Δείχνουν να κάνουν μισό βήμα πίσω

^«Ημέρα εθνικής ενότητας» κήρυξε ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι την αυριανή – την ημέρα που οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών εκτιμούν πως θα μπορούσε να εισβάλει η Ρωσία στη χώρα του.  «Μας λένε ότι η 16η Φεβρουαρίου θα είναι η ημέρα της επίθεσης», δήλωσε σε χθεσινοβραδινό του διάγγελμα. «Εμείς θα την κάνουμε μια μέρα ενότητας». Ουκρανικές σημαίες θα κυματίζουν στα κυβερνητικά κτίρια και ο εθνικός ύμνος θα παιανίσει πανεθνικά στις 10 το πρωί. Αργά χθες, και επικαλούμενος τη «δραματική επιτάχυνση της ανάπτυξης ρωσικών στρατευμάτων» κατά μήκος των συνόρων της Ουκρανίας, ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Αντονι Μπλίνκεν ανακοίνωσε ότι οι ΗΠΑ κλείνουν την πρεσβεία τους στο Κίεβο, μεταφέροντας τα εναπομείναντα μέλη του προσωπικού της στο Λβιβ, στη Δυτική Ουκρανία. Υπάρχουν πάντως και ενδείξεις ότι το παράθυρο της διπλωματίας παραμένει ανοιχτό.

Πολλή συζήτηση προκάλεσε χθες η εισήγηση του ρώσου υπουργού Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ στον Βλαντίμιρ Πούτιν ότι η Μόσχα πρέπει να συνεχίσει τον διάλογο με τη Δύση, παρά τις «μη ικανοποιητικές» απαντήσεις που έχει λάβει από την ΕΕ και το ΝΑΤΟ όσον αφορά τις εγγυήσεις ασφαλείας που αξιώνει. Αντίστοιχο θόρυβο είχε προκαλέσει νωρίτερα και η δήλωση του ουκρανού πρεσβευτή στη Βρετανία Βαντίμ Πριστάικο ότι η χώρα του είναι διατεθειμένη να φανεί «ευέλικτη» όσον αφορά τον στόχο της ένταξής της στο ΝΑΤΟ – μιας κίνησης που ο ρώσος πρόεδρος έχει προειδοποιήσει ότι θα αποτελούσε αιτία πολέμου. Στη συνέχεια, βέβαια, και αφού προσείλκυσε το ενδιαφέρον του Κρεμλίνου, ο Πριστάικο είπε πως οι δηλώσεις του παρερμηνεύτηκαν, διαβεβαίωσε εντούτοις πως το Κίεβο είναι έτοιμο για πολλές (άλλες) παραχωρήσεις.

Η Ουκρανία δεν είναι μέλος του ΝΑΤΟ, το 2008 της δόθηκε όμως η (αόριστη) υπόσχεση της ένταξης και το 2019 ο στόχος αυτός κατοχυρώθηκε στο Σύνταγμα της χώρας. Ερωτηθείς χθες το πρωί από το BBC Ukraine αν το Κίεβο μπορεί να αλλάξει τη στάση του, ο Πριστάικο απάντησε: «Ενδέχεται, κυρίως όταν απειλούμαστε με αυτόν τον τρόπο, εκβιαζόμαστε έτσι και πιεζόμαστε να το πράξουμε». Σχολιάζοντας τη δήλωσή του, το Κρεμλίνο επεσήμανε πως δεν θεωρεί ότι σηματοδοτεί επίσημη αλλαγή στη θέση της Ουκρανίας, σημείωσε ωστόσο πως κάτι τέτοιο θα βοηθούσε σημαντικά να καθησυχαστούν οι ανησυχίες της Μόσχας για την ασφάλειά της. Στη συνέχεια, βέβαια, τόσο η ουκρανική προεδρία και το υπουργείο Εξωτερικών όσο και ο ίδιος ο ουκρανός πρεσβευτής δήλωσαν πως οι δηλώσεις του παρερμηνεύτηκαν. «Δεν είμαστε μέλος του ΝΑΤΟ τώρα και προκειμένου να αποφύγουμε τον πόλεμο είμαστε έτοιμοι για πολλές παραχωρήσεις και αυτό κάνουμε στις συζητήσεις με τους Ρώσους», επεσήμανε παράλληλα ο Πριστάικο. «Δεν έχει καμία σχέση με το ΝΑΤΟ, η ένταξή μας στο οποίο είναι κατοχυρωμένη στο Σύνταγμα», πρόσθεσε.

