Ρωσία και δυτικός αριστερισμός

Την περασμένη εβδομάδα, το πολωνικό κοινοβουλευτικό προοδευτικό αριστερό κόμμα Razem ανακοίνωσε ότι διακόπτει τις σχέσεις του με δύο ευρωπαϊκούς οργανισμούς: την Προοδευτική Διεθνή και την DiEM25.

«Η ρωσική επιθετικότητα στην Ουκρανία απαιτεί πολλή δουλειά εκ μέρους μας και -δυστυχώς- μέρος αυτής της δουλειάς είναι να εξηγήσουμε μερικά ζητήματα στη δυτικοευρωπαϊκή αριστερά», δηλώνει το Razem. «Αποφασίσαμε να αποχωρήσουμε από την Progressive International και τη DiEM25, διότι, για λόγους ακατανόητους, τα δύο αυτά κινήματα δεν καταδίκασαν απερίφραστα τις ιμπεριαλιστικές και επιθετικές ενέργειες της Ρωσικής Ομοσπονδίας και δεν στήριξαν άνευ όρων την εθνική κυριαρχία της Ουκρανίας. Αντιθέτως, σχετικοποίησαν επικίνδυνα αυτόν τον πόλεμο».

Η προσεκτικά διατυπωμένη δήλωση απευθύνεται σε ολόκληρη την αριστερά στη Δύση η οποία δεν φαίνεται να αντιλαμβάνεται τι συμβαίνει στην Ουκρανία. Η ιδέα του καλού και του κακού ιμπεριαλισμού συμβαδίζει με εκείνη της καλής και της κακής βίας. O καλός ιμπεριαλισμός ήταν εκείνος της Σοβιετικής Ένωσης που εκτυλίχθηκε στις ανατολικοευρωπαϊκές χώρες και στη συνέχεια σε πολλές χώρες του Τρίτου Κόσμου οι οποίες έγιναν εν μια νυκτί «λαϊκές δημοκρατίες», ενώ ο κακός ιμπεριαλισμός ήταν και παραμένει εκείνος των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ -δεν είναι λίγοι και όσοι προσθέτουν στους κακούς ιμπεριαλιστές την ΕΕ αναβιώνοντας το σύνθημα «ΕΟΚ και ΝΑΤΟ το ίδιο συνδικάτο». Το Razem δεν αναφέρεται αποκλειστικά στην απάθεια της δυτικοευρωπαϊκής αριστεράς μπροστά στη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, αλλά σε μια ευρύτερη στάση του δυτικού αριστερισμού έναντι του μετασοβιετικού κόσμου. Η ανάλυσή της για την Αραβική Άνοιξη ήταν λανθασμένη· η ανάλυσή της για το διεθνές πολιτικό Ισλάμ παραμένει καταστροφική· η ανάλυσή της για τη Γεωργία και την Ουκρανία είναι φιλορωσική σε κυμαινόμενους βαθμούς. Δεν φαίνεται να προβληματίζει την αριστερά ότι αυτή η πολιτική και πολιτιστική ρωσοφιλία εμπνέει εξίσου τη χριστιανική δεξιά και την ακροδεξιά.

Τρεις δεκαετίες μετά την κατάρρευση της ανατολικοευρωπαϊκής εκδοχής του κομμουνισμού και τη μετατροπή της Ρωσίας σε κλεπτοκρατικό-καπιταλιστικό, αυταρχικό καθεστώς, η αριστερά εξακολουθεί να κατηγορεί το ΝΑΤΟ και τους άλλους δυτικούς οργανισμούς ότι βρίσκονται στη λάθος πλευρά· ότι φταίνε για όλα τα στραβά σε αυτόν τον κόσμο. Κατά τη γνώμη της, έφταιγαν για τον Ψυχρό Πόλεμο, έφταιγαν για την κατάρρευση του κομμουνισμού, έφταιγαν για τους εμφυλίους πολέμους στη Γιουγκοσλαβία: αυτή είναι η θέση ενός ευρέος φάσματος αριστερών και αναρχικών από τον Νόαμ Τσόμσκι μέχρι τον Τζέρεμυ Κόρμπυν.

Οι Πολωνοί έχουν υποφέρει από τους Ρώσους και στη συνέχεια από τους Σοβιετικούς -δεν τους παρηγόρησε καθόλου ότι το Σύμφωνο των σοσιαλιστικών χωρών υπογράφτηκε στη Βαρσοβία. Αλλά, στα μάτια της δυτικοευρωπαϊκής αριστεράς, η δυσαρέσκεια των Πολωνών έναντι των Ρώσων είναι εθνικισμός, όπως είναι εθνικισμός (ακόμα και ναζισμός) η δυσαρέσκεια των Ουκρανών. Η αριστερά αναγνωρίζει και θαυμάζει τον ρωσικό πατριωτισμό αλλά χαρακτηρίζει εθνικισμό οποιαδήποτε αντίσταση στη Ρωσία. Όλα τα γεγονότα που αμαυρώνουν τη Ρωσία αποδίδονται στην κακόβουλη δυτική προπαγάνδα -κι όλα όσα την εξυψώνουν αποδίδονται στο ότι η αλήθεια λάμπει μέσα στον ωκεανό των ψεμάτων. Είναι αξιοσημείωτο ότι χρησιμοποιείται συχνά ως επιχείρημα του ρωσικού μεγαλείου ο τεράστιος αριθμός των απωλειών των Σοβιετικών στον Β’ παγκόσμιο πόλεμο, ο οποίος στην πραγματικότητα οφειλόταν, εν μέρει τουλάχιστον, στην ίδια τη σοβιετική στρατηγική. Αλλά είναι ιεροσυλία να το ξεστομίζει κανείς.

