Πεντοχίλιαρα, αποκατάσταση και αρωγή

Μια είδηση, η αποπομπή του υπουργού Γεωργίας λόγω της συνεπικουρίας του στην κομπορρημοσύνη του δημάρχου Σπάρτης για όσα ακολούθησαν τις φωτιές στην Ηλεία, το 2007, επαναφέρει στο προσκήνιο το θέμα των αποζημιώσεων από τις φυσικές καταστροφές.

Το ότι τα πεντοχίλιαρα, τριχίλιαρα και διχίλιαρα δίνονται μετά από κάθε καταστροφή με σκοπό να κατευνάσουν την οργή των αδίκως και αναιτίως ζημιωθέντων είναι πραγματικό γεγονός. Αρκεί να ανατρέξει κανείς στις καταστροφές της τελευταίας πενταετίας, αρχής γενομένης από τις πλημμύρες της Μάνδρας, για να διαπιστώσει ότι το πρώτο βοήθημα («βραχεία αποκατάσταση» λέγεται χαρακτηριστικά στον νόμο) που κυμαίνεται μεταξύ 5.000-8.000 ευρώ, δίνεται στους πολίτες και στις επιχειρήσεις σε διάστημα, περίπου, ενός έτους από την καταστροφή.

Τη βραχεία αποκατάσταση διαδέχεται η πραγματική αποζημίωση, η οποία καλείται, κατ’ ευφημισμόν, «αρωγή», αφού οι τάλανες συμπολίτες μας πρέπει να την αναζητήσουν per terra per marae σε μια διαδικασία που κρατάει χρόνια και είναι εξαιρετικά περίπλοκη. Μεσολαβούν μια κυβερνητική επιτροπή που απαρτίζεται από 8 γενικούς γραμματείς και έναν μόνον εμπειρογνώμονα, ένα Ταμείο (κρατικής αρωγής) που διοικείται από 9μελές ΔΣ, ένας περιφερειακός συντονιστής κρατικής αρωγής ανά περιφερειακή ενότητα κι ένας αντιπεριφερειάρχης στον οποίο αναφέρονται οι συντονιστές. Μετά την ολοκλήρωση του φακέλου σε αυτό το επίπεδο, αυτός προωθείται στη Διεύθυνση Κρατικής Αρωγής του υπουργείου Οικονομικών, που, αφού τον ελέγξει, αποστέλλεται στη Γενική Διεύθυνση Οικονομικών Υπηρεσιών κι από εκεί για την τελική έγκριση στον υπουργό Οικονομικών. Αλλά δεν τελειώσαμε! Η διαδικασία που αφορά τις προϋποθέσεις καταβολής της αρωγής, το ύψος της, ο τρόπος καταβολής και ο τρόπος ενίσχυσης της πρώτης αρωγής ή της προκαταβολής θα ρυθμιστούν, εν καιρώ, με απόφαση του υπουργού Οικονομικών! (Ν. 4797/2021).

Η διαδικασία αποζημιώσεων αποτελεί, κατά τα λοιπά, τμήμα μιας ενιαίας πολιτικής για την αντιμετώπιση των καταστροφών η οποία (υποτίθεται) ότι ασκείται από το υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας. Αυτή η διαδικασία αποτελεί το καταληκτικό στάδιο της πρόληψης και της αντιμετώπισης του καταστροφικού φαινομένου. Αυτές οι φάσεις της πολιτικής προστασίας απεκαλύφθη, μετά και την τραυματική εμπειρία των τελευταίων χιονοπτώσεων, ότι πάσχουν από σοβαρές ατέλειες. Εχουν διατυπωθεί, κατ’ επανάληψη, οι δύο προτάσεις που μπορεί να θεραπεύσουν τις αδυναμίες του συστήματός μας: Η μια είναι η άρση των επικαλύψεων μεταξύ των ποικίλων εμπλεκόμενων φορέων και η άλλη η ουσιαστική αποκέντρωση της πολιτικής προστασίας στους δήμους και στις περιφέρειες. Αυτές οι δύο αλλαγές σε συνδυασμό μ’ ένα ρωμαλέο κίνημα εθελοντών θα μπορούσε να δημιουργήσει μια ασπίδα προστασίας των δασών και των περιουσιών μας.

Γι’ αυτά, όμως, απαιτούνται «γενναίες αποφάσεις», όπως έχουμε συνηθίσει να αποκαλούμε οτιδήποτε αντιπαραβάλλεται στο ρουσφέτι και την πελατοκρατία, πέριξ των οποίων είναι οργανωμένο το πολιτικό-διοικητικό μας σύστημα. Αυτές είναι ακόμη πιο δύσκολες κι από την αποπομπή του υπουργού και τη διαγραφή του δημάρχου.

Θα τις πάρει, εντέλει, κανείς;

Ο Παναγιώτης Καρκατσούλης είναι εμπειρογνώμων δημόσιας διοίκησης, σύμβουλος ΑΣΕΠ, π. βουλευτής