Ο «πόλεμος του Πούτιν» και το νέο δόγμα της Γερμανίας

Ενα πράγμα δεν μπορεί ακόμα να χωνέψει η γερμανική ηγεσία: Τα ψέματα και τον εμπαιγμό από τον Πούτιν και το Κρεμλίνο. Μόλις τη Δευτέρα η υπουργός Εξωτερικών Αναλένα Μπέρμποκ είχε τηλεφωνηθεί με τον ρώσο ομόλογό της Σεργκέι Λαβρόφ. «Αποδείχτηκε, ότι όλα όσα μου είπε, ήταν ψέματα», λέει η Μπέρμποκ. Την ίδια εμπειρία έκανε και ο καγκελάριος Ολαφ Σολτς μία εβδομάδα νωρίτερα στην επίσκεψή του στον πρόεδρο Πούτιν, ο οποίος προφασιζόταν ότι δεν θέλει στρατιωτική, αλλά διπλωματική λύση. «Δεν είμαι αφελής» απαντά ο Σολτς στην ερώτηση, ποια εικόνα αποκόμισε από τον Πούτιν. Γνώριζε τις απόψεις του Πούτιν για τη Δύση, τις σχετικές δημοσιεύσεις του, την επιδίωξή του για ένα νέο «στάτους κβο» στην Ευρώπη. Ο Πούτιν είχε εξαγγείλει έναν νέο «Ψυχρό Πόλεμο» το 2007 με τη μετωπική επίθεση στο ΝΑΤΟ και τη Δύση στη «Διάσκεψη του Μονάχου για την Ασφάλεια». Με την προσάρτηση της Κριμαίας και τώρα στο μέτωπο της Ουκρανίας μετατρέπει τον ψυχρό σε θερμό πόλεμο, με πρόφαση τη «γενοκτονία» του ρωσόφωνου πληθυσμού στην Ουκρανία – κατά τον Σολτς, ένα «γελοίο» επιχείρημα.

Στον θερμό «πόλεμο του Πούτιν», η Γερμανία και ο Σολτς δεν έχουν να αντιτάξουν και πολλά. Το ισχυρό χαρτί της Γερμανίας στη διεθνή σκηνή είναι η οικονομική της ισχύς και η πολιτική της επιρροή. Κανείς στη σημερινή Γερμανία δεν μπορεί να σκεφτεί, γερμανούς στρατιώτες να μάχονται εναντίον Ρώσων σε ουκρανικό έδαφος, το ναζιστικό παρελθόν το απαγορεύει. Ούτε καν τα όπλα που εκλιπαρεί η ηγεσία του Κιέβου δεν έδωσε.

Μένει το χαρτί της διπλωματίας. Για τη μεταπολεμική Γερμανία, «η Αμερική είναι απαραίτητη, αλλά και η Ρωσία είναι (γεωγραφικά) αμετακίνητη». Αυτό το δίπολο που περιέγραψε ο Εγκον Μπαρ, εμπνευστής της «οστπολιτίκ» και δεξί χέρι του σοσιαλδημοκράτη καγκελάριου Βίλι Μπραντ, δεν ίσχυε μόνον στη δεκαετία του 1970. Ισχύει και σήμερα. Η ενεργειακή εξάρτηση της πλούσιας σε τεχνογνωσία και κεφάλαια Γερμανίας από την πλούσια σε ενεργειακές πηγές και πρώτες ύλες Ρωσία διαμόρφωνε πάντα την αφετηρία αναζήτησης μιας φόρμουλας συνύπαρξης και συνεργασίας, παλαιότερα με την ΕΣΣΔ, στη συνέχεια με τη Ρωσία, ελπίζοντας ότι η συνεργασία θα φέρει και την αλλαγή.

Το γεγονός ότι ακόμα και στο αποκορύφωμα του Ψυχρού Πολέμου δεν είχε διακοπεί ροή φυσικού αερίου και πετρελαίου από την ΕΣΣΔ στην Ευρώπη και τη Γερμανία, ενίσχυε την ψευδαίσθηση ότι μπορεί μία νέα «οστπολιτίκ» να συνεχιστεί με τον Πούτιν.

Η επέμβαση στην Ουκρανία αλλάζει τα πάντα. Ο αγωγός «Nord Stream 2», που μέχρι πρότινος ήταν για τις γερμανικές κυβερνήσεις ένα καθαρά οικονομικό πρότζεκτ, αλλά για τον Πούτιν ένα γεωστρατηγικό εργαλείο, αποτελεί παρελθόν – το δόγμα «αλλαγή μέσω συνεργασίας» επίσης.

Το νέο δόγμα της «πράσινης» υπουργού Εξωτερικών είναι «διάλογος και πυγμή». Εκφράζεται στις εκτεταμένες, σκληρές κυρώσεις στη Ρωσία του Πούτιν, παρά το κόστος για τη Γερμανία και τη Δύση. Εκφράζεται και με αυτοκριτική για τις προηγούμενες κυβερνήσεις που παραμέλησαν το σκέλος της αποτροπής. Η σημερινή Ρωσία «δεν μπορεί να ενταχθεί σε μία ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας», διαπιστώνει ο πρόεδρος της μόνιμης Επιτροπής Εξωτερικών του Μπούντεσταγκ, Μίχαελ Ροτ. Αυτή θα περιλαμβάνει όλες τις άλλες χώρες της ανατολικής Ευρώπης και των Βαλκανίων. Αλλά χωρίς τη Ρωσία του «ψεύτη» Πούτιν.