Προτάσεις για την Αθήνα του μέλλοντος

Είναι πολλά τα θέματα που αφορούν την Αθήνα. Ευπρόσδεκτη λοιπόν η πρωτοβουλία διοργάνωσης μιας ανοιχτής δημόσιας συζήτησης για ό,τι συμβαίνει στην πόλη. Γι’ αυτό και η προχθεσινή συζήτηση «Ποιος σχεδιάζει την Αθήνα;» που διοργάνωσε το Ιδρυμα Swartz (σκοπός του του οποίου είναι η προώθηση του διαπολιτισμικού διαλόγου) και επιμελήθηκε ο αρχιτέκτονας Ανδρέας Γιακουμακάτος συγκέντρωσε ευρύ κοινό στο Αμφιθέατρο Κέτσεν στη Γεννάδειο Βιβλιοθήκη.

Το μείγμα των ομιλιών ήταν ένας συνδυασμός ρεαλιστικών προβληματισμών και πολιτικών οραμάτων. Η πόλη χαρακτηρίζεται από πολύ περιορισμένους χώρους πρασίνου και χαμηλή πυκνότητα δόμησης. Το πολεοδομικό συγκρότημα έχει χαρακτηριστικά διάσπαρτης πόλης. Τα ΙΧ συνωστίζονται στο κέντρο, οι οδικές συνδέσεις του 2004 δεν εξυπηρετούν και η επέκταση του δικτύου μετρό αργοπορεί. Σε αυτά προστέθηκαν οι χωροκοινωνικές ανισότητες που προκάλεσε η οικονομική κρίση του 2010, η στεγαστική αποστέρηση, τα εγκαταλελειμμένα κτίρια. Παράλληλα η Αθήνα, στη νέα εποχή της πανδημικής συνθήκης και της κλιματικής αλλαγής, παρακολουθεί τις πολλαπλές όψεις του Real Estate να αναπτύσσεται γύρω από τα μεγάλα έργα: το κυβερνητικό πάρκο των εννέα υπουργείων που μετακομίζουν από το αθηναϊκό κέντρο προς τον Υμηττό, το πρώην εργοστάσιο της Πυρκάλ, η Πολιτεία Καινοτομίας στο πρώην εργοστάσιο της Χρωπεί στο Νέο Φάληρο, η ανάπλαση του ΟΑΚΑ είναι ορισμένα από αυτά. Ενώ η γύρω από την πλατεία Ομονοίας επικείμενη λειτουργία 23 νέων ξενοδοχείων και η τουριστική δραστηριότητα γύρω από αυτά ενδέχεται να αλλοιώσουν τον ιδιότυπο χαρακτήρα της κεντρικής αγοράς.

ΙΔΕΕΣ. Στους παραπάνω προβληματισμούς απάντησαν με τις προτάσεις τους οι καλεσμένοι ειδικοί της αρχιτεκτονικής και της πολεοδομίας: Τα πάρκα γειτονιάς θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν στην Αθήνα περισσότερους δημόσιους κοινόχρηστους χώρους, επισήμανε ο Κωνσταντίνος Φωτόπουλος, πρόεδρος της Πρωτοβουλίας Κάππα, μιλώντας για την αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας ως πρόταση στο αίτημα που εντάθηκε με την πανδημία.

Η ανάδειξη του πολιτισμικού μνημείου του Αδριάνειου Υδραγωγείου, η ανάπλαση της ζώνης που αυτό διανύει – με στόχο τη μείωση της μέσης θερμοκρασίας στην πόλη -, θα μπορούσε να συμβάλει στο μητροπολιτικό δίκτυο της Αθήνας δείχνοντας την ανθεκτικότητά της κατά την κλιματική αλλαγή, πρότεινε ο αρχιτέκτονας-πολεοδόμος Δημήτρης Πούλιος.

Στη συζήτηση συμμετείχε και ο δήμαρχος Αθηναίων Κώστας Μπακογιάννης. Ο ίδιος ανέφερε ότι η ανάπτυξη του Ελληνικού και η στροφή της Αθήνας προς το παραλιακό μέτωπο αποτελούν πρόκληση για το κέντρο της πόλης να μετατραπεί σε «πίσω αυλή της ανάπτυξης», αν δεν ολοκληρωθούν οι αναπλάσεις του κέντρου που ο δήμος της Αθήνας έχει ξεκινήσει. Με στόχο του την απελευθέρωση και αναδιανομή του δημόσιου χώρου, την κινητικότητα οδηγών, πεζών και ποδηλατών, τις μεικτές χρήσεις διατύπωσε το όραμά του και τις επιφυλάξεις του: «Το χειρότερο σενάριο για την Αθήνα του 2030 θα ήταν να γίνει νεοκλασική Disneyland».

Και κάπου στη μέση, με τη μορφή παρεμβάσεων και ερωτήσεων από την πλευρά του κοινού, αναδύθηκαν η απουσία αρχιτεκτονικών διαγωνισμών, η αισθητική της γηρασμένης αθηναϊκής πολυκατοικίας, των φθαρμένων ρυπαρών δρόμων της, η αμφισβήτηση των Airbnb. Στο μεταξύ ο φορέας διοργάνωσης της εκδήλωσης υποσχέθηκε ότι η συζήτηση θα έχει συνέχεια.