Ο πιο πλήρης καλλιτέχνης

Εμφανίστηκε λίγο πριν τελειώσει το «Μουσικό Κουτί» της ΕΡΤ και του Νίκου Πορτοκάλογλου για την Ουκρανία, μια εκπομπή λίγο παγωμένη, λίγο σκιαγμένη, στην προσπάθεια των συντελεστών της να χωρέσουν πρόσωπα που δεν έχουν τη ίδια στάση απέναντι στη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και στον βάρβαρο χαρακτήρα της. Καθισμένος στην πολυθρόνα του, στο σπίτι του, πήρε τον λόγο. Και μέσα σε δυόμισι λεπτά κατέκτησε το κοινό. Το μάγεψε, μιλώντας για ανεξαρτησία, για δημοκρατία, για δικαιοσύνη και για πατρίδα. Και θέτοντας το ζήτημα όπως έχει, εξηγώντας και τον λόγο της εκπομπής: μια κίνηση των επαγγελματιών του τραγουδιού για να συγκεντρωθούν χρήματα για τη χώρα που υφίσταται την εισβολή και τις συνέπειές της.

Διονύσης Σαββόπουλος. Αυτός ο άνθρωπος είναι γίγαντας. Βρίσκεται απέναντί μας, μας κοιτάζει συγκαταβατικά, με καλοσύνη, κουνάει τα χέρια του, μιλάει αργά και καθαρά και είναι ταυτόχρονα βαθύτατα πολιτικός, βαθύτατα ποιητικός, βαθύτατα ανθρώπινος – και τεράστιος. Δεν κρύβεται, λέει τα πάντα όπως είναι, κι ο τρόπος του είναι βαθιά ευγενικός, βαθιά συγκινητικός ακόμα κι όταν είναι αυστηρός.

Απαντά σε αυτό που πολλοί δυσκολεύονταν να προφέρουν, γιατί ήταν εκεί οι τραγουδιστές: «Μας φέρνει απλούστατα η συγκίνηση για τον πανέμορφο λαό της Ουκρανίας και για τη γενναία ηγεσία του», λέει – αμφισβητώντας αμέσως κάθε ιδεοληπτική αντίρρηση και κάθε προπαγανδιστικό λόγο κατά του «ηθοποιού». Στη συνέχεια, μαλώνει αγαπησιάρικα όσους αποφεύγουν να προφέρουν τι συμβαίνει ακριβώς: «Οπως όλοι, αγαπούμε κι εμείς την ειρήνη, τον άνθρωπο», λέει. «Και οφείλουμε σαν ενήλικοι που είμαστε – και όχι σαν «αιώνιοι έφηβοι», κλισέ που έχει καταντήσει εντελώς μπανάλ -, σαν ενήλικοι λοιπόν, οφείλουμε, κάθε φορά, να κατονομάζουμε τον εκάστοτε βομβαρδιστή της ειρήνης, του ανθρώπου, των λαών».

Στη συνέχεια, απευθυνόμενος σε ενήλικους, εξηγεί τον λόγο για τον οποίο η ζωή των Ουκρανών από «ζωούλα», όπως όλων μας, απέκτησε επική διάσταση. Εξηγεί με απλά λόγια την εθνογένεση, που προϋποθέτει την αντίσταση απέναντι σε μια επιβουλή και τον κοινό αγώνα εναντίον της, μέχρι θανάτου: «Μόνο με ψυχολογία έπους μπορείς να πας και να πεθάνεις γι’ αυτά τα υψηλά πράγματα, που όμως είναι και πολύ απτά, και λέγονται πατρίδα, ελευθερία, δημοκρατία». Απενοχοποιώντας και το σύνθημα της δικής μας εθνογένεσης, «Ελευθερία ή θάνατος», θαμμένο κάτω από έναν ανιστόρητο πασιφισμό, που ταυτίζεται με την υποταγή.

Τέλος, μιλάει για την έννοια της θυσίας, που ακριβώς απαιτείται απέναντι σε κάθε είδους υποταγή, απέναντι σε κάθε ολοκληρωτισμό. Κι η συμπαράστασή μας απέναντι στον ουκρανικό λαό που θυσιάζεται, λέει ο Σαββόπουλος, πρωτίστως πρέπει να είναι απόρροια μιας ευγνωμοσύνης επειδή, αντιτασσόμενοι στον ολοκληρωτισμό, οι Ουκρανοί διασφαλίζουν το μεγαλείο της ζωής. Το νόημά της, που είναι το μεγάλο νόημα του μοντερνισμού: η κατάκτηση των δικαιωμάτων του ανθρώπου, η κουλτούρα της ελευθερίας, η επιστημονική  πρόοδος, η καλλιτεχνική ελευθερία.

Ο Διονύσης Σαββόπουλος είναι ο πιο πλήρης καλλιτέχνης που έχω γνωρίζει. Μέσα στη ζωή, μέσα στις τέχνες (όχι μόνο στη μουσική), με σκέψη βαθύτατα πολιτική και βαθύτατα ανεξάρτητη, με γνώσεις που κερδήθηκαν με διάβασμα και συναναστροφές, με αίσθημα που κατακτήθηκε στη ζωή. Παρεμβατικός, γλυκός, ευγενικός, τόσο ανθρώπινος, τόσο συγκινητικός. Τόσο δίπλα μας και τόσο βαθύς. Τόσο μέσα μας. Η φωτεινή πλευρά της Ελλάδας, η δημιουργική, αυτή που αξίζει, αυτή που τιμάμε, του οφείλει την αυτοσυνειδησία της. Ας το ξέρει. Κι ας ξέρει ακόμα ότι είμαστε πολλές και πολλοί τυχερές και τυχεροί που τον έχουμε και που τον αγαπάμε πολύ.