«Να μιλήσουμε για τις ζωές {LF}που δεν βλέπουμε στα ρεπορτάζ {LF}ή στο σινεμά»

Η οδύσσεια της Ζιλί, μιας γυναίκας λίγο μετά τα 40, η οποία παλεύει μόνη και χωρίς καμιά βοήθεια να μεγαλώσει τα δύο της παιδιά στα προάστια του Παρισιού, είναι το θέμα της εξαιρετικής γαλλικής ταινίας «Full time» (Α plein temps) του Ερίκ Γκραβέλ που από την ερχόμενη Πέμπτη ανοίγει στις αίθουσες. Η Ζιλί, την οποία υποδύεται μια καταπληκτική Λορ Καλαμί, παλεύει σε καθημερινή βάση να διατηρήσει τη δουλειά της ως καμαριέρα σε ένα παρισινό πεντάστερο ξενοδοχείο, ενώ παράλληλα προσπαθεί να κλείσει μια συνέντευξη για μια άλλη δουλειά που την ενδιαφέρει περισσότερο. Και η γενική απεργία που επικρατεί στη χώρα, έχοντας προκαλέσει παράλυση σε όλα τα μέσα συγκοινωνίας, είναι ο βασικός αντίπαλός της…

Αν και η ταινία «Full time» δεν είναι βασισμένη σε κάποια πραγματική ιστορία, «είναι βασισμένη σε μια πραγματικότητα την οποία γνωρίζω πολύ καλά», όπως είπε στα «ΝΕΑ» ο Ερίκ Γκραβέλ, στη συνάντηση που είχαμε μαζί του και παρούσης της πρωταγωνίστριας της ταινίας στο Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών, στο πλαίσιο του 22ου Φεστιβάλ Γαλλόφωνου Κινηματογράφου τον Απρίλιο. «Οι άνθρωποι που ζουν μακριά από το Παρίσι, όπως κι εγώ εξάλλου, είναι αναγκασμένοι για λόγους εργασίας να μετακινούνται καθημερινά από και προς την πρωτεύουσα. Το έκανα κι εγώ, αλλά στη δική μου περίπτωση οι οικονομικοί όροι ήταν καλύτεροι και δεν χρειαζόταν να δεχτώ τις πιέσεις τις οποίες δέχονται οι άνθρωποι για τους οποίους μιλώ στην ταινία».

Ο Γκραβέλ ένιωσε την ανάγκη να μιλήσει για αυτούς τους ανθρώπους, «για τις πολύ δύσκολες ζωές τους, τις πολύ δύσκολες συνθήκες εργασίας· μιλάμε για ζωές που συνήθως δεν βλέπουμε ούτε σε ρεπορτάζ της τηλεόρασης ούτε και στον κινηματογράφο». Για να το κάνει, πρόσθεσε μια φανταστική ιστορία, έναν φανταστικό χαρακτήρα, της Ζιλί, το κλειδί «για να εκφράσω την αλήθεια και την πραγματικότητα κάποιων ανθρώπων – και είναι πολλοί αυτοί οι άνθρωποι – που έχουν μια φωνή η οποία εν τέλει δεν ακούγεται και δεν εκφράζεται όσο θα έπρεπε στην κοινωνία».

