Ισότιμη πρόσβαση {LF}στη Δικαιοσύνη για όλους

Ο σεβασμός της διαφορετικότητας και η αποδοχή των ατόμων με αναπηρία αποτελεί μία από τις οκτώ κατευθυντήριες αρχές της Διεθνούς Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία του ΟΗΕ, η οποία αποτελεί το πρώτο νομικά δεσμευτικό διεθνές μέσο για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Στη χώρα μας έχουν εξαγγελθεί οι πυλώνες του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για τα ΑμεΑ, στην υλοποίηση του οποίου το υπουργείο Δικαιοσύνης διαδραματίζει κομβικό ρόλο, σε θεσμικό και πρακτικό επίπεδο, που θα έπρεπε να είχαν αναληφθεί και κυρίως να είχαν πραγματοποιηθεί εδώ και χρόνια, ώστε να διασφαλίζεται στην πράξη η ισότιμη πρόσβαση στη Δικαιοσύνη όλων των ατόμων με αναπηρία. Κι όμως, εν έτει 2022 κάθε άλλο παρά αυτονόητη είναι ακόμα και η πρόσβαση των ατόμων με αναπηρία σε όλα τα κτίρια στα οποία στεγάζονται δημόσιες υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένων, βεβαίως, των κτιρίων στα οποία στεγάζονται δικαστήρια και δικαστικές υπηρεσίες.

Ως προς αυτή την κατεύθυνση, ο υφυπουργός Δικαιοσύνης Γιώργος Κώτσηρας έχει ήδη έρθει σε επαφή με τις διοικήσεις όλων των δικαστικών υπηρεσιών, τους προέδρους των εταιρειών προστασίας ανηλίκων, τις ιατροδικαστικές υπηρεσίες και στα υποθηκοφυλακεία, επισημαίνοντας την ανάγκη αφενός μεν να επιταχυνθεί το έργο της καταγραφής ελλείψεων αναφορικά με τη φυσική προσβασιμότητα των ΑμεΑ σε κτίρια αρμοδιότητας του υπουργείου και αφετέρου να επισπευσθούν όλες οι αναγκαίες ενέργειες συμμόρφωσης με τις κείμενες διατάξεις και τις υποδείξεις των συναρμόδιων δημόσιων αρχών.

Παράλληλα, για πρώτη φορά, τον περασμένο Οκτώβριο, τόσο σπουδαστές της Εθνικής Σχολής Δικαστών, οι οποίοι σε λίγους μήνες θα ανεβαίνουν στις έδρες των δικαστηρίων, όσο και εν ενεργεία δικαστικοί λειτουργοί συμμετείχαν σε πρόγραμμα επιμόρφωσης με θέμα «Τα δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία στην έννομη τάξη (αστική, ποινική και διοικητική προσέγγιση)».

Υποχρεωτική επιμόρφωση. Στην κατεύθυνση των θεσμικών πρωτοβουλιών που σχετίζονται με την ενίσχυση του ρόλου του κράτους δικαίου, μάλιστα, στην πρόσφατη αλλαγή του νομικού πλαισίου για την Εθνική Σχολή Δικαστικών Λειτουργών (με τον Ν. 4871/2021) προβλέφθηκε νομοθετικά στο θεματολόγιο των προγραμμάτων υποχρεωτικής επιμόρφωσης ξεχωριστή θεματική για την επιμόρφωση των δικαστών επί των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία. Τα σεμινάρια είναι υποχρεωτικά και για πρώτη φορά τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία αποτελούν κομμάτι της πάγιας επιμόρφωσης των δικαστικών λειτουργών.

Αξίζει να σημειωθεί ότι στο Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τα ΑμεΑ και στο πλαίσιο του συγχρηματοδοτούμενου προγράμματος διάρκειας 18 μηνών που αφορά αποφοίτους νομικών σχολών που θα πραγματοποιήσουν την προβλεπόμενη υποχρεωτική άσκησή τους σε δικαστήρια και εισαγγελίες εντάσσεται για πρώτη φορά στα κριτήρια μοριοδότησης η αναπηρία του υποψηφίου ή συγγενούς πρώτου βαθμού (τέκνου, γονέα, συζύγου με αναπηρία ≥ 50%).

Χρήση νέων τεχνολογιών. Το υπουργείο Δικαιοσύνης, αξιοποιώντας τις νέες τεχνολογίες, μελετά επίσης τη δυνατότητα να ενισχυθεί η προσβασιμότητα σε κωφούς και βαρηκόους στις δικαστικές αίθουσες με τη χρήση νέων τεχνολογιών σε συνδυασμό με την υπάρχουσα υποδομή του Εργου «Ψηφιακή Καταγραφή, Αποθήκευση και Διάθεση Πρακτικών Συνεδριάσεων Δικαστηρίων».

Ταυτόχρονα, επικαιροποιείται, ενοποιείται και ψηφιοποιείται ο κατάλογος πραγματογνωμόνων, ενώ αναπτύσσεται εθνικό ανοιχτό μητρώο διερμηνέων στη νοηματική γλώσσα.

Το στοίχημα, εντούτοις, είναι όλες αυτές οι πρωτοβουλίες να γίνουν πράξη και να αποτελέσουν μέρος της καθημερινότητας των ατόμων με αναπηρία, γιατί, όπως επισήμανε σε πρόσφατη εκδήλωση για την καταπολέμηση των διακρίσεων ο παραολυμπιονίκης Αντώνης Τσαπατάκης, «χρειάζεται να αλλάξουμε την κοινωνία ως προς την ισότητα, να είμαστε ίσοι και να μη συζητάμε για ανθρώπους με αναπηρία ή χωρίς, αλλά μόνο για ανθρώπους».