Η μεγάλη εικόνα και τα «ψιλά γράμματα» μιας θεσμικής επίσκεψης

Εδώ και έντεκα μήνες η ημερομηνία παραμένει ανοικτή, το ίδιο ωστόσο και οι δίαυλοι της Αθήνας με την άλλη άκρη του Ατλαντικού. Από την πρώτη σύνδεση μεταξύ Λευκού Οίκου και Μεγάρου Μαξίμου, ανήμερα την 25η Μαρτίου του 2021 με το μισάωρο τότε τηλεφώνημα του Τζο Μπάιντεν προς τον Κυριάκο Μητσοτάκη, καταγράφηκαν πανδημικά κύματα που δοκίμασαν σκληρά την Ευρώπη και τις ΗΠΑ, αλλά και η έκρηξη στη ρωσοουκρανική κρίση με δραματικά πλέον δεδομένα έπειτα από την ευρείας κλίμακας ρωσική επίθεση της 24ης Φεβρουαρίου. Οι εξελίξεις στο πεδίο της πανδημίας και πρωτίστως εκείνες στο έδαφος της Ουκρανίας, όπου είναι πλέον καρφωμένα τα μάτια της διεθνούς κοινότητας, είναι οι δύο παράγοντες που θα καθορίσουν και την οριστικοποίηση της συνεννόησης ανάμεσα στα επιτελεία της Αθήνας και της Ουάσιγκτον για τη μετάβαση του Πρωθυπουργού στις ΗΠΑ. Θα είναι η δεύτερη παρουσία του στον Λευκό Οίκο έπειτα από εκείνη επί προεδρίας Ντόναλντ Τραμπ και διπλωματικές πηγές εξακολουθούν να θεωρούν πιθανή – περισσότερο ως «υπόθεση εργασίας» βέβαια, δεδομένου του ασταθούς περιβάλλοντος – τη συνάντηση Μπάιντεν και Μητσοτάκη εντός του Απριλίου ή στις αρχές του Μαΐου. Ουδείς αποκλείει πάντως το ενδεχόμενο να χρειαστεί να μπει εκ νέου «αστερίσκος» μέχρι το ερχόμενο φθινόπωρο.

Το σίγουρο είναι ότι αφενός δεν πιάνεται ο στόχος (που ήθελαν διπλωμάτες) για μια θεσμική επίσκεψη στις 25 Μαρτίου, με όποιους επιπλέον συμβολισμούς θα προσέφερε η εθνική επέτειος, αφετέρου η Αθήνα επιμένει σε μια καλά οργανωμένη, θεσμική, εποικοδομητική και εφ’ όλης της ύλης επίσκεψη. Για το διήμερο 24-25 Μαρτίου ωστόσο είναι προγραμματισμένο το συμβούλιο των «27» στις Βρυξέλλες ενώ νωρίτερα, στις 10-11 Μαρτίου, θα γίνει στο Παρίσι η άτυπη σύνοδος κορυφής για το ευρωπαϊκό μοντέλο ανάπτυξης με ορίζοντα το 2030. Η προετοιμασία για τις ΗΠΑ πάντως συνεχίζεται με την προσοχή των πρωθυπουργικών συνεργατών και των διπλωματών στραμμένη τόσο στη «μεγάλη εικόνα» του ταξιδιού όσο και σε σημαντικά «ψιλά γράμματα», κινήσεις δηλαδή που θα μπορούσαν να ενισχύσουν τα μηνύματα προς κάθε κατεύθυνση για το στάτους των ελληνοαμερικανικών σχέσεων, για το προφίλ της Ελλάδας ως μιας χώρας που κοιτάζει μπροστά και για τον στρατηγικό ρόλο της σε Ανατολική Μεσόγειο και ευρωπαϊκό Νότο.

