Χουλιγκανισμού το ανάθεμα – Μέρος 2ο

H διαφθορά που επεκτείνεται στον κόσμο του αθλητισμού, οδήγησε στη βαρβαρότητα των γηπέδων – συχνά πολυαίμακτη και πολύνεκρη – και στην ηθική διάβρωση σε πάμπολλα γήπεδα και στάδια της υφηλίου. Η χρήση τοξικών ουσιών από τους αθλητές και η μαφιόζικη εμπορευματοποίηση ολοκληρώνουν τις αχρειότητες. Το αθλητικό θέαμα, που διασυνδέεται με το μαύρο χρήμα, τις μυστικές δωροδοκίες και άλλες δόλιες συναλλαγές, είναι συνέπεια των διεισδύσεων του καπιταλισμού σε όλους ανεξαιρέτως τους τομείς του κοινωνικού, πολιτικού και πολιτιστικού βίου.

Τα βάρβαρα γεγονότα στη Θεσσαλονίκη, γεγονότα που κατέληξαν σε πράξη κτηνωδίας, επιβεβαιώνουν τη διαφθορά που κυριαρχεί στον κόσμο του λαοφιλέστατου αθλήματος, και παράλληλα μας οδηγούν σε ένα δεύτερο αφήγημα, ενός παγκόσμιου αναθέματος, αυτό του χουλιγκανισμού.

Σταθµό για την απαρχή της καταστολής και εξάλειψης της βίας στα γήπεδα στην Αγγλία διαδραμάτισε η τραγωδία του 1985 στο Χέιζελ των Βρυξελλών, στον περίφημο τελικό του Κυπέλλου Πρωταθλητριών της Λίβερπουλ με τη Γιουβέντους. Ολα άρχισαν μία ώρα πριν από την προγραμματισμένη έναρξη του αγώνα, όταν οι οπαδοί της αγγλικής ομάδας παραβίασαν ένα κιγκλίδωμα που τους χώριζε από τους φίλους της Γιουβέντους, οι οποίοι οπισθοχωρούν προς έναν τοίχο. Οσοι βρίσκονταν κοντά στον τοίχο συνεθλίβησαν από την πίεση χιλιάδων ανθρώπων. Ο τοίχος τελικά κατέρρευσε, ενώ πολλά άτομα αναρριχήθηκαν από πάνω με ασφάλεια. Πολλοί άλλοι δυστυχώς έχασαν τη ζωή τους ή τραυματίστηκαν σοβαρά γράφοντας μία από τις πιο μαύρες σελίδες στην ιστορία του ποδοσφαίρου με συνολικό απολογισμό τον χαμό 39 ανθρώπων και τον τραυματισμό πάνω από 600 ατόμων.

Τότε, αµέσως τα φώτα στράφηκαν στον αγγλικό ποδοσφαιρικό χουλιγκανισμό. Η πρωθυπουργός της Αγγλίας, Μάργκαρετ Θάτσερ, απαίτησε χωρίς δισταγμό και συμφώνησε οι αγγλικές ομάδες να αποκλειστούν από τα Κύπελλα Ευρώπης μέχρι το 1990 (με τη Λίβερπουλ για έναν επιπλέον χρόνο). Εκπονεί λοιπόν ένα σχέδιο από το οποίο λίγα πράγματα αξιολογήθηκαν ως θετικά και εφαρμόστηκαν και στη συνέχεια (όπως για παράδειγμα η κάρτα φιλάθλου και το τέλος της ανωνυμίας του οπαδού). Ακόμα, με απόφασή της, διακόπηκαν τα κονδύλια για γυμναστές στα σχολεία και περιορίστηκαν οι ώρες της γυμναστικής στα σχολεία. Στόχος της ήταν να απαξιώσει πλήρως το άθλημα, ούτως ώστε να μην ασχολείται πλέον ο κόσμος μαζί του. «Νικάμε τον χουλιγκανισμό και θα κάνουμε τα πάντα για να τον πατάξουμε», είχε πει χαρακτηριστικά η Μάργκαρετ Θάτσερ στη συνέντευξη Τύπου του 1986 σχετικά με το σχέδιο νόμου για το ποδόσφαιρο στη Βρετανία.

