Η αύξηση του τζίρου και η πρωτιά της Κίνας

Ανευ προηγουμένου ήταν οι επιδόσεις της παγκόσμιας αγοράς τέχνης το 2021, χωρίς η πανδημία του Covid-19 να έχει αφήσει το ελάχιστο ίχνος της στον συγκεκριμένο τομέα συναλλαγών. Τα στοιχεία – όπως καταγράφηκαν στην 24η ετήσια έκθεση για την παγκόσμια αγορά της διαδικτυακής βάσης δεδομένων Artprice – δείχνουν μια θεαματική αύξηση κατά 60% στον τζίρο των δημοπρασιών το 2021 (αντιστοιχεί σε 17,08 δισ. δολάρια) συγκριτικά με τα δεδομένα του 2020 και παρά το γεγονός ότι ο κορωνοϊός εξακολουθούσε να είναι παρών.

Ο κύκλος εργασιών από τις πωλήσεις έργων τέχνης στη Δύση αυξήθηκε κατά 68%, σε συνολικά 10,9 δισ. δολάρια και η αντίστοιχη αύξηση στην Κίνα είναι 43% που μεταφράζεται σε 5,9 δισ. δολάρια. Ο δε αριθμός έργων που άλλαξαν χέρια παγκοσμίως έσπασε κάθε προηγούμενο ρεκόρ – 663.900 αντικείμενα – αυξημένος κατά 29%.

Σε ηγέτιδα δύναμη εξελίσσεται η Κίνα καθώς με συνολικό κύκλο εργασιών 5,95 δισ. δολαρίων, ποσό που αντιστοιχεί στο 35% του παγκόσμιου τζίρου, ξεπέρασε σε έσοδα από δημοπρασίες έργων τέχνης τις ΗΠΑ που συγκέντρωσαν 5,79 δισ. δολάρια (34%). Στην τρίτη θέση βρίσκεται η Βρετανία με τζίρο 1,99 δισ. δολάρια.

Αγορές. Οι τρεις κορυφαίες εθνικές αγορές στην αγορά τέχνης αντιπροσωπεύουν το 80% του παγκόσμιου κύκλου εργασιών δημοπρασιών έργων τέχνης. Για πρώτη φορά στην ιστορία της, η Γαλλία ξεπέρασε το 1 δισ. δολάρια σε τζίρο από δημοπρασίες και μπορεί να λογίζεται πλέον ανάμεσα στους σημαντικούς παίκτες, ενώ η πεντάδα κλείνει με τη Γερμανία.

Οι οίκοι Sotheby’s και Christie’s καταλαμβάνουν το 49% της παγκόσμιας αγοράς με τζίρους 4,4 και 4 δισ. δολ. αντίστοιχα, οι οποίοι οφείλονται σε μεγάλο ποσοστό στο έντονο ενδιαφέρον των αγοραστών για τη σύγχρονη τέχνη με έργα που πωλούνται σε ιδιαίτερα υψηλές τιμές. Τα στοιχεία δείχνουν αύξηση των πωλήσεων στη συγκεκριμένη κατηγορία κατά 3% μέσα στο 2021, η οποία αντιπροσωπεύει πλέον το 20% της αγοράς έναντι του 3% που ήταν το 2000.

Κατά το 2021, οι Πικάσο, Μπασκιά, Γουόρχολ και Ρίχτερ ήταν εκείνοι των οποίων τα έργα πωλήθηκαν ακριβότερα μέσω δημοπρασιών, ενώ ανάμεσα στους καλλιτέχνες που ξεχώρισαν είναι ο γκραφιτάς ακτιβιστής Μπάνκσι του οποίου συνολικά πωλήθηκαν 1.186 έργα για 206 εκατ. δολάρια, συμπεριλαμβανομένου ενός νέου ρεκόρ στα 25,4 εκατ. δολάρια κι ο Μπιμπλ του οποίου το NFT πωλήθηκε προς 69,4 εκατ. δολάρια.