Οι Ανατολικοευρωπαίοι βλέπουν το ΝΑΤΟ με εντελώς διαφορετικό τρόπο απ’ ό,τι το βλέπουν οι περισσότεροι Δυτικοευρωπαίοι που λόγω της ύπαρξής του παρέμειναν «Δυτικοευρωπαίοι». Αν και πολλοί αριστεροί στις δυτικές χώρες επιθυμούσαν να ενωθούν με τη μεγάλη σοβιετική πατρίδα, στην Πολωνία, στην Ουγγαρία, στην Τσεχία, οι άνθρωποι το βλέπουν σαν μια ασπίδα, η ενδεχόμενη επέκταση της οποίας θα ενίσχυε την ασφάλεια και την ευημερία χωρών με κοινό οικονομικό σύστημα και πολιτιστικές αξίες. Για την επέκταση του Συμφώνου της Βαρσοβίας η αριστερά δεν είχε ποτέ αντίρρηση: το ότι ο κομμουνισμός φορέθηκε σαν σομπρέρο στις ανατολικοευρωπαϊκές χώρες τής φαινόταν θαυμάσιο -αλλά, η επέκταση του ΝΑΤΟ με την Πολωνία, την Τσεχία και την Ουγγαρία το 1999 και τις χώρες της Βαλτικής το 2004 θεωρήθηκε ιμπεριαλιστική διείσδυση.

Από την άνετη θέση των χρηματοδοτούμενων μελών του ΝΑΤΟ, η δυτικοευρωπαϊκή αριστερά ζητεί τον τερματισμό της νατοϊκής επέκτασης χωρίς να προτείνει βιώσιμη εναλλακτική λύση. Αυτό δείχνει απλώς το προνόμιο να ζεις σε τόπους όπου η ιστορία της ζωής σου δεν σημαδεύεται από εκρήξεις επιθετικότητας ποικίλης κλίμακας εκ μέρους της μεγάλης, απρόβλεπτης δύναμης που εισδύει παντού όπου δεν υπάρχει το ΝΑΤΟ. Πώς οι χώρες που βρίσκονται κοντά στη Ρωσία θα χτίσουν την ασφάλειά τους; Η δυτικοευρωπαϊκή αριστερά δεν δίνει απαντήσεις· δίνει μαθήματα σε όλους, θρηνολογεί για τον Ντόναλντ Τραμπ και την υποτιθέμενη άνοδο της ακροδεξιάς αλλά δεν αντιλαμβάνεται ότι η ρωσική κυβέρνηση είναι «ακροδεξιά». Δεν χωράει στο μυαλό της το ότι οι πρώην Καγκεμπίτες και Κομσομόλοι που βρίσκονται στην εξουσία είναι απλούστατα ακροδεξιοί, ότι συγκεντρώνουν όλα τα γνωρίσματα του φασίστα εκτός από εκείνο του σοσιαλισμού.

Καθώς η αριστερά στη Δύση είναι δειλή, φυγοπόλεμη και επιρρεπής σε ιδεολογικό και ηθικολογικό μπλα-μπλα, ο αυτοσεβασμός της προκύπτει μονάχα από μια φαντασίωση αρετής και ανωτερότητας. Στέκεται «υπεράνω» του πολέμου και μοιάζει να λέει «μην τσακώνεστε» σε αμφότερες τις πλευρές λες και το δίκιο είναι μοιρασμένο όπως και το άδικο. Αυτή η δήθεν ανωτερότητα ίσως κερδίζει οπαδούς, αλλά κοστίζει ζωές, προκαλεί πολιτικό αποπροσανατολισμό, αναπαράγει τυφλή υπακοή. Αν ο αντιφασισμός, που αποτελεί σύνθημα του αριστερού κινήματος, σημαίνει την προστασία των ανθρώπων από άτομα με συσσωρευμένες εξουσίες, σήμερα τα άτομα με συσσωρευμένες εξουσίες είναι ο Πούτιν, ο Ερντογάν, ο Σι Τζινπίνγκ -δεν είναι ο Τζο Μπάιντεν ή ο Γενς Στόλτενμπεργκ. Το να αγωνίζεσαι αυτή τη στιγμή για likes στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αντί να πολεμάς για έναν κόσμο χωρίς δικτάτορες είναι πιο εξευτελιστικό από ποτέ.