Λίγη ώρα αργότερα, ο Πούτιν είχε συναντήσεις με τον Σεργκέι Λαβρόφ και τον υπουργό Αμυνάς του Σεργκέι Σόιγκου, το ξεκίνημά τους μάλιστα μεταδόθηκε ζωντανά από την τηλεόραση. Ολος ο πλανήτης μπόρεσε λοιπόν να δει τον ρώσο πρόεδρο να ρωτά τον Λαβρόφ αν υπάρχει ελπίδα επίτευξης συμφωνίας προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι ανησυχίες της Ρωσίας για την ασφάλειά της ή αν η όλη υπόθεση σύρεται σε ατέρμονες διαπραγματεύσεις. «Εχουμε ήδη προειδοποιήσει επανειλημμένως ότι δεν θα επιτρέψουμε ατελείωτες διαπραγματεύσεις σε θέματα που απαιτούν λύση σήμερα», απάντησε ο Λαβρόφ. Ως υπουργός Εξωτερικών όμως, πρόσθεσε, «πρέπει να πω ότι υπάρχουν πάντα ευκαιρίες. Αποψή μου είναι πως οι δυνατότητές μας απέχουν πολύ από το να έχουν εξαντληθεί. Σε αυτό το στάδιο, θα εισηγούμουν τη συνέχιση και την ενίσχυσή τους». Σύμφωνα με το Κρεμλίνο, ο ρώσος πρόεδρος έχει εγκρίνει καταρχήν τις ανταπαντήσεις του υπουργείου Εξωτερικών προς τη Δύση σχετικά με τις ρωσικές αξιώσεις ασφαλείας.

Παράλληλα, ωστόσο, οι ρώσοι βουλευτές συζητούσαν χθες στη Δούμα αν πρέπει να ζητήσουν από τον Πούτιν να αναγνωρίσει ως ανεξάρτητες περιοχές το Ντονέτσκ και το Λουγκάνσκ στην Ανατολική Ουκρανία ή αν πρέπει πρώτα να ζητήσουν – όπως εισηγήθηκαν βουλευτές της Ενωμένης Ρωσίας, του κόμματος του ρώσου προέδρου – τη θέση του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών επ’ αυτού: οποιαδήποτε τέτοια κίνηση θα συνδαύλιζε ακόμα περισσότερο την ένταση. Η Ρωσία, αποκάλυψε χθες ο εκπρόσωπος του Πενταγώνου, ενίσχυσε περαιτέρω τη στρατιωτική της δύναμη στα σύνορα της Ουκρανίας το Σαββατοκύριακο. Και σύμφωνα με δυτικές πηγές ασφαλείας που επικαλέστηκε χθες το Reuters, ρώσοι μισθοφόροι οι οποίοι διατηρούν δεσμούς με κατασκόπους της Μόσχας έχουν ενισχύσει τις τελευταίες ημέρες την παρουσία τους στην Ουκρανία, τροφοδοτώντας φόβους πως η Ρωσία μπορεί να κατασκευάσει ένα πρόσχημα προκειμένου να εισβάλει.

Διπλωματία και αποτροπή εξακολουθούν να κινούνται σε κάθε περίπτωση παράλληλα. Μετά το Κίεβο, ο γερμανός καγκελάριος αναμένεται σήμερα στη Μόσχα. Ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών είχε χθες τηλεφωνική επικοινωνία με τον ουκρανό ομόλογό του και ο αμερικανός πρόεδρος συνομίλησε τηλεφωνικά με τον βρετανό πρωθυπουργό – ο οποίος χαρακτήρισε την κατάσταση στην Ουκρανία «πολύ πολύ επικίνδυνη». Ελλάδα και Σερβία προστέθηκαν στον μακρύ κατάλογο των χωρών που έχουν καλέσει τους πολίτες τους να εγκαταλείψουν την ουκρανική επικράτεια. Με «μαζικές και άμεσες» οικονομικές συνέπειες απείλησαν τη Μόσχα οι υπουργοί Οικονομικών του G7. Η ΕΕ ετοιμάζει διάφορες απαντήσεις, δήλωσε από την πλευρά του ευρωπαίος αξιωματούχος, προσθέτοντας ωστόσο πως το ευρωπαϊκό μπλοκ δεν γνωρίζει ακριβώς τι σχεδιάζει να κάνει η Μόσχα. Η Ρωσία αρνήθηκε να παραστεί στην έκτακτη σύγκληση του ΟΑΣΕ που ζήτησε το Κίεβο.