«Ζούμε μία παράνοια»

Ο Ζένια Γκόρτσανιουκ είναι Ουκρανός. Ζει εδώ και χρόνια στην Ελλάδα παίζοντας βόλεϊ σε διάφορες ελληνικές ομάδες, μεταξύ των οποίων οι τρεις κορυφαίες της Θεσσαλονίκης, ΠΑΟΚ, Ηρακλής και Αρης. Εχει και κάποιες συμμετοχές στην Εθνική Ελλάδας, έχει κάνει και σπουδαία διεθνή καριέρα. Αλλά είναι Ουκρανός.

Κι αυτές τις μέρες η καρδιά και το μυαλό του βρίσκονται στην πατρίδα του. Στο Χάρκοβο. Στην πόλη όπου γεννήθηκε πριν από 34 χρόνια. Στην πόλη όπου σήμερα ζουν οι γονείς του, πολλοί συγγενείς και φίλοι του. Στην πόλη που βιώνει κι αυτή, όπως πολλές άλλες στην Ουκρανία, την ανείπωτη φρίκη ενός παράλογου πολέμου.

«Παράνοια. Πώς αλλιώς να περιγράψω αυτό που συμβαίνει. Πόλεμος στην Ευρώπη το 2022; Και μάλιστα μεταξύ μας», λέει μιλώντας στα «ΝΕΑ». Μεταξύ μας; «Ναι. Ουκρανοί και Ρώσοι είμαστε το ίδιο πράγμα. Δεν ξεχωρίζουμε. Πώς είναι οι Ελληνες και οι Κύπριοι; Είμαστε το ίδιο δεμένοι, έχουμε την ίδια γλώσσα, ακόμα και τις ίδιες… φάτσες. Κι όμως, σκοτωνόμαστε μεταξύ μας…».

Ξέρει πολύ καλά τι λέει ο Ζένια. Η μητέρα του είναι Ουκρανή και ο πατέρας του Ρώσος, που έφυγε πριν από 40 χρόνια από το Ροστόφ. Υπάρχουν πολλοί Ρώσοι στο Χάρκοβο, μεγάλωσε μαζί τους. «Κανείς δεν θέλει τον πόλεμο. Ούτε οι Ουκρανοί ούτε οι Ρώσοι. Κι όλοι μαζί προσπαθούν να αμυνθούν για να σώσουν την πόλη. Ακουσα ότι δεν ήταν λίγοι οι Ρώσοι που τα παράτησαν και γύρισαν πίσω, επειδή δεν ήθελαν να σκοτώνουν Ουκρανούς. Αλλά και οι περισσότεροι Ουκρανοί στο Χάρκοβο έχουν συγγενείς στη Ρωσία. Δεν βγάζει νόημα να σκοτώνει ο ένας τον άλλον».

«Μαθημένοι στα δύσκολα»
Η μεγάλη του έννοια είναι ασφαλώς οι γονείς του. Πώς τα βγάζουν πέρα μέσα σε μια εμπόλεμη περιοχή; «Είναι καλά. Μιλάμε καθημερινά, ευτυχώς οι τηλεφωνικές γραμμές δεν έχουν κοπεί, μπορούμε να επικοινωνούμε κανονικά. Εχουν περάσει δύσκολες καταστάσεις στη ζωή τους, είναι μαθημένοι. Ξέρουν να διατηρούν την ψυχραιμία τους και να κάνουν υπομονή. Αλλά τα πράγματα είναι δύσκολα, η κατάσταση επικίνδυνη. Σε μια πολυκατοικία πολύ κοντά στο σπίτι μου έπεσε ένας πύραυλος και γκρέμισε τους πάνω ορόφους. Μια άλλη ρουκέτα έπεσε και σφηνώθηκε στο πεζοδρόμιο ακριβώς μπροστά στο σπίτι. Ευτυχώς δεν έσκασε! Οι γονείς μου μένουν πια στα καταφύγια, ζουν στο κέντρο της πόλης και εκεί υπάρχουν πολλά. Ισχύει απαγόρευση κυκλοφορίας όλη τη μέρα, εκτός από δύο ώρες το πρωί. Τότε θα βγουν λίγο έξω για να αγοράσουν κάποια πράγματα, αν μπορούν να βρουν στα λίγα καταστήματα που είναι ανοικτά. Μετά πάλι μέσα».