Από την πρώτη κιόλας μεγάλου μήκους ταινία του, την «Crash Test Aglaé» (παραγωγής 2017, που δεν παίχτηκε ποτέ στην Ελλάδα), ο Ερίκ Γκραβέλ έδειξε γνήσιο ενδιαφέρον για τα προβλήματα της εργατικής τάξης στη χώρα του. Και εκείνη η ταινία, αν και με περισσότερο χιούμορ, αναφέρεται στα προβλήματα μιας εργαζομένης (Ιντιά Αΐρ), η οποία όταν μαθαίνει ότι το εργοστάσιο στο οποίο δουλεύει πρόκειται να μεταφερθεί στο εξωτερικό, αναγκάζεται να δεχθεί να πάει στην… Ινδία προκειμένου να κρατήσει τη δουλειά της. Στην ερώτηση αν η κατάσταση που περιγράφει στην ταινία «Full time» είναι ο κανόνας ή η εξαίρεση σε ό,τι αφορά τους εργαζομένους στη σημερινή Γαλλία, ο σκηνοθέτης απάντησε ως εξής: «Μέσω της ιστορίας ενός μη υπαρκτού προσώπου, της Ζιλί, θέλησα να μιλήσω για τις συνέπειες της πολιτικής και των πρακτικών των επιχειρήσεων που παραμένουν οι ίδιες τα τελευταία 40, ίσως και 50 χρόνια. Οι επιχειρήσεις δεν ενδιαφέρονται για τους ανθρώπους. Απαιτούν ολοένα και περισσότερα από αυτούς, απαιτούν να είναι όλα πιο αποδοτικά και δεν τους απασχολεί ο ανθρώπινος παράγοντας. Το αποτέλεσμα είναι οι άνθρωποι μέσα σε αυτό το πλαίσιο να νιώθουν πια διαλυμένοι, τελείως εξαντλημένοι. Ωστόσο, για να είμαι απολύτως ειλικρινής, η απάντησή μου έρχεται ως αποτέλεσμα μετά το τέλος της ταινίας. Οταν ξεκίνησα τα γυρίσματα, η αίσθηση που είχα ήταν απλώς αυτών των ανθρώπων που σε καθημερινή βάση είναι αναγκασμένοι να παίρνουν το τρένο ή το λεωφορείο από πολύ μακριά για την εργασία τους».

Εσωτερικευμένη πίεση. Ενα ακόμα στοιχείο σε σχέση με το τι εκφράζει η ταινία επισημαίνεται από τη Λορ Καλαμί: είναι το στοιχείο της «εσωτερικευμένης πίεσης που τόσος κόσμος νιώθει ότι του επιβάλλεται από παντού· ιδίως στον χώρο της εργασίας. Οι άνθρωποι έχουν πλέον την τάση να απομονώνονται εξαιτίας του άγχους τού να είναι τέλειοι σε όλα: τέλειοι γονείς, τέλειοι επαγγελματίες». Κατά τη γνώμη της ηθοποιού, «όλες αυτές οι απεργίες που κατά τη διάρκεια της ταινίας ακούγονται συνέχεια από το ραδιόφωνο και την τηλεόραση είναι μικρές σχεδίες που θυμίζουν τις απεργίες περασμένων δεκαετιών. Ολα αυτά όμως η ταινία δεν τα υπογραμμίζει, δεν τα φωνάζει· είναι απλώς στοιχεία που υπάρχουν στην ατμόσφαιρα». Στο «Full time», η Ζιλί βρίσκεται διαρκώς σε κίνηση, τρέχει. Και ενώ το τρέξιμο για την ίδια τη Λορ Καλαμί είναι μια «κίνηση ελευθερίας που μου αρέσει πολύ», για τη Ζιλί είναι «μια κίνηση που αποτελεί στοιχείο της υποδούλωσής της στον διαρκή αγώνα για να βγάλει τα προς το ζην».

Γνωστή κυρίως από την άκρως επιτυχημένη σειρά της τηλεόρασης «Πάρε τον μάνατζέρ μου» (2015-2020), η Λορ Καλαμί εδώ και μερικά χρόνια έχει εισέλθει δυναμικά και στο σινεμά. Για μια άλλη ταινία της, την εντελώς διαφορετικού περιεχομένου «Ο γάιδαρος, ο εραστής μου και εγώ» (2020), που επίσης προβλήθηκε στο Φεστιβάλ Γαλλοφωνίας, απέσπασε το βραβείο Σεζάρ. Ωστόσο, η δουλειά της στο «Full time» ξεπερνά κάθε προηγούμενη και δεν θα πρέπει να μας κάνει καμία εντύπωση που η Καλαμί κέρδισε για αυτήν το βραβείο γυναικείας ερμηνείας στο τμήμα των Οριζόντων του περσινού Φεστιβάλ Βενετίας, όπου εξάλλου βραβεύτηκε και ο Γκραβέλ για τη σκηνοθεσία της ίδιας ταινίας.