«Να σταθούμε απέναντι {LF}στην προπαγάνδα»

Μια δέσμη φωτός από τους προβολείς λούζει τις δύο βιολονίστριες ενώ παίρνουν τη θέση τους στη σκηνή εν μέσω δυνατών χειροκροτημάτων. Φτιάχνουν τις παρτιτούρες στα τάμπλετ απέναντί τους, βολεύουν το βιολί στην αγκαλιά τους και κάνουν ένα νόημα στη βιολίστρια και στον τσελίστα. Ακούγονται οι πρώτες νότες και οι μελωδίες του Μπάρμπερ γεμίζουν το Πολιτιστικό Συνεδριακό Κέντρο Ηρακλείου (ΠΣΚΗ). Η συγκινησιακή διάθεση φορτίζει περισσότερο την Ντιάνα Τιστσένκο που κατεβάζει το δοξάρι, κλείνει τα μάτια και για λίγα δευτερόλεπτα αφήνεται στη δίνη της. Οταν επιστρέφει, η συγκίνησή της διαγράφεται στα χαρακτηριστικά του προσώπου της καθώς πιάνει ξανά το βιολί.

Για την ουκρανή βιολονίστρια η συναυλία που πραγματοποιήθηκε το βράδυ του περασμένου Σαββάτου στο Ηράκλειο δεν ήταν μια συνηθισμένη εμφάνιση. Ηταν μια πολύ προσωπική υπόθεση, αφού η βραδιά ήταν αφιερωμένη στα θύματα του πολέμου στην πατρίδα της. Προκειμένου να στείλει ένα ισχυρό μήνυμα από την Κρήτη προς όλον τον κόσμο εναντίον της εισβολής, συνεργάστηκε επί σκηνής με τη συνάδελφό της Ρωσίδα Αλένα Μπάεβα. Μαζί τους έπαιξαν επίσης η λετονή βιολίστρια Σάντα Βίζνε, η αμερικανοουκρανή βιολίστρια Νόρα Ρομανόφ-Σβάρτσμπεργκ, ο ισραηλινοπορτογάλος τσελίστας Κιρίλ Ζλότνικοφ, ο ούγγρος τσελίστας Φένιο Λάσλο και ο ουζμπέκος πιανίστας Μιχαήλ Λίφιτς. Ολοι τους προσκλήθηκαν από τον μαέστρο Μύρωνα Μιχαηλίδη, καλλιτεχνικό διευθυντή του ΠΣΚΗ, ώστε να συμμετάσχουν αφιλοκερδώς στη συναυλία για τη συγκέντρωση βοήθειας υπέρ των Ουκρανών. Η Ντιάνα Τιστσένκο, με καταγωγή από την Κριμαία, αν και ζει πλέον στην Ιταλία, έχει φίλους και συγγενείς στην Οδησσό και στο Κίεβο που εκτοπίστηκαν αφού τα σπίτια τους καταστράφηκαν από τις ρωσικές επιθέσεις. «Η τέχνη είναι το πρώτο και πιο σημαντικό πράγμα που μπορούμε να κάνουμε εμείς τώρα. Να πολεμήσουμε αυτό το κακό. Νομίζω ότι μέσω της τέχνης μπορούμε να ενώσουμε τους ανθρώπους και επομένως να σταθούμε απέναντι στο καθεστώς και την προπαγάνδα. Και επίσης πιστεύω ότι πάντα με τη μουσική μπορούμε να φέρουμε φως και συναισθήματα σε ανθρώπους που ζουν στο σκοτάδι και έχουν τυφλωθεί από την προπαγάνδα» μάς λέει όταν συναντιόμαστε.

Μαζί της συμφωνεί η Αλένα Μπάεβα, η οποία τα τελευταία 12 χρόνια ζει εκτός Ρωσίας και το 2014 ακύρωσε την εμφάνισή της στην τελετή λήξης των Ολυμπιακών Αγώνων εξαιτίας της εισβολής στην Κριμαία. «Προσπαθούμε να δείξουμε ότι οι άνθρωποι έχουν κοινές αξίες και ότι αυτή η μουσική μπορεί να τις μεταδώσει και να τις μοιραστεί με το κοινό. Και νομίζω ότι είναι πολύ σημαντικό να ενωθούμε σε αυτές τις δύσκολες στιγμές. Γιατί όλοι φοβούνται τώρα και πρέπει να το ξεπεράσουμε αυτό και να είμαστε δυνατοί. Εχω τόσο πολλούς φίλους πίσω στη Ρωσία που φοβούνται με το πόσο δυνατή μπορεί να γίνει η προπαγάνδα ακόμα και στον 21ο αιώνα. Και κανένας πραγματικά δεν περίμενε το πόσο καταστροφική μπορεί να γίνει για την ανθρωπότητα. Φυσικά, πρέπει να κάνουμε ό,τι μπορούμε για να εξηγήσουμε στους ανθρώπους και να σταματήσουμε αυτή την ψευδαίσθηση. Οι περισσότεροι άνθρωποι στη Ρωσία τώρα έχουν υποστεί πλύση εγκεφάλου, όπως όλα αυτά τα τελευταία χρόνια. Αυτό είναι ένα πολύ επικίνδυνο σημείο, αλλά υπήρχε ήδη εκεί. Οι Ρώσοι δεν είναι όμως ο Πούτιν ούτε αυτό το εγκληματικό όραμα. Είναι πολύ σημαντικό να προσπαθήσουμε να πολεμήσουμε αυτό το κακό».

