Οργανα

Σε ένα δελτίο Τύπου που εξέδωσε το 2020 με αφορμή την υπογραφή συνεργασίας με το πρακτορείο ΤASS, το πρακτορείο Reuters ανακοίνωνε ότι σκοπός της συνεργασίας αυτής ήταν να αποκτήσουν οι πελάτες του «πρόσβαση στις ειδήσεις και τα αποκλειστικά βίντεο του TASS, σε βίντεο για το Κρεμλίνο και τον ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, καθώς και σε άλλα βίντεο και γενικές ειδήσεις». Χθες το μεσημέρι, 26η ημέρα του όλο και πιο φρικιαστικού πολέμου που κήρυξε η Ρωσία στην Ουκρανία, στην ιστοσελίδα του Reuters υπήρχε ακριβώς το ίδιο κείμενο.

Η σχέση ήταν εξαρχής προβληματική. Πώς μπορεί να συνεργαστεί ισότιμα ένας ανεξάρτητος ειδησεογραφικός οργανισμός με το όργανο ενός κράτους – είτε πρόκειται για το TASS είτε για το Sputnik ή το RT – που εισβάλλει σε ξένες χώρες, εξουδετερώνει διάφορους διαφωνούντες, παρεμβαίνει σε εκλογές άλλων χωρών; Τι εμπιστοσύνη μπορεί να έχει ένας πελάτης του Reuters στην ακρίβεια ενός «αποκλειστικού βίντεο» που προέρχεται κατευθείαν από το Κρεμλίνο; Το πρόβλημα έγινε ακόμη μεγαλύτερο μετά τη ρωσική εισβολή. Σύμφωνα με το Politico, το προσωπικό του Reuters βράζει. Αλλά η διοίκηση νίπτει τας χείρας της: το newsroom του Reuters, λέει, λειτουργεί ανεξάρτητα από τις συμφωνίες που έχει συνάψει η υπηρεσία Reuters Connect. War is war and business is business.

Το πρακτορείο Getty δεν το βλέπει έτσι. Και πριν από λίγες ημέρες έδωσε τέλος στη συνεργασία του με το TASS επειδή το πρακτορείο επιδίδεται σε παραπληροφόρηση: επέμενε, για παράδειγμα, σε ένα «ρεπορτάζ» του ότι ο πρόεδρος Ζελένσκι εγκατέλειψε τη χώρα, παρόλο που όλα τα στοιχεία συνηγορούσαν υπέρ του αντιθέτου.

Να κάνουμε μια διευκρίνιση για όσους δεν καταλαβαίνουν ή κάνουν πως δεν καταλαβαίνουν: τα fake news δεν συνιστούν «μια διαφορετική άποψη» και η διακοπή της συνεργασίας με εκείνους που τα διακινούν δεν ισοδυναμεί με λογοκρισία. Η απαγόρευση της λειτουργίας του Sputnik και του RT στην Ευρώπη δεν συνιστά πλήγμα στην ελευθερία της έκφρασης, όπως ισχυρίστηκε η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Δημοσιογράφων, αλλά μέτρο προστασίας των πολιτών από εκείνους που θέλουν να εξαφανίσουν την ελευθερία της έκφρασης με δηλητήρια, βόμβες και πυραύλους.

Υπάρχει βέβαια το πρόβλημα όσων μένουν άνεργοι από τη λήψη τέτοιων μέτρων, όπως οι 32 εργαζόμενοι στο Sputnik Ελλάδας για τους οποίους συναντήθηκε πρόσφατα η ΕΣΗΕΑ με τον κυβερνητικό εκπρόσωπο. Το να χάνει κάποιος τη δουλειά του είναι πάντα δυσάρεστο. Κι ίσως να ήταν σκληρός ο Ριχάρδος Σωμερίτης όταν πρότεινε να τους αποζημιώσει η ρωσική προπαγάνδα. Από την άλλη, όταν δέχεσαι να υπηρετείς μια τέτοια προπαγάνδα, πρώτον, δεν μπορείς να λέγεσαι δημοσιογράφος και, δεύτερον, πρέπει να είσαι έτοιμος να υποστείς τις συνέπειες.

Γιατί στην Ουκρανία οι δημοσιογράφοι δεν χάνουν μόνο τη δουλειά τους, αλλά και τη ζωή τους – από τα αφεντικά του Sputnik.