«Δεν έχουμε φτάσει ακόμη στο τέλος {LF}της διπλωματίας»

«Υπάρχει πολύ ισχυρή συναίνεση στην ΕΕ ότι οποιαδήποτε περαιτέρω στρατιωτική επίθεση κατά της Ουκρανίας θα αντιμετωπιστεί με μια πολύ ισχυρή, αδιαμφισβήτητη και ταχεία απάντηση από τη Δύση» δηλώνει ο αυστριακός υπουργός Εξωτερικών Αλεξάντερ Σάλενμπεργκ στη συνέντευξή του στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο», διαμηνύοντας ότι υπάρχει συμπαγές δυτικό μέτωπο έναντι της Μόσχας. Χαρακτηρίζοντας ευρύ, τεράστιο, αλλά και επώδυνο το πακέτο κυρώσεων, που έχει ετοιμάσει για να επιβάλει η Δύση στην Ρωσία σε περίπτωση περαιτέρω ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, εκτιμά ότι θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί ως μέσο αποτροπής, εμμένοντας, πάντως, κατηγορηματικά στην ανάγκη επίλυσης της κρίσης μέσω διπλωματικών διεργασιών, που όπως λέει, διεξάγονται πυρετωδώς. «Πιστεύω ακράδαντα ότι δεν έχουμε φτάσει ακόμη στο τέλος της διπλωματίας» δηλώνει ο ΥΠΕΞ της Αυστρίας, αλλά εκτιμά ότι «δεν μπορούμε να περιμένουμε γρήγορες λύσεις». Ο Αλεξάντερ Σάλενμπεργκ πραγματοποίησε διήμερη επίσημη επίσκεψη στην Ουκρανία στο μέσον της εβδομάδας μαζί με τους υπουργούς Εξωτερικών της Τσεχίας και της Σλοβακίας στο πλαίσιο του σχήματος Slavkov. Εκτός από το Κίεβο η επίσκεψη περιελάβανε την έκρυθμη περιοχή του Ντονμπάς, καθώς και το σημείο ελέγχου Stanytsia Luhanska, όπου όπως επεξηγεί είχε τη δυνατότητα να αντιληφθεί την κλίμακα της συσσώρευσης των ρωσικών δυνάμεων κοντά στην Ουκρανία. «Είναι ένα επικίνδυνο παιχνίδι για το ποιος θα αντιδράσει πρώτος. Οποιαδήποτε λάθος κίνηση θα μπορούσε να βυθίσει στην εξαθλίωση την Ουκρανία και ολόκληρη την Ευρώπη» δηλώνει.

Σε αυτό το στάδιο της ουκρανικής κρίσης, μετά από τις συναντήσεις κορυφής και τις έντονες διπλωματικές διεργασίες, που έγιναν αυτή την εβδομάδα στη Μόσχα, την Ουάσιγκτον, το Κίεβο, πιστεύετε ότι είναι δυνατή μια αποκλιμάκωση της κρίσης;

Πιστεύω ακράδαντα ότι δεν έχουμε φτάσει ακόμη στο τέλος της διπλωματίας. Η πρόσφατη επίσκεψή μου στην Ουκρανία μαζί με τους ομολόγους μου από την Τσεχία και τη Σλοβακία είναι μόνο ένα παράδειγμα ότι οι διπλωματικές διεργασίες διεξάγονται πυρετωδώς. Οι ανανεωμένες συναντήσεις στο Σχήμα της Νορμανδίας (φόρουμ για το Ουκρανικό με συμμετοχή Γαλλίας, Γερμανίας, Ουκρανίας, Ρωσίας)  είναι ακόμη ένας διπλωματικός δίαυλος, πολύ σημαντικός. Ομως, ενώ δεν μπορούμε να περιμένουμε γρήγορες λύσεις, η διπλωματία είναι η καλύτερη προσπάθειά μας για την αποκλιμάκωση της κατάστασης. Αλλωστε, η Ουκρανία είναι μέρος της Ευρώπης. Η κυριαρχία της Ουκρανίας είναι επίσης θέμα της δικής μας ασφάλειας.

Εχετε εκφράσει την ανησυχία σας για τις προθέσεις της Μόσχας να αποσταθεροποιήσει την Ουκρανία. Πώς ερμηνεύετε, μετά και την επίσκεψή σας στο Κίεβο νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, τη συμπεριφορά της Ρωσίας. Αποσκοπεί σε εισβολή ή στην αποσταθεροποίηση της Δύσης και θεωρείτε ότι η ΕΕ βρίσκεται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων αφού η Μόσχα θεωρεί ότι αυτό είναι ένα θέμα μεταξύ των ΗΠΑ και της Ρωσίας;

