NON PAPER

Μεταξύ σοβαρού και αστείου

Προχθές, όταν έμαθα για τον θάνατο του Κώστα Γκουσγκούνη (μου φαίνεται παράξενη η προσθήκη του βαφτιστικού ονόματός του, ο Γκουσγκούνης ήταν ο Γκουσγκούνης, έτσι σκέτο) έκανα μια σχετική ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αφού τα αγόρια της δικής μου γενιάς ήταν εκείνα που, στην πρώτη νιότη τους, τον αποθέωσαν. Σχεδόν αμέσως άρχισαν να έρχονται από γνωστούς και αγνώστους προσωπικά μηνύματα, ευγενικά ομολογουμένως, που εξέφραζαν την έκπληξη του αποστολέα αλλά και μια διάθεση να με… συνετίσουν. «Δεν το περιμέναμε από εσάς» και «Ε, όχι τώρα να αποθεώνουμε κι έναν πορνοστάρ» και «Τι δουλειά έχεις εσύ, μια κυρία, με τις τσόντες;».

Απ’ όσο είδα μετά, υπήρχε διάχυτη στο Διαδίκτυο μια τέτοια διάθεση, παράλληλα βέβαια με τα RIP και τις θριαμβικές αναφορές στην «κουλτούρα Γκουσγκούνη», στις πρεμιέρες των ταινιών του παρουσία του ιδίου, τη δεκαετία του 1970, στο Negro της Φωκίωνος Νέγρη, στις ατάκες του. Οι βασικοί φορείς αυτής της δυσφορίας ήταν δύο. Από τη μία, ένας σοβαροφανής καθωπρεπισμός που φοβάται και, γι’ αυτό, κατακεραυνώνει την έκθεση στην πορνογραφία. Και από την άλλη, μία αλαλάζουσα Αριστερά που ανακάλυψε το τέρας του καπιταλισμού πίσω από το «Παλαμάρι του βαρκάρη» και καταγγέλλει τον σεξισμό και την εκμετάλλευση των γυναικών στη βιομηχανία του πορνό. (Και μου έκανε εντύπωση ότι ριζοσπαστικό σάιτ που ουδόλως συγκινήθηκε από την αγριότητα των βιασμών στην Ουκρανία, ανέσυρε το πιο πύρινο λεξιλόγιο για να καταγγείλει την πατριαρχία και τον εκλιπόντα φορέα της).

Χαλαρώστε παιδιά. Ας μην προσδίδουμε συμβολισμούς και διαστάσεις σε άτομα και συνθήκες που ουδέποτε τις διεκδίκησαν. Ο Γκουσγκούνης και το ελληνικό πορνό της εποχής του δεν είχαν ιδεολογικό ή αισθητικό πρόσημο. Η δε «πορνογραφική βιομηχανία» στην Ελλάδα της δεκαετίας του 1970 έως και τα μέσα του 1980 είχε τόση σχέση με «βιομηχανία» όση και ένα περίπτερο με ένα εργοστάσιο. Χαβαλές ήταν, μια εφηβική εκτόνωση από την καταπίεση της χούντας. Ποια σεξουαλικότητα, ποιος ερωτισμός, ποια πρότυπα; Ούτε κατά διάνοια. Περί «επιθεωρησιακής πορνογραφίας» επρόκειτο και επιτρέψτε μου τον νεολογισμό.

Το προανάκρουσμα της καλτ κουλτούρας που μεσουράνησε είκοσι χρόνια μετά. Ενα πρωτόλειο επαρχιώτικου ατισυστημισμού πριν αυτός εξελιχθεί σε μητροπολιτική πολιτική αξία. Και, αν μη τι άλλο, ο Γκουσγκούνης, οι ταινίες και οι ατάκες του, αποδραματοποίησαν το πορνό, του έβαλε χιούμορ. Δεν νομίζω ότι έγινε συνειδητά αλλά αυτός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αποδυναμώσεις κάτι. Και θεωρώ ότι η πορνογραφία ανάκτησε δύναμη όταν ξεχάσαμε το γέλιο που κάναμε με τις ατάκες από το «Σεξ 13 μποφόρ».

Τι ήταν τελικά ο Γκουσγκούνης; Ενας γνήσιος. Τι σημαίνει αυτό; Το λέει απλά και κατανοητά σε μια ανάρτησή της η Σοφία Φιλιππίδου. «Υπάρχουν ακόμη κάγκουρες με Ντάτσουν παιδιά. Τ’ ορκίζομαι. Πόλις πέρασε ένας από Σπ. Τρικούπη […] Η μουσική στη διαπασών… ξανάνιωσα. Καλά, θα παρακαλάμε να περάσει κανένας γνήσιος».

Μια ιστορία απ’ τα παλιά

Διαπιστώνω αυτόν τον νεοπουριτανισμό – πολιτικό, κοινωνικό και αισθητικό – που εκδηλώθηκε με αφορμή τις αναφορές στον Γκουσγκούνη και αναπολώ κάποιες όχι και τόσο μακρινές εποχές. Το 1999, η γαλλίδα σκηνοθέτις Κατρίν Μπρεϊγιά γύρισε το «Romance», μια ταινία που πλασαριζόταν ως «πορνό για γυναίκες». Μάλιστα, εκείνη την εποχή, ο Λαρς φον Τρίερ είχε επίσης εκδηλώσει το ενδιαφέρον του γι’ αυτό το είδος των ταινιών και, αν θυμάμαι καλά, είχε ιδρύσει και μια εταιρεία παραγωγής.

Στην ταινία της Μπρεϊγιά έπαιζε και ο Ρόκο Σιφρέντι, ο «βασιλιάς του σύγχρονου πορνό» και ως πρωταγωνιστής και ως παραγωγός. Με είχαν στείλει από το ελληνικό Marie Claire για να του πάρω συνέντευξη. Οταν συζητούσαμε με την αείμνηστη Αθηνά Γληνού, διευθύντρια τότε του περιοδικού, για τον τίτλο της συνέντευξης, είχε πέσει η ιδέα «Ο κύριος 16cm X 24cm». Δεν θυμάμαι αν, τελικά, μπήκε.