Το «κλειδί» για {LF}την απεξάρτηση {CR}από το ρωσικό αέριο

Απούσα από τον ευρωπαϊκό χάρτη των Υπόγειων Αποθηκών Φυσικού Αερίου είναι η Ελλάδα κι ενώ στην πλειονότητα των χωρών της ΕΕ έχουν αναπτυχθεί 170 τέτοιες εγκαταστάσεις ικανές να θωρακίσουν την ενεργειακή τους ασφάλεια σε μία περίοδο κατά την οποία επιταχύνεται η απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο.

Σύμφωνα με στοιχεία που έχουν συγκεντρώσει «ΤΑ ΝΕΑ» η χωρητικότητα των υπόγειων αποθηκών ανέρχεται σε περισσότερα από 121,1 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ή 4,2 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια με το 42% εξ αυτών να βρίσκεται στη Γερμανία (60 ΥΑΦΑ 31 δισ. κυβικών μέτρων), 16 να είναι στη Γαλλία, 13 με χωρητικότητα 15 δισ. κ.μ. στην Ιταλία και επιπλέον επτά να βρίσκονται στη φάση της κατασκευής στη συγκεκριμένη χώρα. Η Ολλανδία επίσης είναι στα κράτη με 5 ΥΑΦΑ υψηλής χωρητικότητας αερίου. Στη γειτονιά μας μεγάλο αριθμό αποθηκευτικών εγκαταστάσεων συνολικής χωρητικότητας 2,5 δισ. κυβικών μέτρων έχει η Ρουμανία. Η ΕΕ μετά τον εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και την ενεργειακή κρίση που είχε προκληθεί πριν από τον πόλεμο, όταν η Gazprom δεν γέμιζε οκτώ από τις αποθήκες της στην Ευρώπη, έδωσε εντολή ώστε τα κράτη-μέλη της να φουλάρουν όσες εγκαταστάσεις διαθέτουν ώστε να έχουν εξασφαλίσει ρεζέρβες φυσικού αερίου τον ερχόμενο χειμώνα.

Η Ελλάδα, αν κι εδώ και χρόνια διαθέτει ΥΑΦΑ, το παλιό εξαντλημένο κοίτασμα φυσικού αερίου της Ν. Καβάλας, που μπορεί με επενδύσεις να αναπτυχθεί σε τέτοιο χώρο, εντούτοις έχει μείνει πίσω. Η ΥΑΦΑ Ν. Καβάλας έχει παραχωρηθεί στο ΤΑΙΠΕΔ, το οποίο έχει σε εξέλιξη διαγωνισμό. Αυτός όμως έχει κολλήσει για πάνω από ένα εξάμηνο στην καθυστέρηση έκδοσης του κανονισμού τιμολόγησης από τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας. Η ΡΑΕ εσχάτως τον έδωσε σε δημόσια διαβούλευση, αλλά αν και αυτή έληγε στις 14 Μαρτίου έδωσε κι άλλη παράταση μέχρι το τέλος του μήνα. Πηγές της αγοράς αναφέρουν στα «ΝΕΑ» ότι με αυτά τα δεδομένα είναι αμφίβολο αν στα τέλη Μαΐου οι υποψήφιοι επενδυτές θα καταφέρουν να δώσουν δεσμευτικές προσφορές, ώστε από τα τέλη του 2022 με αρχές του 2023 να έχουν ξεκινήσει η επενδύσεις για τη μετατροπή του παλιού κοιτάσματος υποθαλάσσια της Νότιας Καβάλας σε ΥΑΦΑ.

«Η δημιουργία υπόγειας αποθήκευσης στην Ελλάδα», σύμφωνα με αρμόδιους αξιωματούχους, «ώστε να αυξηθεί το επίπεδο ασφάλειας εφοδιασμού της χώρας με φυσικό αέριο και να μην οδηγηθεί το Εθνικό Σύστημα Φυσικού Αερίου (ΕΣΦΑ) σε ακραίες καταστάσεις, είναι μονόδρομος». Οπως οι ίδιοι κύκλοι εξηγούν στα «ΝΕΑ»: «Καθώς η χώρα μας δεν διαθέτει υπόγεια αποθήκη φυσικού αέριου, το να προχωρήσει και να ευοδωθεί ο διαγωνισμός του ΤΑΙΠΕΔ για την ΥΑΦΑ Ν. Καβάλας είναι καθοριστικής σημασίας. Σε μια παρατεταμένη κρίση, στις χώρες που δεν έχουν υπόγειες αποθήκες φυσικού αερίου, το έλλειμμα τροφοδοσίας από μία ή περισσότερες πηγές αντισταθμίζεται κατά κανόνα είτε με έκτακτες εισαγωγές φυσικού αερίου είτε, εφόσον αυτές δεν είναι εφικτές, επαρκείς ή έγκαιρες, με περικοπές παραδόσεων σε καταναλωτές».

Ενεργειακή ασφάλεια. Μία υποδομή υπόγειας αποθήκης αποτελεί σημαντική επένδυση για κάθε Σύστημα Μεταφοράς Φυσικού Αερίου καθώς συμβάλλει καθοριστικά στη βελτιστοποίηση της λειτουργίας του (εξισορρόπηση φορτίου, gas hub) και ενισχύει την ενεργειακή ασφάλεια της αγοράς φυσικού αερίου (ασφάλεια εφοδιασμού) σε εθνικό αλλά και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, προς όφελος του τελικού καταναλωτή.

Η υπόγεια αποθήκη είναι ένα εργαλείο που προσφέρει ποικίλους μηχανισμούς υποστήριξης για τον περιορισμό και την αποφυγή κρίσεων ασφάλειας εφοδιασμού. Ενδεικτικά, οι υπόγειες αποθήκες μπορούν να λειτουργήσουν ως ένα επιπλέον σημείο εισόδου στο Σύστημα Μεταφοράς, αυξάνοντας έτσι το επίπεδο ασφάλειας εφοδιασμού της χώρας με φυσικό αέριο. Στις ΥΑΦΑ αποθηκεύονται σε μακροχρόνια βάση σημαντικές ποσότητες φυσικού αερίου, είτε για εμπορικούς σκοπούς είτε για χρήση σε ώρα ανάγκης – εκτιμάται ότι όταν κατασκευαστεί η υπόγεια αποθήκη στη Ν. Καβάλα θα μπορεί να αποθηκευτεί φυσικό αέριο για 20 μέρες, διάστημα που θεωρείται από τους ειδικούς ιδιαίτερα μεγάλο και κομβικό για να «απορροφηθούν» κραδασμοί στην επάρκεια, αλλά και στις τιμές του φυσικού αερίου.

Αξίζει να τονιστεί ότι η Ελλάδα και η Ευρώπη βιώνουν την τρίτη σοβαρή ενεργειακή κρίση. Οι προηγούμενες δύο το 2012 και την περίοδο 2016-2017 προκλήθηκαν εξαιτίας της έλλειψης απαραίτητων ποσοτήτων φυσικού αερίου. Η χώρα μας βρέθηκε οριακά στο να καλύψει τις ανάγκες και αυτό το πέτυχε χάρη στον Τερματικό Σταθμό LNG στη Ρεβυθούσα. Πλέον, μόνο αυτός δεν αρκεί, σύμφωνα με τις επισημάνσεις αρμόδιων στελεχών.