Η διολίσθηση της Γαλλίας και η αδράνεια της Γερμανίας

Εάν η Γερμανία θέλει να αποτρέψει την ενίσχυση εξτρεμιστικών δυνάμεων στη Γαλλία, τότε πρέπει να επιτρέψει στον γάλλο πρόεδρο να μεταφέρει στη χώρα του θετικές ειδήσεις από την Ευρώπη. «Μπορεί ο Μακρόν να έχει μια θετική ευρωπαϊκή ατζέντα, αλλά στην υλοποίησή της θα πρέπει να πάρει μαζί του και τμήματα των Γάλλων που δεν είναι τόσο ενθουσιασμένοι με την ΕΕ». Αυτά έλεγε στα «ΝΕΑ» στις παραμονές του 2ου γύρου των γαλλικών εκλογών το 2017 η Ρόνια Κεμπίν, διευθύντρια του τμήματος Ευρωπαϊκών – Εξωτερικών Σχέσεων στο Ιδρυμα Επιστήμης και Πολιτικής (SWP), τη σημαντικότερη δεξαμενή σκέψης της Γερμανίας.

Πέντε χρόνια μετά η Κεμπίν διαπιστώνει ότι ο πρώτος γύρος των γαλλικών προεδρικών εκλογών επεφύλαξε μία «έκπληξη», όχι μόνον για την ίδια. «Η έκπληξη είναι ότι τα πολιτικά άκρα, η Ακροδεξιά με τους Μαρίν Λεπέν, Ερίκ Ζεμούρ και η Ακροαριστερά με τον Ζαν-Λικ Μελανσόν συγκέντρωσαν πάνω από 50%, ενώ τα πολιτικά κόμματα που καθόρισαν την πορεία της Γαλλίας πάνω από 50 χρόνια εξαφανίστηκαν – στον νέο πολιτικό χάρτη οι παραδοσιακοί σχηματισμοί Σοσιαλιστών και Ρεπουμπλικανών δεν παίζουν κανέναν ρόλο πλέον» σημείωσε η Κεμπίν στο «Ντόιτσλαντφουνκ»,.

Οι δημοσκοπήσεις για τον δεύτερο γύρο δίνουν προβάδισμα στον Μακρόν. Αλλά το 2022 δεν είναι 2017. Στη Γερμανία ξορκίζουν μία νίκη της Μαρίν Λεπέν, η οποία θα είχε «δραματικές συνέπειες για τη Γαλλία, για τη γαλλογερμανική συνεργασία και για την Ευρώπη» όπως προειδοποιεί η Κλέρ Ντεμεσμάι, πολιτειολόγος, ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο Χούμπολτ του Βερολίνου.

Αυτό διακυβεύεται μεσο-μακροπρόθεσμα, ακόμα και αν ο Μακρόν επανεκλεγεί στις εκλογές της Κυριακής για δεύτερη και τελευταία φορά πρόεδρος της Γαλλίας. Ο πρώτος γύρος των εκλογών έδειξε πόσο ευάλωτοι είναι Γάλλοι ψηφοφόροι στον αντιευρωπαϊσμό και αντιγερμανισμό της Λεπέν και από διαφορετική αφετηρία του Μελανσόν.

Αυτή η γαλλική μετάλλαξη είναι βραδυφλεγής βόμβα στα θεμέλια της γαλλογερμανικής συνεργασίας και κατ’ επέκταση της ΕΕ. «Η γαλλογερμανική συνεργασία δεν λύνει τα πάντα στην ΕΕ – αλλά χωρίς αυτήν δεν προχωρά τίποτα» είχε πει ο Μακρόν σε μία από τις επισκέψεις του στο Βερολίνο. Ωστόσο, ειδικά σ’ αυτόν τον προεκλογικό αγώνα ήταν έντονη η αντιγερμανική ρητορεία, που αφήνει επικίνδυνη παρακαταθήκη για το μέλλον.

Τόσο η Λεπέν όσο και ο Μελανσόν απορρίπτουν τη συνεργασία με το Βερολίνο. Για τους ακροδεξιούς εθνικολαϊκιστές, η Γερμανία είναι η μεγάλη τροχοπέδη στην επιδίωξη μιας Γαλλίας κυρίαρχης και ισχυρής. Η Λεπέν θέλει να καταγγείλει τη «Συνθήκη του Ααχεν» που υπογράφηκε το 2019 και επικαιροποίησε το γαλλογερμανικό Σύμφωνο Φιλίας του 1963. Θέλει επίσης να σταματήσει κοινά αμυντικά προγράμματα, όπως το νέο μαχητικό αεροσκάφος FCAS. Και στον ακροαριστερό λαϊκισμό του Μελανσόν κυριαρχεί η στρεβλή εικόνα μιας ανύπαρκτης, ακραία νεοφιλελεύθερης Γερμανίας.

Χοντρικά, ένας στους δύο Γάλλους που θα ψηφίσουν την Κυριακή δεν θα είχε αντίρρηση με μία ριζική τομή με τη Γερμανία. Την ίδια ώρα, ο γαλλογερμανικός άξονας μοιάζει με «ζευγάρι ηλικιωμένων συζύγων που δεν έχουν πολλά να πουν, συνήθισαν ο ένας τα ελαττώματα του άλλου και παραμένουν μαζί γιατί είναι μεγάλο το κόστος του διαζυγίου» σχολίασε ο ανταποκριτής της εφημερίδας «Χάντελσμπλατ» στο Παρίσι, Γκρέγκορ Βασίνσκι. Πίσω από τη βιτρίνα των γαλλογερμανικών σχέσεων είναι σε εξέλιξη μία «αποξένωση στην καρδιά της ΕΕ». Και ενώ «η Γαλλία διολισθαίνει, η Γερμανία κοιμάται».