Τέσσερα χρόνια αργότερα (1989) στο Χίλσμπορο, στις 15 Απριλίου, όταν 96 φίλοι της Λίβερπουλ έχασαν την ζωή τους, μετά την αποτυχία της αστυνομίας να ελέγξει τη μαζική προσέλευση οπαδών μέσα σε μια εξέδρα, που οδήγησε στο να ποδοπατηθούν και να πεθάνουν από ασφυξία, ήταν ο επόμενος σταθμός για την καταπολέμηση της βίας στα γήπεδα με τη θέσπιση ενός αυστηρότερου νόμου. Το ειρωνικό της υπόθεσης ήταν ότι το τραγικό συμβάν του Χίλσμπορο δεν σχετιζόταν καθόλου με τον χουλιγκανισμό, ωστόσο ήταν η αιτία που η κυβέρνηση πήρε μέτρα. Ο λόγος ήταν φυσικά διότι το πρώτο σχέδιο νόμου δεν διασφάλιζε ουσιαστικά την ασφάλεια των θεατών. Το Χίλσμπορο ήταν κάτι που δεν βόλεψε την κυβέρνηση που έπρεπε κάπως να αποποιηθεί τις ευθύνες. Οι εφημερίδες άρχισαν έτσι να τα ρίχνουν στους οπαδούς.

Η κυβέρνηση της Θάτσερ μετά την τραγωδία βγάζει και νέο νόμο, ο οποίος αποκαλύπτει και τη «γύμνια» του σχεδιασμού, το «Goalies against Hoolies» που στην πραγματικότητα ήταν μια σειρά δημόσιων παρεμβάσεων από τους τερματοφύλακες των ομάδων, καθώς αυτοί ήταν πιο «ειδικοί» να μιλήσουν για τον χουλιγκανισμό, αφού η θέση τους στο γήπεδο ήταν πιο… κοντά στις κερκίδες! Επειτα, η πρωθυπουργός της χώρας Μάργκαρετ Θάτσερ προχώρησε στη δημιουργία μια νέας νομοθετικής ρύθμισης, γνωστής ως «Football Spectators Act», την οποία εισηγήθηκε ο λόρδος Τέιλορ, ο πραγματικός αναμορφωτής της καταστολής της βίας στα γήπεδα.

Ουσιαστικά, επρόκειτο για ένα συνολικό σχέδιο δράσης, που περιείχε για πρώτη φορά την κοινή δράση κράτους, αστυνομίας, ποδοσφαιρικής ομοσπονδίας και συλλόγων. Ο νόμος περιλάμβανε κλειστά κυκλώματα καμερών, ειδικό προσωπικό ασφαλείας (stewards), κατάργηση των χώρων για όρθιους θεατές, απαγόρευση στην πώληση αλκοόλ εντός γηπέδου και υποχρέωση των ομάδων για τη δημιουργία κάρτας φιλάθλου, της περίφημης «fan card». Οι σύλλογοι είχαν επίσης την υποχρέωση να ξέρουν ονομαστικά και με διεύθυνση κάθε μέλος όλων των συνδέσμων των οπαδών τους! Μάλιστα οι ποινές ήταν σοβαρές για όποιον είχε συλληφθεί για πρόκληση ή συμμετοχή σε επεισόδια, αφού ο νόμος τού απαγόρευε την είσοδο στα γήπεδα για πάντα! Οχι μόνο δεν θα ξαναπατούσε το πόδι του ποτέ σε αγωνιστικό χώρο, αλλά ήταν και υποχρεωμένος να δίνει το «παρών» σε αστυνομικό τμήμα όποτε αγωνιζόταν η ομάδα του.

Συγκεκριµένα, όλοι οι αρμόδιοι φορείς είχαν πάρει τον εν λόγω νόμο πολύ θερμά, συνεπώς με την άψογη συνεργασία τους στο «Football Spectators Act», η δικαιοσύνη ήταν αμείλικτη και οδηγούσε τους ταραξίες στη φυλακή. Είναι δε αξιοσημείωτο ότι τόσο αποτελεσματικά λειτουργούσε η αστυνομία που μέχρι και μέσα από τα σπίτια των χούλιγκαν τους… μάζευαν! Εντούτοις, τα αυστηρά μέτρα της κυβέρνησης για τα επεισόδια, ανάγκασαν ναι μεν τους χούλιγκαν να σταματήσουν τα επεισόδια εντός αγωνιστικού χώρου, ωστόσο, η Αγγλία μετατράπηκε σε πεδίο μάχης. Οι άγγλοι χούλιγκαν χρησιμοποιώντας Internet chats και τα μηνύματα των κινητών τηλεφώνων τους, κανόνιζαν με αντιπάλους ραντεβουδάκια για… ξύλο!

Μπορεί λοιπόν η ποδοσφαιρική βία στα γήπεδα της Αγγλίας να μειώθηκε σημαντικά από τη δημιουργία του «Football Spectators Act» και στις αρχές του 21ου αιώνα να εξαλείφθηκε, μεταφέρθηκε όμως αρχικά εκτός γηπέδων (αυτό κάπου κόπασε επίσης τον 21ο αιώνα), αλλά ξέφυγε εκτός της χώρας. Ηταν πλέον ένα παγκόσμιο φαινόμενο. Τα παραδείγματα δυστυχώς είναι αμέτρητα…