Θρίλερ α λα γαλλικά

«Μαύρο» θρίλερ που φέρει κάτι από την ατμόσφαιρα και μαγιά των αμερικανικών αλλά και γαλλικών «θρίλερ παράνοιας» της δεκαετίας του 1970, το «Μαύρο κουτί» («Boite noire», Γαλλία, 2022) του Γιαν Γκοζλάν καταγράφει βήμα – βήμα την προσπάθεια ενός ικανότατου αναλυτή αεροπορικών δυστυχημάτων να ανακαλύψει τι ακριβώς συνέβη στο αεροπλάνο που συνετρίβη στις Αλπεις. Στην κατοχή του αναλυτή βρίσκεται το προβληματικό μαύρο κουτί της πτήσης, ένας φωνητικός καταγραφέας γεμάτος παράσιτα, τον οποίο θα «ξεσκονίσει» εξονυχιστικά μόνο και μόνο για να βρεθεί μέσα σε έναν κυκεώνα εμποδίων και προβλημάτων με το χειρότερο την υποψία ότι υπάρχει μια συνωμοσία πίσω από την τραγωδία η οποία δεν του επιτρέπει να φτάσει στην αλήθεια. Ο ίδιος ο ήρωας όμως είναι που κινεί πολύ το ενδιαφέρον – άλλος ένας καλός ρόλος του εξαιρετικού νεαρού ηθοποιού Πιερ Νινέ. Παρά την επιμονή και το πείσμα του, οι ανασφάλειες και τα συμπλέγματά του, ακόμα και ο τρόπος που διαχειρίζεται τη σχέση με την κοπέλα του (Λου Ντε Λαζ) εργαζόμενη σε άλλο κλάδο της αεροπορίας και ενδεχομένως άθελά της μπλεγμένη στην υπόθεση, τον δυσκολεύουν να πείσει τους γύρω του ότι κάτι ύποπτο συμβαίνει. Ανατρέπει τα πρώτα του συμπεράσματα, βλέπει γύρω του μόνο εχθρούς και μοιάζει να οδεύει προς την τρέλα. Το «Μαύρο κουτί» δεν έχει τίποτα να ζηλέψει από τις ανάλογες αμερικανικές ταινίες του είδους του και το γεγονός ότι τίποτα δεν σε αφήνει σε ησυχία μέχρι το 129ο, τελευταίο λεπτό του ανήκει βεβαίως υπέρ του. Μια μικρή έκπληξη που την ίδια ώρα που ψυχαγωγεί, προβληματίζει.

ΦΥΛΑΚΗ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ. Μια δεύτερη γαλλική ταινία γι’ αυτή την εβδομάδα είναι το «Το κορίτσι με το βραχιόλι» («La fille au bracelet», Γαλλία / Βέλγιο, 2019) του Στεφάν Ντεμουστιέ όπου βραχιόλι είναι ο πομπός που εν είδει βραχιολιού μπαίνει στο πόδι των ανθρώπων σε κατ’ οίκον περιορισμό ώστε να ελέγχονται διαρκώς οι κινήσεις τους. Το κορίτσι είναι η Λιζ (Μελίσα Γκερ), ο τελευταίος άνθρωπος που είδε ζωντανή τη φίλη της· λόγος για τον οποίο κατηγορείται ως δολοφόνος της. Ενα ψυχόδραμα με δικαστικό περιεχόμενο λοιπόν, το φιλμ αν και ουσιαστικά ένα γαλλικό ριμέικ της μεξικανικο-αργεντίνικης ταινίας «Η κατηγορούμενη» (2018) του Γκονζάλο Τομπάλ, είναι άριστα μοιρασμένο ανάμεσα στο σπίτι της κατηγορουμένης και την αίθουσα του δικαστηρίου όπου απαντά μονολεκτικά δυσχεραίνοντας ακόμα περισσότερο τη θέση της. Αυτή η στάση της κοπέλας όμως, είναι κατά μια έννοια η ουσία της ταινίας: η Λιζ δεν υπερασπίζεται όπως θα «έπρεπε» τον εαυτό της διότι το γεγονός ότι κατηγορείται τη στενοχωρεί λιγότερο από τον θάνατο της φίλης της που της λείπει. Είναι ένας υποδειγματικά γενναίος άνθρωπος σε μια υποδειγματικά δομημένη ταινία.

Κατ’ οίκον περιορισμό όμως θα βρούμε και στον… «Κατ’ οίκον περιορισμό» («Delo», Ρωσία, 2021) του Ρώσου Αλεξέι Γκέρμαν Τζούνιορ, που προβλήθηκε στο περσινό Φεστιβάλ Καννών προκαλώντας αίσθηση. Αυτή η πραγματικά σπαρακτική ταινία, αναφέρεται στον πόλεμο μιας ολόκληρης ρωσικής πόλης προς έναν κάπως υπερόπτη και αλαζονικό μα συγχρόνως έντιμο καθηγητή πανεπιστημίου (Μεράμπ Νινίτζε), ο οποίος τόλμησε να μιλήσει ανοιχτά για τη διαφθορά της πολιτικής εξουσίας, με αποτέλεσμα η πράξη του να έρθει μπούμερανγκ προς τον ίδιο. Είναι υπόλογος για διαφθορά και περιμένει βασανιστικά τη δίκη του σε κατ’ οίκον περιορισμό, με ελάχιστους υποστηρικτές όπως η δικηγόρος του (Ανα Μιχάλκοβα). Ο Γκέρμαν μας δίνει μια πολύ σκληρή και απολύτως επίκαιρη ταινία, στην οποία βλέπουμε να απουσιάζει εντελώς η έννοια του δικαίου με τον πιο αναίσχυντο και αγοραίο τρόπο, όπως φαίνεται ότι συμβαίνει στη Ρωσία σήμερα. Αμετακίνητος στις απόψεις του ο ήρωας που υποδύεται καταπληκτικά ο Νινίτζε, σταδιακά αποσυντίθεται και το όλο θέμα σε αφήνει με ένα σφίξιμο στο στομάχι, μάρτυρας καθώς γίνεσαι του αδιεξόδου στο οποίο συχνά βρίσκεται η δικαιοσύνη, ακόμα και όταν το δίκαιο είναι προφανές.

