Ο κύκλος των απαγορευμένων συγγραφέων

Η Αμερικανική Ενωση Βιβλιοθηκών (ALA) ανέφερε στην «Guardian» ότι κατά την περίοδο από 1 Σεπτεμβρίου έως 30 Νοεμβρίου σημειώθηκαν περισσότερες από 330 προσπάθειες να αφαιρεθούν συγκεκριμένα βιβλία από σχολικές βιβλιοθήκες. Τα περιστατικά στοχοποίησαν τις φωνές των περιθωριοποιημένων, βιβλία και γραπτές πηγές που αντικατοπτρίζουν τη ζωή όσων είναι γκέι, queer ή τρανς ή που λένε ιστορίες ατόμων που είναι μαύροι, αυτόχθονες ή έγχρωμοι. Και η Σουζάν Νόσελ, διευθύνουσα σύμβουλος της οργάνωσης για την ελευθερία του λόγου ΡΕΝ America, συμπληρώνει από την πλευρά της ότι τα περιστατικά απαγόρευσης βιβλίων προκύπτουν κάθε εβδομάδα σε σχολικές περιφέρειες και συμπληρώνονται από προτάσεις απαγόρευσής τους σε νομοθετικό επίπεδο. Κατά τη Νόσελ, πρόκειται «για μέρος μιας συντονισμένης προσπάθειας ελέγχου των συνεπειών που προκάλεσε η δημογραφική και κοινωνική αλλαγή. Μια προσπάθεια ελέγχου των αφηγήσεων που είναι διαθέσιμες στους νέους». Το απαγορευτικό σύννεφο σκέπασε το γκράφικ νόβελ «Maus» του Αρτ Σπίγκελμαν με βάση οκτώ βρισιές και το σχέδιο ενός γυμνόστηθου ποντικιού που αυτοκτονεί και το οποίο παραπέμπει στη μητέρα του Σπίγκελμαν, η οποία αυτοκτόνησε όταν ήταν 20 ετών.

Αντίστοιχα και η γκράφικ νόβελ εκδοχή του μυθιστορήματος της Μάργκαρετ Ατγουντ «Η ιστορία της θεραπαινίδας» ήταν ένα από τα βιβλία που αφαιρέθηκαν από τις βιβλιοθήκες σε μια σχολική περιοχή του Τέξας τον Δεκέμβριο, μαζί με τα δυστοπικά, κλασικά στο είδος τους γκράφικ νόβελ «The Lottery» της Σίρλεϊ Τζάκσον και «V for Vendetta» του Αλαν Μουρ.

Αν και η τρέχουσα τάση λογοκρισίας στις ΗΠΑ σημειώνεται κυρίως στις ρεπουμπλικανικές πολιτείες, οι συντηρητικοί σχολιαστές επισημαίνουν ότι και η Αριστερά ασκεί τη δική της μορφή λογοκρισίας σε κλασικά έργα όπως το «To Kill a Mockingbird» της Χάρπερ Λι ή το «Χοκ Φιν» του Μαρκ Τουέιν για το ρατσιστικό τους περιεχόμενο. Σε αυτό το πλαίσιο, η σειρά «Το μικρό σπίτι στο λιβάδι» της Λόρα Ινγκλ Γουάιλντερ από εθνικός θησαυρός κατέπεσε σε κάτι μεμπτό, επειδή οι ιθαγενείς της Αμερικής περιγράφονται ως τρομακτικοί.

ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ ΛΟΓΟΙ. Οι λόγοι για την απαγόρευση βιβλίων έχουν διακυμάνσεις στην ιστορία, αλλά εμπίπτουν κυρίως σε τρεις κατηγορίες: θρησκεία, προσβολή δημόσιας αιδούς και πολιτικό έλεγχο. Ωστόσο η απαγόρευση βιβλίων για πολιτικούς λόγους είναι πλέον η πιο τοξική περίπτωση παγκοσμίως. Το Ηνωμένο Βασίλειο προσφέρει καταφύγιο σε δύο μυθιστοριογράφους που έχουν απαγορευτεί από τις πατρίδες τους και οι οποίοι εξακολουθούν να γράφουν στις γλώσσες καταγωγής τους. Ο Χαμίντ Ισμαΐλοφ έφυγε από το Ουζμπεκιστάν το 1992 εξαιτίας αυτού που το αυταρχικό κράτος περιέγραψε ως «απαράδεκτες δημοκρατικές τάσεις» του και εργάστηκε 25 χρόνια για το BBC. «Είμαι ο Ουζμπέκος με τις περισσότερες εκδόσεις, αλλά κανείς στη χώρα μου δεν μπορεί να αναφέρει τα βιβλία μου. Η απαγόρευση του ονόματός μου, της δραστηριότητας, των βιβλίων, της ύπαρξής μου είναι πλήρης. Είμαι σαν ανύπαρκτος» είχε πει ο Ισμαΐλοφ. Tο πιο πρόσφατο μυθιστόρημά του, «Manaschi», προσφέρει μια μοναδική οπτική για τον αποικισμό από την Κίνα κρυφών πρώην τμημάτων της σοβιετικής επικράτειας, αλλά και για την περίπλοκη γεωπολιτική κληρονομιά που οδήγησε σε συγκρούσεις όπως αυτή που διαδραματίζεται στην Ουκρανία.

Ο συγγραφέας Μα Τζιαν είναι εξόριστος από την ηπειρωτική Κίνα από το 1987, όταν δημοσίευσε μια συλλογή διηγημάτων βασισμένη στα ταξίδια του στο Θιβέτ, η οποία αμέσως απαγορεύτηκε. Μέχρι το 2008 τα μυθιστορήματά του δημοσιεύονταν στο Χονγκ Κονγκ. Στη συνέχεια κυκλοφορούν μόνο στην Ταϊβάν. Και το 2018 ακόμη και τα υπόγεια βιβλιοπωλεία στο Χονγκ Κονγκ που είχαν εισαγάγει κρυφά το «China Dream», το νέο του βιβλίο, έκλεισαν.