Οι βλαβερές συνέπειες του λογιοτατισμού

Καιρό έχω να σχολιάσω από γλωσσική άποψη πολιτικά κείμενα. Μεταξύ μας, το βρίσκω όχι μόνο βαρετό αλλά και λίγο μίζερο, έστω και αν λόγοι πολιτικών και ανακοινώσεις κομμάτων προσφέρονται κατεξοχήν για εντοπισμό και σχολιασμό κάθε είδους βαρβαρισμών (ακυρολεξίες, ασυνταξίες, λεξιπενία, κ.ά.). Να όμως που οι πολιτικοί, και κυρίως τα κόμματα, δεν σε αφήνουν να αγιάσεις. Διάβασα έτσι πρόσφατα ανακοίνωση του ΣΥΡΙΖΑ, η οποία, για μια ακόμα φορά, κακοποιούσε κατά συρροήν την ελληνική γλώσσα. Την παραθέτω αυτούσια, πριν τη σχολιάσω: «Το αίτημα των εκλογών παραμένει στην αιχμή του δόρατος της στρατηγικής του ΣΥΡΙΖΑ, παρά του γεγονότος πως οι εκτιμήσεις για εκλογικό αιφνιδιασμό από τον πρωθυπουργό θέλουν (sic) αυτόν [ποιον;] να απομακρύνεται».

Και πρώτα απ’ όλα βέβαια, εκείνο το «παρά του γεγονότος», που βγάζει μάτι, θυμίζοντας τη Δέσποινα Στυλιανοπούλου σε ελληνική ταινία της δεκαετίας του ’60. Υπάρχουν, ωστόσο, και άλλα κουσούρια στο εν λόγω κείμενο, όχι εξίσου εκκωφαντικά ίσως, αλλά πάντως ενδεικτικά στραμπουληγμένων ελληνικών. Ετσι λοιπόν, η μεταφορά με το δόρυ της Αθηνάς φαλτσάρει, αφού ένα αίτημα δεν «είναι» (επομένως, ούτε «παραμένει») στην αιχμή του δόρατος, λες και είναι σπουργίτι έτοιμο να κουτσουλήσει: ή αποτελεί την αιχμή ή είναι η αιχμή. Αλλά και στη συνέχεια του κειμένου, η φράση «οι εκτιμήσεις για εκλογικό αιφνιδιασμό από τον πρωθυπουργό θέλουν αυτόν να απομακρύνεται» είναι υπόδειγμα ατσούμπαλης σύνταξης και βλαχοδημαρχικών ελληνικών. Υποθέτω ότι οι συντάκτες ήθελαν να πουν κάτι σαν: «… παρόλο που κατά γενική εκτίμηση το ενδεχόμενο να επιχειρήσει ο πρωθυπουργός εκλογικό αιφνιδιασμό δείχνει να απομακρύνεται».

Ομως, για να μην κατηγορηθώ για μονομέρεια, να και ένα μικρότερο αλλά οπωσδήποτε άξιο σχολιασμού ολίσθημα από τον πολυσυζητημένο και πολυσχολιασμένο λόγο του Κυριάκου Μητσοτάκη στο Φόρουμ του «Οικονομικού Ταχυδρόμου». Είπε λοιπόν ο Πρωθυπουργός: «Στόχος είναι η σταθερότητα. Οχι επί τούτου η αυτοδυναμία». Με άλλα λόγια, χρησιμοποίησε το εσφαλμένο «επί τούτου» αντί του ορθού «επί τούτο» (κατ’ άλλους, «επί τούτω»), ελληνική μετάφραση του λατινικού ad hoc. Εχω επίγνωση βέβαια ότι το «επί τούτου» λέγεται και γράφεται κατά κόρον. Επί + γενική, ωστόσο, σημαίνει επάνω σε κάτι, είτε με την κυριολεκτική έννοια («επί όνων και ημιόνων») είτε με τη μεταφορική («επί τάπητος»). Και βέβαια, εννοείται πως ο Πρωθυπουργός θα μπορούσε, σε απλά, στρωτά και μη περιδιαγραμμάτου ελληνικά, να πει: «Η αυτοδυναμία δεν αποτελεί αυτοσκοπό». Αλλωστε, κατά κανόνα, οι ορθές διατυπώσεις «δεν λογιοτατίζουν».

Επιδόρπιο

Ο Ζαμπέτας, θέλοντας να δείξει την έντονη ενόχλησή του από κάποιο σχόλιο για τα τραγούδια του, είχε πει με τα ιδιότυπα αλλά πάντως πηγαία ελληνικά του: «Προσεβλήθην ακαριαία, ακράδαντα».