Παγίδες αυταρέσκειας…

ουσική και τραγούδια, ξέφρενοι ρυθμοί, σκηνική υπερκινητικότητα, φωνές, ένταση: μια παράσταση που ξεκινά με δύναμη και θέλει να τα σαρώσει όλα. Μια παράσταση που θέλει να σχολιάσει (και) τη σημερινή πραγματικότητα, μπολιάζοντας το έργο με νύξεις της επικαιρότητας μέσα από την επιθεωρησιακή της σκηνική αποτύπωση. Μια παράσταση που καλά κάνει και ακολουθεί τα βήματα του συγγραφέα με τη λαϊκότητά της. Μόνο που για να γίνει αρεστή επιλέγει τελικά να χάσει την ουσία της. Δίνει στο κοινό αυτό που θέλει να ακούσει και αποφεύγει να το προβληματίσει.

Τα εύκολα αστεία και ανέκδοτα που έχουν προστεθεί προκαλούν το αβίαστο μεν, αλλά εξαιρετικά επιδερμικό γέλιο. Οπως και τα σχόλια, ιδίως στο πρώτο μέρος, που έχουν ενταχθεί χωρίς να υπάρχει εσωτερική ανάγκη και σύνδεση ούτε με το έργο ούτε με την παράσταση. Αυτές είναι οι παγίδες από τις οποίες δεν γλίτωσε η παράσταση – ίσως και να τις επέλεξε, με μια αυταρέσκεια.

Καθαρά πολιτικό, με κωμικές, φαρσικές διαστάσεις, «Ο τυχαίος θάνατος ενός αναρχικού» («Morte accidentale di un anarchico», 1970) αποτελεί ένα από τα κορυφαία έργα του ιταλού συγγραφέα, ηθοποιού και σκηνοθέτη Ντάριο Φο (Dario Fo, 1926-2016): ο Φο ξεκίνησε για αρχιτέκτων, αλλά η εμπλοκή του με τα μικρά θέατρα τον έκανε να λοξοδρομήσει. Η μετέπειτα γνωριμία του με τη (μέλλουσα) σύζυγό του Φράνκα Ράμε, γόνο θεατρικής οικογένειας, καθόρισε την πορεία του. Με την κομέντια ντέλ’ άρτε να αποτελεί αφετηρία, έμπνευση αλλά και στέρεη βάση στο θέατρο που ήθελε να φτιάξει, ο Φο δημιούργησε ένα ολόκληρο σύμπαν. Το Νομπέλ Λογοτεχνίας με το οποίο τιμήθηκε το 1997 σφράγισε τη ζωή και το έργο του.

Βασισμένο σ’ ένα πραγματικό γεγονός, μια τρομοκρατική επίθεση στην Εθνική Αγροτική Τράπεζα στο Μιλάνο, έχει στόχο την άσκηση κριτικής στο σύστημα δικαιοσύνης και στην πάντα παρούσα κατάχρηση εξουσίας. Ο Φο στέκεται στο περιστατικό της σύλληψης του αναρχικού που συμμετείχε στο συμβάν και… έπεσε απ’ το παράθυρο την ώρα της ανάκρισης. Κεντρικό πρόσωπο είναι ένας «τρελός» που θέλει να εξιχνιάσει τι συνέβη και μεταμορφώνεται (δικαστικός, ανάπηρος αξιωματούχος) για να χωθεί στα γρανάζια της εξουσίας.

Η ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ. Ο Γιάννης Κακλέας έστησε την παράσταση πάνω στον πρωταγωνιστή του: ενέταξε έναν προλογικό μονόλογο, μια «απευθείας» σύνδεση με την κομέτια ντέλ’ άρτε, μέσα από το πρόσωπο του γελωτοποιού που μεταμορφώνεται σε τρελό. Κι έτσι επέλεξε να διηγηθεί την ιστορία του «Αναρχικού». Ο Πάνος Βλάχος κλήθηκε από τον σκηνοθέτη να ερμηνεύσει τον σύνθετο και απαιτητικό ρόλο, ένα είδος one man show. Και αποδείχθηκε ικανός να τα βγάλει πέρα, με τις αντοχές, το πάθος και την τρέλα του. Ωστόσο ο ηθοποιός δεν καταφέρνει να οριοθετήσει τον σκηνικό του ενθουσιασμό και να σκιαγραφήσει μια περσόνα πέρα και πάνω από τη σχηματοποιημένη εκδοχή της. Η ερμηνεία του δεν αφήνει να διαφανεί η άλλη όψη του γελωτοποιού – τρελού, εκείνη που τον έχει γεννήσει, η δραματική.

Ο Φοίβος Ριμένας, στον ρόλο του διοικητή της αστυνομίας, επιβεβαιώνει για άλλη μία φορά το ταλέντο του, και στο σόλο του ξεδιπλώνει το «γέλα παλιάτσο», εκφράζοντας την τραγική του υπόσταση. Ο Θοδωρής Σκυφτούλης με την καίρια, αν και υπερβολική, ερμηνεία και ο Κωνσταντίνος Μαγκλάρας συμπληρώνουν τη διανομή, μαζί με την Ιφιγένεια Αστεριάδη στη σύντομη εμφάνισή της.