«Μια ιστορία για τον ξεριζωμό και την αγάπη»

Μία ιστορία για την απώλεια, την προσφυγιά, την ανθρωπιά και τη δύναμη της φαντασίας είναι «Το αγόρι στο θεωρείο», η φετινή παιδική παράσταση που ανεβάζει το Εθνικό Θέατρο. Το βραβευμένο μυθιστόρημα της Αγγελικής Δαρλάση, που κυκλοφόρησε το 2017, διασκευάζεται από την Ανδρη Θεοδότου και παρουσιάζεται για πρώτη φορά στο θέατρο σε σκηνοθεσία της Σοφίας Μαραθάκη ως ένας φόρος τιμής στην επέτειο των 100 χρόνων της Μικρασιατικής Καταστροφής, αφού το έργο είναι εμπνευσμένο από το πραγματικό συμβάν της εγκατάστασης μικρασιατών προσφύγων στο Δημοτικό Θέατρο Αθηνών το 1922.

«Στη θεατρική του μεταφορά διατηρήθηκε ατόφιος ο πυρήνας του βιβλίου, η καρδιά και το πνεύμα του, αλλά και το ύφος του που συνδυάζει τον ρεαλισμό με τη μαγεία και το όνειρο. Είναι μια ιστορία που μιλάει τόσο για την απώλεια και το τραύμα του ξεριζωμού όσο και για τη μεγάλη δύναμη της αγάπης, της αλληλεγγύης, της κοινότητας και την παρηγορητική έως και θεραπευτική δύναμη της φαντασίας. Αυτά τα στοιχεία διατηρήθηκαν τόσο στη θεατρική διασκευή της Ανδρης Θεοδότου όσο και στη σκηνοθεσία της Σοφίας Μαραθάκη που χαρακτηρίζεται από βαθιά τρυφερότητα και αισιοδοξία. Και καθώς η παράσταση θελήσαμε να απευθύνεται και σε μικρότερα παιδιά (παρ’ όλο που το βιβλίο απευθύνεται κυρίως σε μεγάλα παιδιά, εφήβους και ενηλίκους) λειάνθηκαν τα πιο σκληρά σημεία της ιστορίας, οι πολλές αναφορές στην καταστροφή και τη σφαγή. Το νήμα με τη Μικρασία δίνεται περισσότερο μέσω της μουσικής της παράστασης (Β. Τζαβάρας). Και η αναφορά στην εποχή μέσα από τα κοστούμια (Κ. Ζαμάνης). Η αίσθηση της ονειρικής ατμόσφαιρας και του α-χρόνου όσο και η διαχρονικότητα της ιστορίας, που μπορεί να μας αφορά ανεξάρτητα από το ιστορικό της πλαίσιο, αποτυπώνονται οπτικά από το σκηνικό του Κ. Ζαμάνη και τους φωτισμούς του Σ. Μπιρμπίλη. Και φυσικά η μεγάλη σημασία που έχουν για την προσωπική πορεία του καθενός μας οι δεσμοί που φτιάχνουμε μεταξύ μας οι άνθρωποι αναδεικνύεται εξαιρετικά μέσω της ερμηνείας όλων των ηθοποιών», αναφέρει μιλώντας στο «ΝΣυν» η Αγγελική Δαρλάση.

