Ενα βιογραφικό λεξικό του ελληνικού τραγουδιού

Είναι μια καταγραφή του ελληνικού τραγουδιού που συνδυάζει την έρευνα ενός εξωτερικού παρατηρητή, αλλά και του μουσικού που έζησε «από μέσα» την εξέλιξη διαφορετικών ειδών. Κι αυτό επειδή η «Σύντομη ιστορία του ελληνικού τραγουδιού 1824-2020 – Οσα διάβασα κι όσα έζησα» (Arco, 2021, arco.gr) φέρει την υπογραφή του Φίλιππου Παπαθεοδώρου. Του ανθρώπου, δηλαδή, που το 1953 μαζί με τον Γιώργο Πετσίλα και τον Κώστα Τρούπτσιο δημιούργησαν το δημοφιλέστατο Τρίο Καντσόνε. Που το 1962, με την προσθήκη του σαξοφωνίστα Κλεάνθη Μανταμόπουλου και του ντράμερ Σπύρου Λιβιεράτου δημιούργησαν το συγκρότημα Αθηναίοι και συνεργάστηκαν με τη Νάνα Μούσχουρη (1967-1971). Και φυσικά του διευθυντή Παραγωγής στην Ελλαδίσκ, μετέπειτα Polygram, όπου συνεργάστηκε με μεγάλα ονόματα της εποχής – Μαρινέλλα, Κώστας Χατζής, Δημήτρης Μητροπάνος, Αντώνης Καλογιάννης, Τάνια Τσανακλίδου – αφήνοντας κλασικούς δίσκους («Ο Αγιος Φεβρουάριος», «Ο δρόμος για τα Κύθηρα», «Αλβανία», «Ρεσιτάλ» κ.ά). Το 1988, εξάλλου, ανέλαβε τη Διεύθυνση Ελληνικού Ρεπερτορίου της Columbia και ύστερα από ένα σύντομο πέρασμα από τη Μίνως, ίδρυσε και οργάνωσε την ανεξάρτητη εταιρεία δίσκων Symphony Records πριν αποχωρήσει οριστικά από τη δισκογραφία.

ΤΑ ΛΗΜΜΑΤΑ. Στον νέο τόμο – μετά το «Οι μουσικές μου διαδρομές, μπροστά και πίσω από τα φώτα» – συγκεντρώνει εν είδει βιογραφικού λεξικού τα ονόματα των κορυφαίων δημιουργών – συνθετών και στιχουργών – αλλά και των ερμηνευτών, μέσω των οποίων φαίνεται και η μετάβαση από το μετεπαναστατικό τραγούδι στο αστικό, το ρεμπέτικο και το λαϊκό, έως τις τάσεις της εποχής μας. Και είναι ως προς αυτό «ανεξίθρησκος» καθώς ξεκινάει από τον Βαμβακάρη, τον Τσιτσάνη, τον Καζαντζίδη και άλλους κορυφαίους, για να φτάσει στους ερμηνευτές της τελευταίας δεκαετίας. Η παράθεση των βιογραφικών στοιχείων ακολουθεί προφανώς τη λογική της χρονολογικής σειράς και της παράθεσης των σημαντικότερων σταθμών για δημιουργούς και ερμηνευτές, αλλά δεν είναι τυπική. Ενσωματώνει αρκετά από τα στοιχεία της επικαιρότητας (στο λήμμα του Διονύση Σαββόπουλου σημειώνει ότι το «Ας κρατήσουν οι χοροί» έγινε το επίσημο άσμα για τον εορτασμό των 200 χρόνων από την Ελληνική Επανάσταση, ενώ στο αντίστοιχο για τη Μαρινέλλα, με την οποία έμεναν στην ίδια γειτονιά της Θεσσαλονίκης, αναφέρει πως τη θυμάται «να φοράει ένα παλτό και να κλωτσάει συνέχεια μια πέτρα»).

Για το τέλος μένει η αμηχανία ενός ανθρώπου που μεγάλωσε μέσα στη μουσική: «Από αυτήν τη σύντομη ανασκόπηση… βλέπουμε ότι κάθε εποχή είχε το δικό της αντιπροσωπευτικό τραγούδι. Στην εποχή μας, τι είναι εκείνο που θα χαρακτήριζε το ελληνικό τραγούδι; Ρητορική ερώτηση χωρίς απάντηση».