Αναγκαστική «αναδίπλωση» Γαλλίας και ΕΕ στο Σαχέλ

Την «έναρξη της συντεταγμένης αποχώρησης» των στρατιωτικών δυνάμεων της Γαλλίας, 14 ακόμη χωρών της Ευρώπης και του Καναδά από το Μάλι έκανε γνωστή η σχετική ανακοίνωση που εκδόθηκε χθες. Η επίσημη αιτία, όπως σημειώνεται στην ανακοίνωση, είναι ότι «δεν πληρούνται πλέον οι πολιτικές επιχειρησιακές και νομικές συνθήκες για τη συνέχιση της στρατιωτικής εμπλοκής στη μάχη κατά της τρομοκρατίας».

Η διαδικασία αναμένεται να διαρκέσει 4-6 μήνες, δεν σηματοδοτεί όμως τη συνολική αποχώρηση από την περιοχή του Σαχέλ, η σημασία της οποίας θεωρείται μεγάλη, τόσο εξαιτίας του Προσφυγικού όσο και των πρώτων υλών που υπάρχουν εκεί. Οπως δήλωσε ο Εμανουέλ Μακρόν, «η καρδιά της στρατιωτικής επιχείρησης δεν θα είναι πλέον στο Μάλι, αλλά στον Νίγηρα», με τον οποίο έχει επέλθει σχετική συμφωνία. Παράλληλα, ο γάλλος πρόεδρος απέρριψε κατηγορηματικά τους χαρακτηρισμούς περί «ήττας» και «αποτυχίας» της χώρας του, η οποία διατηρεί στρατεύματα στη συγκεκριμένη χώρα από το 2013 και διαδραμάτιζε ηγετικό ρόλο στις επιχειρήσεις.

Παρ’ όλα αυτά, είναι γνωστό ότι το κλίμα είχε βαρύνει πολύ στην περιοχή για τη Γαλλία. Για του λόγου το αληθές, η χούντα που κατέλαβε την εξουσία στο Μάλι το 2020 προχώρησε στην απέλαση του πρεσβευτή της τον Ιανουάριο, ενώ στο Παρίσι υπήρχε φόβος ότι θα δημιουργούνταν επικίνδυνες συνθήκες στην ευρύτερη περιοχή. Φόβος που έχει ενταθεί μετά και τα πρόσφατα πραξικοπήματα – εκτός του Μάλι, στη Γουινέα, στο Τσαντ και στην Μπουρκίνα Φάσο -, στα οποία πρωταγωνιστούν σχετικά νέοι σε ηλικία αξιωματικοί, που κατηγορούν τα καθεστώτα για διαφθορά και τη Δύση για στήριξή τους.

Αξίζει να σημειωθεί ότι υπάρχουν ενδείξεις ότι το κενό εξουσίας που δείχνει να δημιουργείται επιδιώκουν να καλύψουν άλλες δυνάμεις, ανάμεσά τους και η Ρωσία. Είναι γνωστό, εξάλλου, ότι η χούντα του Μάλι έχει έρθει σε συμφωνία με τη μισθοφορική ομάδα Wagner, γεγονός που επιτάχυνε την αποχώρηση των Γάλλων και Ευρωπαίων – έστω και αν ο Μακρόν έσπευσε με τις δηλώσεις του να «αθωώσει» τον Πούτιν, αποδεχόμενος ότι το Κρεμλίνο δεν έχει σχέση μαζί της.

Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της Σενεγάλης Μάκι Σαλ είπε από τις Βρυξέλλες όπου βρίσκεται για τη σύνοδο κορυφής ΕΕ και Αφρικανικής Ενωσης (της οποίας επίσης ασκεί την περιοδική προεδρία) ότι «κατανοεί» την απόφαση της Γαλλίας. Αναγνώρισε, παράλληλα, ότι έχει χαθεί σημαντικό έδαφος έναντι των ισλαμιστών μαχητών στην περιοχή του Σαχέλ, που πρέπει να ανακτηθεί, με ευθύνη κυρίως των ίδιων των χωρών της Αφρικής.

Σε κάθε περίπτωση, είναι βέβαιο ότι η αναγγελθείσα «αναδίπλωση» θα επηρεάσει και άλλες διεθνείς αποστολές που υπάρχουν στο Μάλι. Κυρίως δε του ΟΗΕ που, με βάση και τη σχετική απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας, έχει αναπτύξει πάνω από 12.000 στρατιώτες στη χώρα – καταγράφοντας, μάλιστα, σημαντικές απώλειες, που ξεπερνούν τους 150 νεκρούς από επιθέσεις ενόπλων. Ακόμη και η ΕΕ, η οποία διατηρεί άλλες δύο μικρότερες αποστολές, για την εκπαίδευση των ενόπλων δυνάμεων και του στρατού, θα επανεξετάσει τη στάση της υπό το φως των νέων δεδομένων, όπως προανήγγειλε χθες ο Σαρλ Μισέλ.

Ενέργεια και εμβόλια στην ατζέντα

Δύο ακόμη ζητήματα, εκτός της ασφάλειας και του (στενά συνδεδεμένου μαζί της) Προσφυγικού, κυριαρχούν στην ατζέντα της συνόδου που ξεκίνησε χθες και ολοκληρώνεται σήμερα, στην οποία συμμετέχουν οι ηγέτες των 27 και περίπου 40 χωρών της Αφρικής: αφενός η ενέργεια και ο περιορισμός της χρήσης υδρογονανθράκων και αφετέρου η αντιμετώπιση της Covid και η πρόοδος των εμβολιασμών.

Είναι δε γεγονός ότι και στα δύο οι Αφρικανοί εξέφρασαν τις διαφωνίες τους – αν όχι τη δυσφορία τους – με την ακολουθούμενη πολιτική. Ενδεικτικά, στο ζήτημα της ενέργειας, ο Μάκι Σαλ ζήτησε να υπάρξει «κλιματική δικαιοσύνη», κάτι που σημαίνει να δοθούν στην Αφρική ο χρόνος και το περιθώριο να προσαρμοστεί χωρίς να υπονομευθεί ο στόχος της πρόσβασης σε ηλεκτρική ενέργεια εκατομμυρίων κατοίκων της ηπείρου. Οσο για τα εμβόλια, αρκετοί συμμετέχοντες απαίτησαν να δοθεί μια ουσιαστική εξαίρεση στις πατέντες και στα πνευματικά δικαιώματα, προαναγγέλλοντας «σκληρή μάχη» για να το πετύχουν.