ΤΟ ΤΡΑΥΜΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΦΥΓΙΑΣ. Σύμφωνα με την ιστορία του βιβλίου άνθρωποι που σώθηκαν από το ελληνικό πλοίο το φοβερό βράδυ της καταστροφής, κάνουν σπίτι τους τα θεωρεία του θεάτρου. Σήμερα αυτό το σκηνικό θυμίζει τα παιδιά από τη Συρία και το Αφγανιστάν που διασχίζουν το Αιγαίο με τις βάρκες, αναζητώντας μια καλύτερη ζωή. «Στο δικό μου μυαλό όταν έγραφα την ιστορία του συγκεκριμένου αγοριού ήταν πρωτίστως αυτά τα παιδιά. Τα δικά τους πρόσωπα και οι δικές τους ιστορίες έτσι όπως τις βιώσαμε μετά τη μεγάλη προσφυγική κρίση το 2015, εξαιτίας των όσων συνέβαιναν τότε στη Συρία και των όσων συνεχίζουν να συμβαίνουν και σήμερα. Μου ήταν αδύνατον να διαχειριστώ εντός μου το τι σημαίνει να είσαι παιδί και να έχεις χάσει το σπίτι, τους φίλους σου, ή και την οικογένειά σου, τους αγαπημένους σου, την πατρίδα σου, κάθε σταθερότητα και σταθερή αναφορά που ειδικά όταν είσαι παιδί τις έχεις ακόμη μεγαλύτερη ανάγκη και είναι συνώνυμες με την ψυχοσωματική σου ανάπτυξη. Πώς διαχειρίζεσαι αυτά τα μεγάλα τραύματα, αν και πώς καταφέρνεις να τα επουλώσεις; Κι αυτό φυσικά αφορά τόσο τα δικά μας προσφυγόπουλα του μικρασιατικού ελληνισμού όσο και τα προσφυγόπουλα του σήμερα. Η προσφυγιά και το τραύμα της δεν έχει χρόνο, τόπο, χρώμα, θρησκεία. Αφορά διαχρονικά τους ανθρώπους. Και οι ιστορίες των ανθρώπων του τότε και του τώρα μοιάζουν. Γι’ αυτό αν και η ιστορία μου διαδραματίζεται έχοντας ως ιστορικό πλαίσιο τη Μικρασιατική Καταστροφή, επέλεξα να τη διαχειριστώ έτσι ώστε να μας αφορά και στο σήμερα», επισημαίνει η συγγραφέας.

Η παράσταση που ανεβαίνει στην Κεντρική Σκηνή του Εθνικού, παίρνοντας τις πρώτες ύλες της αφήγησης του βιβλίου, τις μπολιάζει με θεατρικά στοιχεία, το ανθρώπινο σώμα, τη φωνή, τη δράση, το τραγούδι, την κίνηση, τη μουσικότητα και κυρίως το παιχνίδι και τη δύναμη της μεταμόρφωσης, για να ζωντανέψει έναν κόσμο μαγικό και αληθινό ταυτόχρονα. Εναν κόσμο που όλα αυτά τα παιδιά που κοιμούνται στα θεωρεία, τους καταυλισμούς και τα παραπήγματα, να τα αγκαλιάσει, έστω και για λίγο. «Η τέχνη του θεάτρου είναι η κατεξοχήν τέχνη της μεταμόρφωσης, μπορεί μέσα από το μοίρασμα να μεταμορφώσει κάτι σκοτεινό σε κάτι λυτρωτικό και συχνά μπορεί να λειτουργεί ακόμη και ψυχοθεραπευτικά. Σίγουρα βέβαια δεν δίνει λύσεις. Τις λύσεις οφείλουν να τις δίνουν οι κοινωνίες», δηλώνει η Αγγελική Δαρλάση και καταλήγει. «Το 1922 διαχειριστήκαμε την καταστροφή μας. Αλλοτε καλά κι άλλοτε με πολύ άσχημο τρόπο, όπως δηλαδή συμβαίνει και σήμερα. Αυτό που έχω καταλάβει είναι πως μια κοινωνία δεν είναι ποτέ μια ομοιογενής μάζα. Αλλοι αντιδρούν βγάζοντας τη χειρότερη πλευρά του εαυτού τους κι άλλοι συσπειρώνονται γύρω από τη συμφορά και προτάσσουν την ενσυναίσθηση, τη συμπόνια και την αλληλεγγύη. Εχουμε ακόμη πολύ δρόμο για να φτάσει η πλειοψηφία να αντιδρά έχοντας ως μέτρο της την ανθρωπιά. Αλλά η μερίδα της κοινωνίας που εμπράκτως το αποδεικνύει διαχρονικά νομίζω ότι μπορεί να μας εμπνεύσει και φαντάζει ως η μεγαλύτερη φωτεινή αχτίδα ελπίδας μέσα και στο βαθύ σκοτάδι με το οποίο συχνά ερχόμαστε αντιμέτωποι οι άνθρωποι».

INFO{CR}«Το αγόρι στο θεωρείο» κάθε Σάββατο και Κυριακή στην Κεντρική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου (Αγίου Κωνσταντίνου 22, Ομόνοια, τηλ. 210-5288.170, είσοδος 5-10 ευρώ)