Ο «Οθέλλος» στο σύμπαν του Μπομπ Ουίλσον

Την προηγούμενη φορά είχαμε αφήσει το υπαινικτικά φωτισμένο σκηνικό με την υπογραφή «Μπομπ Ουίλσον» στον «Οιδίποδα» της Αρχαίας Επιδαύρου, το καλοκαίρι του 2019. Από χθες το βράδυ ο μινιμαλισμός των φώτων, το νέον, η γεωμετρία όγκων και σωμάτων επανήλθε στην Εθνική Λυρική Σκηνή με τον «Οθέλλο» του Βέρντι, άλλον έναν ήρωα της δυτικής αφήγησης που ο αμερικανός δημιουργός «διάβασε» με τον ολόδικό του τρόπο. Από την πρώτη στιγμή της παράστασης, από τον ογκώδη ελέφαντα που «ξεψυχά» – όπως ξεψυχά και ο γιγάντιος βερντικός ήρωας -, το κοινό εισέρχεται στο γεμάτο ευαισθησία σύμπαν του Ουίλσον. Σύμβολα που έχουν περάσει από την προσωπική του οπτική, μία επικράτεια επί σκηνής που ανοίγει σταδιακά μπροστά στα μάτια των θεατών. «Χωρίς φως, δεν υπάρχει χώρος» είναι το αξίωμα με το οποίο δουλεύει ο σκηνοθέτης και ο «Οθέλλος» που παρακολούθησαν χθες 1.400 άτομα – ανάμεσά τους η Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κατερίνα Σακελλαροπούλου – ήταν η πιο πρόσφατη εφαρμογή του.

Μετά το εισαγωγικό αυτό «κλείσιμο του ματιού» τη σκηνή κατέκτησαν οι ερμηνευτές: ο Λετονός Αλεξάντρς Αντονένκο, ο πιο περιζήτητος σήμερα ερμηνευτής του Οθέλλου παγκοσμίως, η ρουμάνα υψίφωνος Τσέλια Κοστέα (Δυσδεμόνα), η οποία φαινόταν να έχει αποδεχθεί πλήρως τις σκηνοθετικές οδηγίες, ο βαρύτονος Τάσης Χριστογιαννόπουλος (Ιάγος), ο τενόρος Δημήτρης Πακσόγλου (Κάσσιος) και η υψίφωνος Βιολέττα Λούστα (Αιμιλία). Ολοι, με οικονομία των εκφραστικών μέσων, και ενώ ο σκηνοθέτης είχε αφήσει να κυριαρχεί η μουσική (αρκούσε μια υπόμνηση για την καταιγίδα στη θάλασσα και την αντάρα στην ψυχή του πρωταγωνιστή), απέδωσαν τους χαρακτήρες της αριστουργηματικής όπερας, που διαδραματίζεται στην Κύπρο τον 15ο αιώνα. Ο Ιάγος μισεί τον Οθέλλο, μαυριτανό κυβερνήτη του νησιού, επειδή τον παρέκαμψε και έδωσε προαγωγή στον Κάσσιο. Δολοπλοκεί προκειμένου να τον πείσει ότι η σύζυγός του Δυσδεμόνα τον απατά με τον Κάσσιο. Πέφτοντας στην παγίδα και θολωμένος από τη ζήλια ο Οθέλλος στραγγαλίζει τη γυναίκα, αλλά αυτοκτονεί όταν η πλεκτάνη αποκαλύπτεται.

ΤΑ «ΧΡΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΟΥΙΛΣΟΝ». Και εκεί που αρκετοί αναρωτιούνταν εάν η στυλιζαρισμένη σκηνογραφία του Ουίλσον θα αποδώσει τις συγκρούσεις των συναισθημάτων, ακριβώς αυτή η βραδυφλεγής έκρηξη μέσα στο σκοτάδι και τους φωτισμούς από νέον απέδωσε. Οι μονωδοί μόνο φαινομενικά κινούνται σαν μηχανικοί στρατιώτες ή μαριονέτες. Ακριβώς η ελεγχόμενη κίνηση είναι που κρύβει τις εντάσεις κάτω από την επιφάνεια της φόρμας. Το μακιγιάζ των προσώπων στα «χρώματα του Ουίλσον» (άσπρο με αδρές μαύρες γραμμές) είναι ακόμη ένα σήμα κατατεθέν στο εικαστικό στυλιζάρισμα. Οι θεατές παρακολούθησαν μια χορογραφημένη γεωμετρία, μοναδική φιλοδοξία της οποίας είναι να περικλείσει την «ψυχή» του «Οθέλλου» και να αναδείξει τη μουσική του Βέρντι. Στο τέλος το χειροκρότημα κατά την υπόκλιση δόθηκε γενναιόδωρα όχι μόνο σε μια μεγάλη στιγμή – «κληρονομιά» για το ρεπερτόριο της Λυρικής Σκηνής, αλλά και σε έναν κοσμοπολίτη καλλιτέχνη της εποχής μας που έχει ανοιχτούς ορίζοντες στα 81 χρόνια της ζωής του.