Το σκηνικό που περιγράφει ο Ζένια είναι εφιαλτικό. «Αυτή τη στιγμή μέσα στο Χάρκοβο γίνεται ανταρτοπόλεμος. Εχουν φτάσει ρώσοι ελεύθεροι σκοπευτές, ακροβολίζονται σε άδεια κτίρια και χτυπάνε κόσμο από εκεί. Μου είπαν για μια κοπέλα που βγήκε για να πάει στο σουπερμάρκετ. Μέχρι να γυρίσει στο καταφύγιο, δεν ξέρω από πόσες μεριές δέχθηκε σφαίρες. Τα κατάφερε και γύρισε πίσω σώα. Υπάρχει και ο ουκρανικός στρατός και οι εθνοφύλακες, που γυρίζουν στους δρόμους και ψάχνουν να βρουν αυτούς τους Ρώσους. Σε μια περίπτωση εντόπισαν μερικούς σε ένα άδειο σχολείο, όπου είχαν κρυφτεί, όπως μου είπαν. Κάποιους τους σκότωσαν, άλλους τους έπιασαν… Αυτή είναι η κατάσταση».

«Δεν το πιστεύαμε»
Μια κατάσταση, που κανείς δεν πίστευε ότι θα εξελισσόταν έτσι: «Δεν ήταν απροετοίμαστος ο κόσμος εκεί. Τα τελευταία 7-8 χρόνια γίνονταν συνέχεια επεισόδια μεταξύ Ρώσων και Ουκρανών στην περιοχή, αλλά ποτέ δεν είχαμε φτάσει σε αυτό το σημείο. Γι’ αυτό, κανείς δεν πίστευε ότι θα γινόταν τέτοια εισβολή. Μέχρι και λίγα 24ωρα πριν τα σύνορα ήταν ανοικτά για όσους ήθελαν να φύγουν, αλλά κανείς δεν έφυγε. Γιατί κανείς δεν το πίστευε».

Πώς βιώνει, όμως, ο ίδιος αυτή την τραγωδία; Ζει τόσο μακριά από όλα αυτά, αλλά και τόσο κοντά μέσα από όσα ακούει και μαθαίνει από τους δικούς του ανθρώπους. «Δεν είμαι καλά. Οσο μπορώ να επικοινωνώ με τους δικούς μου ανθρώπους και ακούω ότι είναι εντάξει, νιώθω κάπως ανακουφισμένος. Οσο δεν πέφτει το Χάρκοβο, όσο δεν πέφτει το Κίεβο, όσο κρατάει η Ουκρανία, αντέχω κι εγώ. Αλλά σκέφτομαι διάφορα πράγματα. Γίνεται ένας χαμός μέσα μου. Αλλες φορές σκέφτομαι να πάω εκεί, να πάρω τους γονείς μου και να τους φέρω εδώ. Αλλες φορές σκέφτομαι να πάω και να μείνω εκεί, να πολεμήσω. Δεν ξέρω… Είναι όλα ένα κουβάρι μέσα μου…».

Το μόνο βέβαιο είναι ότι, όπως όλοι, ο Ζένια Γκόρτσανιουκ θέλει αυτός ο εφιάλτης να τελειώσει όσο το δυνατόν πιο γρήγορα: «Μιλάω με αρκετούς φίλους μου, που είναι Ουκρανοί, Ρώσοι, Λευκορώσοι. Στο λέω, κανείς μας δεν θέλει αυτό τον πόλεμο. Οι απλοί άνθρωποι δεν θέλουν τον πόλεμο». Ας τους ακούσουν, επιτέλους, όσοι κυβερνούν. Ας μας ακούσουν…