Ειδικά η επίσκεψή μου στη γραμμή επαφής ενίσχυσε δυστυχώς τις έντονες ανησυχίες μου σχετικά με τη συσσώρευση ρωσικών στρατιωτικών δυνάμεων στα ουκρανικά σύνορα. Είναι ένα επικίνδυνο παιχνίδι για το ποιος θα αντιδράσει πρώτος. Οποιαδήποτε λάθος κίνηση θα μπορούσε να βυθίσει στην εξαθλίωση την Ουκρανία και ολόκληρη την Ευρώπη. Αυτός είναι ακριβώς ο λόγος που η χρήση όλων των διαθέσιμων διπλωματικών διαύλων είναι πιο σημαντική από ποτέ. Ως εκ τούτου, καλωσορίζουμε τις άμεσες συνομιλίες μεταξύ των ΗΠΑ και της Ρωσίας και τις διαβουλεύσεις μεταξύ του ΝΑΤΟ και της Ρωσίας, αλλά, φυσικά, χρειαζόμαστε τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων μερών, της Ουκρανίας καθώς και της ΕΕ. Η Ουάσιγκτον ήταν πολύ ειλικρινής ως προς αυτό και η Μόσχα το κατανοεί επίσης. Είμαι επίσης πεπεισμένος ότι ο ΟΑΣΕ ως μια συνολική πλατφόρμα μπορεί να βρίσκεται στο επίκεντρο της εξεύρεσης λύσεων και της ανοικοδόμησης εμπιστοσύνης.

Φαίνεται ότι η Αυστρία έχει υιοθετήσει μια πιο συμφιλιωτική προσέγγιση έναντι της Ρωσίας. Βλέπετε μια νέα ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας, η οποία θα αναγνώριζε μια ρωσική σφαίρα επιρροής;

Επιτρέψτε μου να είμαι πολύ σαφής. Δεν θα υπάρξουν παραχωρήσεις στους ακρογωνιαίους λίθους της κοινής μας αρχιτεκτονικής ασφάλειας. Δεν θα υπάρξουν κανενός είδους παζάρια όταν πρόκειται για τις αρχές του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, της Τελικής Πράξης του Ελσίνκι, του Χάρτη του Παρισιού, όπως η ισότιμη κυριαρχία των κρατών, το απαραβίαστο των συνόρων, το δικαίωμα κάθε κράτους να επιλέγει τις δικές του συμμαχίες και τη δική του εξωτερική πολιτική. Δεν θα υπάρχει μια Γιάλτα 2.0. Αν επιστρέψουμε στην πολιτική εξουσίας του 18ου και του 19ου αιώνα, χαράζοντας σφαίρες επιρροής, τότε η κυριαρχία του καθενός μας βρίσκεται σε κίνδυνο.

Σύμφωνα με σχετικά πρόσφατες δηλώσεις της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η ΕΕ έχει ετοιμάσει «ένα ισχυρό και ολοκληρωμένο πακέτο χρηματοοικονομικών και οικονομικών κυρώσεων». Τι περιλαμβάνει αυτό το πακέτο, που το κάνει να μπορεί να φέρει αποτελέσματα;

Υπάρχει μια πολύ ισχυρή συναίνεση στην ΕΕ ότι οποιαδήποτε περαιτέρω στρατιωτική επίθεση κατά της Ουκρανίας θα αντιμετωπιστεί με μια πολύ ισχυρή, αδιαμφισβήτητη και ταχεία απάντηση από τη Δύση. Αυτό το ευρύ και τεράστιο πακέτο κυρώσεων θα είναι επώδυνο. Θέλουμε να ακολουθήσουμε αυτόν τον δρόμο; Σίγουρα όχι. Φαίνεται, όμως, ότι πρέπει να χρησιμοποιήσουμε αυτό το μέσο αποτροπής.

Ανησυχείτε ότι η ουκρανική κρίση μπορεί να οδηγήσει σε περαιτέρω γεωπολιτικές εντάσεις; Καθώς βλέπουμε στρατιωτικές και ναυτικές δυνάμεις να συσσωρεύονται στην Ανατολική Μεσόγειο, στη Μαύρη Θάλασσα και αλλού, υπάρχει κίνδυνος να μετατραπεί η κρίση σε μια ευρύτερη γεωστρατηγική σύγκρουση πέρα από την Ουκρανία και να επηρεάσει ακόμη και την κατάσταση στην Ανατολική Μεσόγειο;

Η ιστορία μάς δείχνει ότι η κλιμάκωση των εντάσεων μπορεί να δημιουργήσει επικίνδυνες δυναμικές, να ξεφύγει από τον έλεγχο και να διαχυθεί σε άλλες περιοχές. Γι’ αυτό πρέπει να ακολουθήσουμε σθεναρά τον δρόμο της αποκλιμάκωσης, του διαλόγου και της διπλωματίας, αλλά και της αποτροπής. Και όπως είπα στην αρχή, είμαι βέβαιος ότι δεν έχουμε φτάσει στο τέλος του διαλόγου.