Οι «εκπλήξεις». Συγκεκριμένα στις επόμενες εβδομάδες αναμένεται να φτάσει στη Βουλή η αμυντική συμφωνία Ελλάδας – ΗΠΑ (MDCA), όπως διεμήνυσε ο Μητσοτάκης στην αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Κάμαλα Χάρις στο πρόσφατο τετ α τετ τους στο Μόναχο, ενώ παρασκηνιακά γίνεται προσπάθεια ώστε το πρωθυπουργικό ταξίδι, εφόσον πραγματοποιηθεί την άνοιξη, να συνοδευτεί από «εκπλήξεις». Σύμφωνα με τις μέχρι στιγμής πληροφορίες, η μία αφορά την πιθανότητα η παρουσία του Πρωθυπουργού και της ελληνικής αντιπροσωπείας στην Ουάσιγκτον να συμπέσει με τα αποκαλυπτήρια μεγάλης έκθεσης ειδικά για την Ελλάδα από ισχυρό think tank των ΗΠΑ. Οταν συμβεί κάτι τέτοιο, όπως λένε αρμόδιες πηγές, θα ενισχυθούν «οι προβολείς προς τη χώρα μας» με συζητήσεις για την τροχιά της Ελλάδας σε πολλαπλά πεδία – οικονομικό, γεωπολιτικό κ.λπ. Η δεύτερη επιδίωξη της Αθήνας είναι, μετά τη συνάντηση στο Οβάλ Γραφείο και τις κοινές δηλώσεις του Πρωθυπουργού και του αμερικανού προέδρου, να υπάρξει παρουσία της ομογένειας μια συμβολική, έστω ετεροχρονισμένη, εκδήλωση για τον εορτασμό των 200 ετών από την Ελληνική Επανάσταση. Κάτι που προϋποθέτει ασφαλώς το (μεταπανδημικό) πράσινο φως του Λευκού Οίκου για ελεγχόμενη πρόσβαση όχι μόνο ξένων ηγετών και αποστολών αλλά και κοινού.

«Πρελούδιο» με υψηλές επαφές. Επειτα από την υπερψήφιση του νομοσχεδίου για την «Αμυντική και Διακοινοβουλευτική Εταιρική Σχέση ΗΠΑ – Ελλάδος» από την αμερικανική Γερουσία στο τέλος του 2021, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επεδίωξε την περασμένη εβδομάδα διαδοχικές υψηλού επιπέδου επαφές, στη Διάσκεψη Ασφάλειας στο Μόναχο (και εν τη απουσία μεταξύ άλλων της Τουρκίας). Ηταν κάτι σαν «πρελούδιο» της επίσημης επίσκεψής του στις ΗΠΑ αλλά επί γερμανικού εδάφους: η συζήτηση με την Κάμαλα Χάρις, σε συνέχεια του σύντομου τετ α τετ τον περασμένο Νοέμβριο στο περιθώριο της Διάσκεψης Κορυφής των Παρισίων για τη Λιβύη (συζητώντας τότε κυρίως για την πενταετή επέκταση της ελληνοαμερικανικής αμυντικής συνεργασίας), η ολιγόλεπτη κουβέντα για τις διεθνείς εξελίξεις με τον υπουργό Εξωτερικών Αντονι Μπλίνκεν, το πάνελ με την πρόεδρο της Βουλής των Αντιπροσώπων Νάνσι Πελόζι για θέματα Δημοκρατίας, το ραντεβού με διακομματική αντιπροσωπεία της Γερουσίας και της Βουλής των Αντιπροσώπων υπό τον Γερουσιαστή της Νότιας Καρολίνας Λίντσεϊ Γκράχαμ. Πηγές της κυβέρνησης έκαναν λόγο για επιβεβαίωση «του εξαιρετικού επιπέδου» στις ελληνοαμερικανικές σχέσεις επισημαίνοντας μεταξύ άλλων τη σημασία για την περιφερειακή σταθερότητα του σχήματος «3+1» (Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ, ΗΠΑ) που «παίρνει σάρκα και οστά» σε κοινοβουλευτικό επίπεδο. Εξού και προσωπικά ο Μητσοτάκης εξέφρασε την επιθυμία του ορισμένα από τα μέλη της αντιπροσωπείας του Κογκρέσου να επισκεφθούν σύντομα την Ελλάδα ως μέλη της διακοινοβουλευτικής επιτροπής του περιφερειακού σχήματος «3+1». Είναι σαφές ότι είναι σταθερά στην ατζέντα του Μαξίμου το Κογκρέσο και οι δίαυλοι της Αθήνας με όλα τα πρόσωπα που γνωρίζουν εις βάθος τις ελληνικές θέσεις για κρίσιμα ζητήματα, όπως είναι ο γερουσιαστής Κρις Βαν Χόλεν (στενός συνεργάτης του προέδρου της επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Γερουσίας Μπομπ Μενέντεζ), τον οποίο συνάντησε ο Πρωθυπουργός στο Μόναχο.

