Η θεατρική δίκη του Κολοκοτρώνη

Μια δίκη έχει πολλές διακυμάνσεις: υπάρχουν αδιάφορα σημεία, αλλά κι εκείνα που επιτυγχάνουν κλιμάκωση και δραματουργική ένταση. Οι συνεχείς ανατροπές συνιστούν προσφιλές θέμα των  θεατρικών συγγραφέων, οι οποίοι γνωρίζουν πως όταν το έργο ανεβαίνει στη σκηνή δεν πρέπει να γίνεται βαρετό. Αυτή δεν ήταν η μοναδική έγνοια των συντελεστών της παράστασης «Η δίκη του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη», που ήταν μια κοινή πρόταση της Ενωσης Ελλήνων Ποινικολόγων και της Ενωσης Ελλήνων Νομικών e-Θέμις, η οποία μετά το Ηρώδειο τον περασμένο Οκτώβριο ανεβαίνει στη σκηνή του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών. Μία ακόμα πρόκληση για τον σκηνοθέτη Σταύρο Καραγιάννη και τους σεναριογράφους Μιχάλη Ρέππα και Θανάση  Παπαθανασίου, οι οποίοι έγραψαν το έργο, βασισμένο στα επίσημα πρακτικά της δίκης, ήταν να χωρέσουν οι 300 σελίδες της δικογραφίας σε 100 λεπτά θεατρικού χρόνου.

Πώς όμως αποφασίζει ένας επιφανής ποινικολόγος να υποκύψει στη θεατρική συνθήκη; Ο κ. Ηλίας Αναγνωστόπουλος, πρόεδρος της Ενωσης Ελλήνων Ποινικολόγων και καθηγητής στη Νομική Σχολή του ΕΚΠΑ, ο οποίος υποδύεται τον Παναγή-Μαρίνο Βαλσαμάκη, συνήγορο του Κολοκοτρώνη, εξηγεί: «Σε ό,τι αφορά το υποκριτικό μέρος υπήρχε η σκέψη κατά πόσο εμείς που δεν είμαστε ηθοποιοί στο επάγγελμα θα ανταποκριθούμε στις απαιτήσεις που έχει μια θεατρική παράσταση».

Ούτως ή άλλως στις δικαστικές αίθουσες, στον χώρο εργασίας των ποινικολόγων, υπάρχει μια άτυπη θεατρική συνθήκη. Η ποινική δίκη, συμφωνεί ο κ. Αναγνωστόπουλος, έχει κατεξοχήν σκηνικό στοιχείο μέσα της. Αυτό αποτέλεσε μια καλή αφετηρία, με την παραδοχή βέβαια ότι οι ανάγκες του θεατρικού είναι διαφορετικές από τις ανάγκες μιας δίκης. «Ο θεατρικός χρόνος είναι πολύ πυκνός, ο ρυθμός που απαιτείται στη σκηνή είναι πολλαπλάσιος απ’ ό,τι σε μια δικαστική αίθουσα, η ένταση επίσης που χρειάζεται είναι πολύ υψηλή. Η δίκη του Κολοκοτρώνη κράτησε ενάμιση μήνα, το έργο είναι 100 λεπτά. Μέσα σε αυτόν τον χρόνο θα έπρεπε να βγει το δικαστικό δράμα». Για τις ανάγκες της σωστής προετοιμασίας, ο κ. Αναγνωστόπουλος βάθυνε τη σχέση του με αυτή την περίοδο της Ιστορίας: «Είναι μια μεταβατική περίοδος ταραγμένη, με πολλές δυσκολίες αλλά και πάρα πολύ ενδιαφέρουσα. Αν επιχειρήσει κανείς να την ερμηνεύσει ιστορικά, θα μπορούσε να πει ότι ήταν μια προσπάθεια της Αντιβασιλείας να επιβάλει τη νέα κρατική κατάσταση. Να γίνει αντιληπτό πως οι πρώην οπλαρχηγοί δεν μπορούν να θεωρηθούν πόλοι εξουσίας και ότι πρέπει να υπαχθούν και να υποταχθούν στη νέα κρατική εξουσία».

ΠΟΛΥΖΩΙΔΗΣ – ΤΕΡΤΣΕΤΗΣ. Εκτός από τον Κολοκοτρώνη και τον Πλαπούτα στη δίκη πρωταγωνιστούν και οι Πολυζωίδης και Τερτσέτης, οι οποίοι αρνήθηκαν να υπογράψουν την απόφαση. «Πρόκειται για σπουδαίους δικαστές οι οποίοι, δικαίως, έχουν περάσει στην Ιστορία ως σύμβολα δικαστικής ανεξαρτησίας και ήθους. Παράλληλα όμως με αυτούς, πολύ σημαντικός ήταν και ο ρόλος του συνηγόρου του Πλαπούτα, Χριστόδουλου Κλωνάρη – που αργότερα έγινε ο πρώτος Πρόεδρος του Αρείου Πάγου -, όπως και του Παναγή-Μαρίνου Βαλσαμάκη. Είναι αξιοθαύμαστο να δει κανείς πώς αυτοί οι νέοι άνθρωποι – περίπου 30 ετών – είχαν τέτοια μόρφωση. Ο Κλωνάρης είχε σπουδάσει νομικά στο Παρίσι και ο Βαλσαμάκης στην Πάντοβα της Ιταλίας. Σε αυτή τη δίκη η παρρησία και των δύο συνηγόρων είναι εντυπωσιακή. Ο θαρραλέος αυτός λόγος εν μέσω Αντιβασιλείας, με έκτακτη νομοθεσία, δεν ήταν κάτι που γινόταν ακίνδυνα. Είναι δεδομένο ότι οι δύο συνήγοροι έθεσαν τους εαυτούς τους σε κίνδυνο με τον τρόπο που χειρίστηκαν τη δίκη».

INFO

Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, 22/3, στις 20.30. Μουσική – στίχοι: Δημήτρης Παπαδημητρίου. Τραγουδούν: Μανώλης Μητσιάς, Βερόνικα Δαβάκη. Εμφανίζονται: Ηλίας Αναγνωστόπουλος, Δημήτρης Βαλάσης (Εδουάρδος Μάσσων, Επίτροπος της Επικρατείας), Δημήτρης Γκαβέλας (δικαστής Γεώργιος Τερτσέτης), Νίκος Κοντιζάς (δικαστής Γεώργιος Τερτσέτης), Περικλής Κοντόγγονας (Χριστόδουλος Κλωνάρης, συνήγορος υπερασπίσεως Δ. Πλαπούτα), Γιώργος Πυρομάλλης (Αναστάσιος Πολυζωίδης, πρόεδρος του Δικαστηρίου) κ.ά.