Η μεταφορά μεγάλου όγκου των αγοραπωλησιών στην εικονική σφαίρα του Διαδικτύου είναι πλέον πραγματικότητα και στις πέντε ηπείρους, υποβιβάζοντας την ανάγκη για φυσικές αίθουσες δημοπρασιών. Χαρακτηριστική είναι η έκρηξη των «ζωντανών» διαδικτυακών πωλήσεων, που σημείωσαν αύξηση κατά 720% παγκοσμίως στα δύο χρόνια της πανδημίας. Οι εκτιμήσεις ήθελαν τις διαδικτυακές δημοπρασίες να φτάνουν στο εν λόγω επίπεδο την περίοδο 2025-2027. Η κατακόρυφη άνοδός τους έχει ως συνέπεια να συρρικνωθεί στο 31% το ποσοστό των έργων που δεν βρίσκουν αγοραστή.

Να σημειωθεί ότι η έκθεση βασίζεται σε ανάλυση των τιμών όπως διαμορφώνονται στις δημοπρασίες έργων τέχνης παγκοσμίως (ζωγραφικής, γλυπτικής, σχεδίων, φωτογραφιών, βίντεο, εγκαταστάσεων, ταπισερί και NFTs εξαιρουμένων των αντικών και των επίπλων) από την 1η Ιανουαρίου έως  την 31η Δεκεμβρίου 2021.

Η μετανοούσα Μαγδαληνή σε δημοπρασία

Ενα «χαμένο» έργο του κορυφαίου εκπροσώπου του νεοκλασικισμού, Αντόνιο Κανόβα – μια γυναικεία ξαπλωμένη μορφή σκαλισμένη σε λευκό μάρμαρο – βγαίνει σε δημοπρασία από τον οίκο Christie’s του Λονδίνου με τιμή εκτίμησης μεταξύ των 6,5 και  10,5 εκατ. δολαρίων. Το ασυντήρητο έργο που έφερε βαριές φθορές και θεωρούνταν αγνώστου δημιουργού άλλαξε χέρια πριν από δύο δεκαετίες προς 7.540 δολάρια. Μετά τη συντήρησή του, πέρυσι το καλοκαίρι, αναγνωρίστηκε ως το έργο του Κανόβα που αναζητούσαν οι μελετητές για δεκαετίες και θεωρείται θεμελιώδους σημασίας για την ιστορία της τέχνης. Το γλυπτό που απεικονίζει τη μετανοούσα Μαγδαληνή αγοράστηκε από ζεύγος Βρετανών ως διακοσμητικό για τον κήπο τους. Φιλοτεχνήθηκε μεταξύ των ετών 1819 και 1822 και είναι από τα όψιμα έργα του δημιουργού, ο οποίος πέθανε πριν από ακριβώς 200 χρόνια. Η δημοπρασία έχει προγραμματιστεί για τις 7 Ιουλίου, ενώ νωρίτερα θα εκτεθεί στη Νέα Υόρκη (8-13 Απριλίου) και στο Χονγκ Κονγκ (27 Μαΐου – 1 Ιουνίου).

Πάγος στις πωλήσεις έργων ρωσικής τέχνης

Συμπλέει τους οίκους Sotheby’s και Christie’s, ο οίκος δημοπρασιών Βonhams και προχωρά στην ακύρωση των επερχόμενων δημοπρασιών με έργα ρωσικής τέχνης ως απάντηση στην εισβολή του Βλαντίμιρ Πούτιν στην Ουκρανία. Και οι τρεις οίκοι δημοπρασιών είχαν προγραμματίσει τις σχετικές πωλήσεις τους για τον Ιούνιο. Στο μεταξύ ο οίκος Sotheby’s, ο οποίος έκλεισε πρόσφατα το γραφείο του στη Μόσχα, στο παρελθόν διεξήγαγε δύο δημοπρασίες ρωσικής τέχνης ετησίως στο Λονδίνο, με τον τζίρο το 2021 να φτάνει τα 44,3 εκατ. δολάρια. Οι Phillips, που δέχονται έντονες πιέσεις επειδή οι ιδιοκτήτες του οίκου είναι Ρώσοι, δεν πραγματοποιεί δημοπρασίες αφιερωμένες στη ρωσική τέχνη. Εντός του Μαρτίου, μάλιστα, δώρισε τα καθαρά έσοδα της δημοπρασίας 57,7 εκατ. δολαρίων από την πώληση έργων του 20ου αιώνα και σύγχρονης τέχνης υπέρ του Ουκρανικού Ερυθρού Σταυρού.