Οι στόχοι. Στο φόντο των εξελίξεων στην Ουκρανία, πρόσωπα κοντά στον Πρωθυπουργό υπογράμμιζαν τη σημασία της επιμονής της κυβέρνησης να επενδύει σε μια πολιτική διαρκούς ενίσχυσης της άμυνας και των συμμαχιών με ισχυρούς «παίκτες» αλλά και χώρες της ευρύτερης γειτονιάς. «Να ενδυναμώνει τις στρατηγικές συμφωνίες με υπερδυνάμεις», όπως οι ΗΠΑ, κατά τα λεγόμενά τους. Σε μία συγκυρία που διαμορφώνει νέες εύθραυστες ισορροπίες για την ευρωπαϊκή ασφάλεια αλλά και συζητείται η ενεργειακή εικόνα σε όλη την ΕΕ, η Αθήνα σπεύδει να προβάλλει με κάθε ευκαιρία τη στρατηγική σημασία της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο. Είναι ενδεικτικό ότι στις επόμενες ημέρες αναμένεται νέος δίαυλος Αθήνας – Καΐρου με τηλεδιάσκεψη κορυφής του Μητσοτάκη με τον αιγύπτιο πρόεδρο Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι για το πρότζεκτ ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Αιγύπτου, το οποίο, σύμφωνα με τον Πρωθυπουργό, έχει μεγάλη στήριξη και από τις ΗΠΑ. Προφανώς στην ατζέντα της ελληνικής διπλωματίας είναι μόνιμα το μέτωπο των ελληνοτουρκικών και η συμπεριφορά της Αγκυρας βρίσκεται υπό συνεχή αξιολόγηση, με τον Πρωθυπουργό να μεταφέρει ήδη προς την άλλη άκρη του Ατλαντικού τις τελευταίες εξελίξεις με αιχμή την  κλιμάκωση της τουρκικής ρητορικής σε ό,τι αφορά τα νησιά. Η κυβέρνηση θέλει ξεκάθαρη αμερικανική στήριξη για όσα συμβαίνουν στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο, εξού και οι τομείς της σταθερότητας, της άμυνας και της ασφάλειας, με αιχμή τις ελληνοτουρκικές σχέσεις αλλά και τις σχέσεις ΗΠΑ – Τουρκίας, βρίσκονται στο τραπέζι των συζητήσεων μεταξύ των δύο πλευρών, με την πρωθυπουργική πεποίθηση ότι ο Μπάιντεν «γνωρίζει πολύ καλά την περιοχή μας». Αλλος ένας στόχος είναι η ενίσχυση των οικονομικών σχέσεων και οι προσπάθειες της ελληνικής πλευράς να κεντρίζει το αμερικανικό ενδιαφέρον για επενδύσεις (σε μεγάλες υποδομές, τεχνολογία κ.λπ.), προβάλλοντας μεταρρυθμίσεις και δράσεις διαμόρφωσης ενός ελκυστικού, φιλοεπενδυτικού περιβάλλοντος.