Ηρωίδες τέχνης {LF}και ζωής

Η Εντα Γκάμπλερ, η Νόρα Χέλμερ, η Ελεν Αλβινγκ, η Ελίντα Βάιγκελ: Τέσσερις γυναίκες, τέσσερα μορφές από το θεατρικό σύμπαν του Ερρίκου Ιψεν, τέσσερις χαρακτήρες των οποίων η ηλικία ξεπερνάει τον αιώνα, αποτελούν την πιο τρανταχτή απόδειξη για το τι σημαίνει γυναίκα – τότε, τώρα, πάντα…

Το θέατρο, μέσα από κάποιους εμπνευσμένους δημιουργούς του, μέσα από κάποιες ευφυείς προσωπικότητες, διορατικές και τολμηρές, έδειξε τον δρόμο. Ο Ιψεν, χωρίς να είναι ο πρώτος ή ο μόνος – αρκεί να θυμηθούμε τη Λυσιστράτη και όλες τις γυναίκες του Αριστοφάνη -, αποτέλεσε την πρωτοπόρα μορφή και γραφή στα μέσα του 19ου αιώνα, ως τις αρχές του 20ού.

Οι γυναίκες του δεν βγήκαν στους δρόμους, δεν έκαναν πορείες, δεν ενώθηκαν όλες μαζί ενάντια στον άνδρα, τον εχθρό, τον εξουσιαστή. Μία-μία, μέσα από την προσωπική της πορεία, τη δική της διαδρομή, τις δικές της ανάγκες, αντέδρασε και επαναστάτησε. Με κάθε μέσο, με κάθε τρόπο. Ναι, ο δρόμος της τέχνης είναι ανοιχτός και εκεί είναι που έρχεται η ζωή να συναντήσει την αλήθεια τους.

Η Εντα Γκάμπλερ διεκδίκησε την αυτονομία της, η Νόρα την ελευθερία της. Μέσα από την κυρία Αλβινγκ ο Ιψεν καταγγέλλει το ψεύδος – το ζωτικό ψεύδος βρήκε ακόμα πιο ηχηρή θέση στη δική του «Αγριόπαπια». Η Ελίντα -Κυρά της Θάλασσας είναι εκείνη που αποζητά την αποδέσμευση ώστε να μπορεί να αποφασίσει ελεύθερα.

Μια άλλη, διαφορετική, εκδοχή για να τιμηθεί η (σημερινή) Ημέρα της Γυναίκας είναι ο εορτασμός του ίδιου του Ιψεν – τα έργα του, οι παραστάσεις του, οι ηρωίδες του. Ως προπομπός ενός κινήματος που δεν είχε οργανωθεί ακόμη, με τον επίσημο εορτασμό να έπεται, ο κορυφαίος νορβηγός θεατρικός συγγραφέας έριξε το βλέμμα του στη μονάδα: Οι δικές του γυναίκες είναι αυτόνομες και επιτρέπουν στον εαυτό τους να συνειδητοποιήσουν και να αποδεχθούν τα θέλω τους, τα ναι και τα όχι τους. Και κάπως έτσι να ενώσουν τη φωνή τους με εκείνη των υπόλοιπων γυναικών που αν και δεν έγιναν ηρωίδες ενός έργου τέχνης, έγιναν ηρωίδες ζωής…