ΚΩΜΩΔΙΑ, ΚΑΤΑΣΚΟΠΟΙ, ΚΙΝΓΚ. Μέχρι ενός σημείου η ισπανική κωμωδία «Οι γείτονες από πάνω» («Sentimental», Ισπανία, 2020) του Σεσκ Γκέι, κινείται σε πολύ καλούς ρυθμούς ενώ περιγράφει τις ακραίες αντιθέσεις δύο ζευγαριών που ζουν σε διαφορετικούς ορόφους ενός κτιρίου της Βαρκελώνης. Οι συντηρητικοί Χούλιο και Ανα (Χαβιέρ Καμάρα, Γκριζέλντα Σισιλιάνι) νιώθουν περίεργα ακούγοντας τους ερωτικούς θορύβους των Σάλβα και Λάουρα (Αλμπέρτο Σαν Χουάν, Μπελέν Κουέστα) στον από πάνω όροφο. Ομως η στερημένη Ανα τους ζηλεύει, ενώ ο σνομπ Χούλιο τους απορρίπτει (ή μήπως κατά βάθος όχι;). Η συνάντηση των τεσσάρων στο σπίτι των πρώτων θα βγάλει πολλές αλήθειες στη φόρα. Ωστόσο, κάποια στιγμή νιώθεις ότι το χιούμορ έχει εξαντληθεί, η ιστορία έχει κουραστεί, οι ηθοποιοί επαναλαμβάνουν τα ίδια, ο ρυθμός ατονεί και η κορύφωση δεν έχει πια και τόση σημασία, όσες εκπλήξεις και αν κρύβει ο Σεσκ στο τσεπάκι του.

Τα «παιχνίδια» των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου με στόχο την παραπλάνηση του Χίτλερ για τη σημαντική απόβαση των συμμάχων στη Σικελία, είναι το θέμα της ταινίας «Επιχείρηση: Κιμάς» («Operation Mincemeat», Αγγλία, 2022) του Τζον Μάντεν. Απίστευτο και όμως αληθινό, το πιο πολύτιμο εργαλείο της επιχείρησης ήταν ένα πτώμα και η ανεύρεση του κατάλληλου πτώματος είναι σίγουρα ένα από τα πιο διασκεδαστικά σημεία μιας παλαιομοδίτικα ειπωμένης ταινίας, που αν και φροντισμένη σε όλα, δεν έχει το νεύρο που όφειλε να έχει (παίζουν: Κόλιν Φερθ, Μάθιου Μακφέιντεν, Κέλι Μακντόναλντ κ.ά.)

Η «Πύρινη οργή» («Firestarter» (ΗΠΑ, 2022) του Κιθ Τόμας είναι μια καλοφτιαγμένη μεταφορά του μυθιστορήματος του Στίβεν Κινγκ (που είχε ξαναγίνει ταινία το 1984), στην οποία η Ράιαν Κίρα Αρμστρονγκ υποδύεται ένα κοριτσάκι με καταστροφικές τηλεπαθητικές δυνάμεις, «προϊόν» των πειραμάτων που είχαν γίνει στους γονείς της (Ζακ Εφρον, Σίντνεϊ Λέμον), επίσης με υπερφυσικές δυνάμεις. Λιγότερο θορυβώδης από αυτό που περιμένεις, η ταινία φτιάχνει θαυμάσια ατμόσφαιρα, δεν στηρίζεται στον καταιγισμό των εφέ και ενδιαφέρεται πάνω από όλα για την κατανόηση των ψυχικά κλονισμένων μελών μιας οικογένειας που δεν έχει το μόνο που στην πραγματικότητα θέλει: κανονικότητα στη ζωή της.

ΣΙΝΕΦΙΛ. Η πρώτη προβολή στην Ελλάδα της ταινίας «Nayak o ήρωας» («Nayak», 1966) του ινδού κορυφαίου auteur Σατιαζίτ Ρέι (1921 – 1992) είναι βέβαια το σινεφίλ γεγονός της εβδομάδας. Κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού με τρένο, παρακολουθούμε τις σχέσεις που αναπτύσσονται ανάμεσα σε έναν διάσημο αστέρα του ινδικού κινηματογράφου (Ουτάμ Κουμάρ) με τους συνεπιβάτες του. Με μια καταπληκτική οικονομία χρόνου και με λάβαρό της την ειλικρίνεια, η ταινία λέει πολλά για τη ματαιότητα της λάμψης των σταρ, για τις θυσίες που πρέπει να κάνει κάποιος που στοχεύει στην επιτυχία, μα και για το γεγονός ότι δεν μπορούμε ποτέ να ξεφύγουμε από το παρελθόν και τις ρίζες μας όποια και αν είναι η εξέλιξή μας.