Το πρόγραμμα της συναυλίας περιλάμβανε έργα που αντλούν έμπνευση από τα δεινά που επιφέρει ο πόλεμος, από την απώλεια, την αναγκαστική φυγή, τον πόνο αλλά και τη μαχητικότητα, την αγάπη για την πατρίδα, τη ζωή και την ομορφιά της μεταφέροντας ένα πανανθρώπινο μήνυμα ειρήνης. Η βραδιά άνοιξε με το «Αντάτζιο για έγχορδα Αρ. 11α» του Σάμουελ Μπάρμπερ, το «πιο μελαγχολικό έργο στην ιστορία της κλασικής μουσικής», σύμφωνα με την ψηφοφορία των ακροατών του BBC το 2004, αφού χρησιμοποιείται σε πολλές εκδηλώσεις μνήμης, όπως για τα θύματα της 11ης Σεπτεμβρίου και της πανδημίας. Ακολούθησαν η «Μπαλάντα Αρ. 1» που ο Φρεντερίκ Σοπέν έγραψε πληροφορούμενος την επανάσταση της πατρίδας του Πολωνίας εναντίον της τσαρικής Ρωσίας και το «Αντάτζιο για έγχορδα» των Τομάζο Αλμπινόνι – Ρέμο Τζιατσότο. Στη συνέχεια ακούστηκαν το βραβευμένο με Οσκαρ μουσικό θέμα του Τζον Γουίλιαμς για την ταινία «Η λίστα του Σίντλερ» που αποτελεί ένα σταθερό αντιπολεμικό σύμβολο, η «Σονάτα για πιάνο Αρ. 8» του Μπετόβεν και το ιντερμέτζο από την όπερα «Θαΐς» του Ζιλ Μασενέ.

ΕΝΑ ΕΡΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΣΒΟΛΗ. Μια από τις πιο δυνατές στιγμές της βραδιάς ήταν η πρώτη πανελλήνια παρουσίαση του έργου «Drop after drop» (Σταγόνες από δάκρυα) του ουκρανού συνθέτη Μαξίμ Σαλίγκιν που γράφτηκε πριν από λίγες εβδομάδες, με αφορμή τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία για να παιχθεί σε συναυλίες αλληλεγγύης και φεστιβάλ. Προτού ξεκινήσει η εκτέλεση του κομματιού, η Τιστσένκο διάβασε στο κοινό ένα μήνυμα του συνθέτη που σχηματοποιεί τον πόνο του για τον πόλεμο. Το πρόγραμμα της συναυλίας έκλεισε με το Σεστέτο Εγχόρδων του Ρώσου Πιοτρ Ιλιτς Τσαϊκόφσκι (κι όμως, δεν ακυρώθηκε!). Στο «Ενθύμιο από τη Φλωρεντία», όπως επίσης ονομάζεται το κομμάτι, ο συνθέτης μπλέκει παραδοσιακές μελωδίες της χώρας του με στοιχεία από τη ζωή του στην Ιταλία.

«Είναι από τις λίγες φορές που αισθάνομαι τόσο βαθιά συγκίνηση για μια συναυλία στην οποία δεν συμμετέχω προσωπικά ως καλλιτέχνης. Και ο λόγος είναι ότι περνάει ένα πολύ δυνατό πανανθρώπινο μήνυμα ειρήνης, ενότητας, ανθρωπισμού. Η συνύπαρξη της πολύ σπουδαίας διάσημης ουκρανής βιολονίστριας με την επίσης διάσημη ρωσίδα βιολονίστρια και η σύμπραξη τόσο σπουδαίων καλλιτεχνών δίνουν το μήνυμα ότι η τέχνη είναι εδώ για να ενώνει και ότι πάντοτε δείχνει τον δρόμο προς τη δημοκρατία, την ελευθερία, το ελεύθερο πνεύμα, τη συνεργασία των ανθρώπων, μακριά από σκοταδισμούς, φασισμούς, τρομοκρατίες, τον ζόφο αυτόν που δημιουργούν πολλοί σύγχρονοι δικτάτορες» ανέφερε ο Μύρων Μιχαηλίδης στο «ΝΣυν».