Χώρες της Βαλτικής, ένα σύγχρονο… Δυτικό Βερολίνο

Οι τρεις χώρες της Βαλτικής έχουν ποδοπατηθεί από όλους, τους τελευταίους αιώνες, από τους Ρώσους και τους Σοβιετικούς μέχρι τους Γερμανούς, τους Σουηδούς, ακόμα και τους Οθωμανούς. Ενώ όμως ο κόσμος αναρωτιέται ποια χώρα θα είναι η επόμενη στη λίστα εισβολών του Βλαντίμιρ Πούτιν μετά την Ουκρανία, στην Εσθονία, τη Λετονία και τη Λιθουανία υπάρχει μια (αναπάντεχη) αίσθηση πως είναι πιο ασφαλείς από ποτέ.

«Αν κοιτάξει κανείς τα τελευταία 800-900 χρόνια ιστορίας, μπορεί να επιχειρηματολογήσει ότι ουδέποτε υπήρξαμε τόσο ασφαλείς», λέει χαρακτηριστικά στους «Financial Times» ο λετονός πρωθυπουργός Κριστιάνις Κάρινς. «Γιατί έχουμε τόσο πολλούς ισχυρούς συμμάχους, μια ανεξάρτητη χώρα με τον δικό της στρατό, ένα ελεύθερο και ανοιχτό και ανθηρό εμπορικό και επενδυτικό περιβάλλον». Η αυτοπεποίθηση αυτή οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στη στήριξη των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ, που σπεύδουν να ενισχύσουν και να καθησυχάσουν αυτές τις χώρες, στην πρώτη γραμμή ανάμεσα στην ανατολική πτέρυγα της Συμμαχίας και τη Ρωσία. Στην αντιπαράθεση ανάμεσα στη Δύση και τη Μόσχα που πολλοί αποκαλούν δεύτερο Ψυχρό Πόλεμο, οι χώρες της Βαλτικής αντιμετωπίζονται ολοένα και περισσότερο ως το Δυτικό Βερολίνο αυτής της γενιάς.

«Υπάρχει μια συμφωνία ότι είμαστε η περιοχή όπου το ΝΑΤΟ, υπερασπιζόμενο την επικράτειά του, είτε θα επιτύχει είτε θα αποτύχει. Είναι ζήτημα ζωής ή θανάτου για το ΝΑΤΟ. Μπορεί λοιπόν κανείς να κάνει συγκρίσεις με το Δυτικό Βερολίνο», σημειώνει ο Εντγκαρς Ρινκέβιτς, ο υπουργός Εξωτερικών της Λετονίας. Στην πραγματικότητα, όλοι οι υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι της Βαλτικής που μίλησαν στους «Financial Times» εκτιμούν πως δεν υπάρχει άμεση απειλή για την περιοχή τους, επισημαίνοντας παράλληλα πως είναι έτοιμοι για ό,τι μπορεί να κάνει η Ρωσία, όπως έχουν υπάρξει εδώ και δεκαετίες – και πως υπάρχουν ακόμα αδυναμίες ασφαλείας, στην κάλυψη των οποίων μπορεί να βοηθήσει, όπως ελπίζουν, το ΝΑΤΟ.

Εσθονία, Λετονία και Λιθουανία προσαρτήθηκαν διά της βίας στην ΕΣΣΔ μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ανέκτησαν την ανεξαρτησία τους το 1990-1991 και αμέσως έβαλαν στόχο να ενταχθούν τόσο στο ΝΑΤΟ όσο και στην ΕΕ, κάτι που έκαναν το 2004 – οι μόνες πρώην σοβιετικές δημοκρατίες που το κατάφεραν. Αξιωματούχοι και από τις τρεις χώρες σπεύδουν να επισημάνουν τη μεγάλη διαφορά τους από την Ουκρανία: καλύπτονται από το άρθρο 5 του ΝΑΤΟ, τη δέσμευση συλλογικής ασφάλειας. Οταν ερωτώνται λοιπόν αν θα είναι οι επόμενες που θα βρεθούν στο στόχαστρο της ρωσικής επιθετικότητας, όπως προέβλεψε δυσοίωνα την περασμένη εβδομάδα ο ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, τείνουν να λένε πως σε μια τέτοια περίπτωση θα ήταν το ΝΑΤΟ το επόμενο, είτε η επίθεση γίνει στη Λετονία, είτε στη Βρετανία, είτε στη Γερμανία. «Δεν αντιμετωπίζουμε άμεσες απειλές», λέει o λετονός πρόεδρος Εγκιλ Λέβιτς. «Ή, για να το θέσω διαφορετικά, αντιμετωπίζουμε τις ίδιες απειλές με το ΝΑΤΟ συνολικά».

Και οι τρεις χώρες της Βαλτικής θέλουν τώρα να δουν αμερικανικά και νατοϊκά στρατεύματα μόνιμα εγκατεστημένα σε αυτές, ένα σενάριο που δεν βρισκόταν στο τραπέζι πριν από την εισβολή στην Ουκρανία. Και οι τρεις έχουν επίσης δεσμευτεί να δαπανούν ετησίως ένα 2,5% του ΑΕΠ τους για την άμυνα – δεδομένου όμως του μεγέθους των οικονομιών τους, θα χρειαστούν οικονομική στήριξη από το ΝΑΤΟ, ιδίως για την αεράμυνα και την παράκτια άμυνα. Και οι τρεις χώρες, τέλος, επαινούν την ενότητα και την ισχύ της δυτικής απάντησης στη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, στηλιτεύοντας παράλληλα την «αφέλεια» προηγούμενων δυτικών ηγετών που θεωρούσαν – παρά τις επίμονες προειδοποιήσεις τους – ότι ο Πούτιν ήταν ένας πολιτικός όπως εκείνοι. «Επιτέλους», λέει ο Καρίνς, «η Ρωσία μάς ξύπνησε».