄ avventura», 1960) του Μικελάντζελο Αντονιόνι που είχε κάνει μια θυελλώδη πρεμιέρα στο Φεστιβάλ της Κυανής Ακτής προκαλώντας, για να το πούμε κομψά, ανάμεικτα συναισθήματα. Να σημειωθεί επίσης ότι το 2009 είναι επίσης η χρονιά στην οποία ο Γιώργος Λάνθιμος κέρδισε το βραβείο του τμήματος «Ενα κάποιο βλέμμα» για τον «Κυνόδοντα».

2013

Χρυσός Φοίνικας: «Η ζωή της Αντέλ», Αμπντελατίφ Κεσίς

Ο Πολ Νιούμαν και η σύζυγός του Τζόαν Γούντγουορντ φιλιούνται ξαπλωμένοι κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων της ταινίας «Στους δύο τρίτος δεν χωρεί» («A new kind of love») που γύρισε ο Μέλβιλ Σάβελσον το 1962. Οχι μια σπουδαία ταινία, αλλά η αφίσα που προέκυψε από μια σκηνή της ταίριαζε με την προσπάθεια του 66ου Φεστιβάλ των Καννών να τιμήσει τότε ένα ζευγάρι που «ενσωμάτωνε το πνεύμα του κινηματογράφου όπως κανένα άλλο», όπως είχε αναφερθεί στην ανακοίνωσή του. Ο Νιούμαν, που πέθανε το 2008, είχε παντρευτεί τη Γούντγουορντ το 1958, χρονιά διανομής μιας από τις πιο γνωστές ταινίες τους: ήταν το «Μακρύ καυτό καλοκαίρι» του Μάρτιν Ριτ που είχε διαγωνιστεί στις Κάννες. Αυτή είναι επίσης η πρώτη ταινία στην οποία το ζεύγος εμφανίζεται μαζί.

2014

Χρυσός Φοίνικας: «Χειμερία νάρκη», Νούρι Μπίλγκε Τσεϊλάν

Στην επίσημη αφίσα της 67ης διοργάνωσης βλέπουμε το πρόσωπο του Μαρτσέλο Μαστρογιάνι σε μια κλασική πόζα από την ταινία του Φεντερίκο Φελίνι «Οκτώμισι» («Otto e mezzo») που προβλήθηκε στο επίσημο πρόγραμμα του φεστιβάλ του 1963 και αργότερα προτάθηκε για το Οσκαρ καλύτερης ξενόγλωσσης ταινίας, το οποίο και κέρδισε (μαζί με το βραβείο κοστουμιών για ασπρόμαυρη ταινία – Πιέρο Γκεράρντι). «Ο τρόπος που ο Μαστρογιάνι μάς κοιτάζει πίσω από τα σκούρα γυαλιά του είναι σαν να μας δίνει μια υπόσχεση παγκόσμιας κινηματογραφικής ευτυχίας», ανέφερε ο σχεδιαστής της αφίσας Ζιλ Φραπιέ μιλώντας για τη ματιά του ηθοποιού. «Αυτή η ευτυχία συνάδει με την ευτυχία της εμπειρίας του Φεστιβάλ των Καννών», κατέληγε ο Φραπιέ.

2016

Χρυσός Φοίνικας: «Εγώ, ο Ντάνιελ Μπλέικ», Κεν Λόουτς

Η αφίσα της 69ης διοργάνωσης είναι από φωτογραφία πλατό της ταινίας «Η περιφρόνηση» («Le mepris») που γύρισε ο Ζαν-Λικ Γκοντάρ το 1963 στη βίλα Μαλαπάρτε της νήσου Κάπρι. Καρδιά της είναι το ίδιο το σινεμά: στο φιλμ ένας αμερικανός παραγωγός στην Ευρώπη (Τζακ Πάλανς) προσλαμβάνει τον γνωστό αυστριακό σκηνοθέτη Φριτς Λανγκ (που υποδύεται τον εαυτό του) για να μεταφέρει στον κινηματογράφο την «Οδύσσεια» του Ομήρου. Δυσαρεστημένος από την «καλλιτεχνική» προσέγγιση του σκηνοθέτη, ο παραγωγός προσλαμβάνει έναν συγγραφέα αστυνομικών ιστοριών (Μισέλ Πικολί, που στην αφίσα ανεβαίνει τα σκαλιά της βίλας) για να επεξεργαστεί το σενάριο. Η σύγκρουση μεταξύ καλλιτεχνικής έκφρασης και εμπορικής απήχησης θα ακολουθήσει μια παράλληλη πορεία με την προοδευτική αποξένωση του συγγραφέα από τη σύζυγό του που υποδύεται αξέχαστα η Μπριζίτ Μπαρντό.

2018

Χρυσός Φοίνικας: «Κλέφτες καταστημάτων», Χιροκάζου Κόρε Εντα

Στη φωτογραφία της επίσημης αφίσας της 71ης διοργάνωσης βλέπουμε τον Ζαν Πολ Μπελμοντό να φιλά την Αννα Καρίνα, ενώ κάθονται σε διαφορετικά αυτοκίνητα ο καθένας. Μία ακόμη ταινία του Ζαν-Λικ Γκοντάρ σε αφίσα των Καννών λοιπόν, ο «Τρελός Πιερό» («Pierrot le fou»), εμπνευσμένη από τη δουλειά του θρυλικού φωτογράφου πλατό Ζορζ Πιερ που παρακολούθησε τα γυρίσματα περισσότερων από 100 ταινιών. Η 30χρονη πορεία του Πιερ (που γεννήθηκε το 1927 και πέθανε το 2003) αρχίζει στη δεκαετία του 1960, δίπλα σε σκηνοθέτες όπως ο Ζακ Ριβέτ, ο Αλέν Ρενέ και ο Λουί Μαλ. Αργότερα, ο φακός του θα απαθανάτιζε γυρίσματα από ταινίες των Αντρέι Ζουλάφσκι, Μπερτράν Ταβερνιέ, Κλοντ Σοτέ και Αντρέι Βάιντα ανάμεσα σε πολλούς άλλους.

2019

Χρυσός Φοίνικας: «Παράσιτα», Μπονγκ Τζουν Χο

Αφιερωμένη στη βελγίδα σκηνοθέτρια Ανιές Βαρντά που έφυγε από τη ζωή την ίδια χρονιά ήταν η επίσημη αφίσα του 72ου Φεστιβάλ των Καννών. Η εικόνα της Βαρντά στην αφίσα χρονολογείται τον Αύγουστο του 1954, την εποχή που η σκηνοθέτρια γύριζε την ταινία «La Pointe-Courte» στη Νότια Γαλλία. Εκεί, ανάμεσα σε παιδιά που παίζουν και φωνάζουν, ψαράδες που εργάζονται κοπιαστικά και γάτες που νιαουρίζουν επιτακτικά, η Σιλβιά Μονφρόν και ο Φιλίπ Νουαρέ ζουν τον ανορθόδοξο έρωτά τους. «Οπως ένα μανιφέστο, αυτή η φωτογραφία από το σετ συγκεντρώνει τα πάντα για την Aνιές Βαρντά», έλεγε τότε σε σχετική ανακοίνωσή του το φεστιβάλ μιλώντας για «το πάθος, το άγχος και την άτακτη συμπεριφορά της».