Αιμιλία Παπαφιλίππου

Με τα μάτια ερμητικά κλειστά! Oχι για πάντα! Oχι ακόμη τουλάχιστον. Κάθε βράδυ… και βλέπουμε! Αλλά και τι με αυτό; Λες και όταν τα ‘χουμε ανοιχτά όντως βλέπουμε! Οπως λέει η Αλίκη (στη Χώρα των Θαυμάτων που θα μπορούσε να είναι οπουδήποτε):

«Πω πω! Πόσο παράξενα είναι όλα σήμερα! Ενώ χθες τα πράγματα κύλησαν όπως συνήθως. Αναρωτιέμαι αν άλλαξα μέσα τη νύχτα. Για κάτσε να σκεφτώ: Είμαι η ίδια όταν ξύπνησα σήμερα το πρωί; Σχεδόν σαν να θυμάμαι να νιώθω λίγο διαφορετική. Αλλά αν δεν είμαι η ίδια, η επόμενη ερώτηση είναι, και ποιος στο καλό είμαι; Α, αυτό είναι η μεγάλη σπαζοκεφαλιά!».

Μα ναι! Ποιος ονειρεύεται τι και ποιον, μεγάλο ερώτημα. Εμείς τον Κόσμο ή αυτός εμάς; Αλλωστε η σύγχρονη φυσική μάς λέει πώς ορίζουμε το παρατηρούμενο με το βλέμμα, την παρατήρησή μας. Ο Wheeler, θεωρητικός φυσικός, θεωρεί πως οι παρατηρητές, εμείς δηλαδή, συμπράττουμε θεμελιωδώς στην υπόσταση της πραγματικότητας και στην εξέλιξη του Σύμπαντος, όχι μόνο εδώ και τώρα, αλλά επηρεάζοντας μέλλον αλλά και παρελθόν! Οπως θα μας λέγανε και οι φίλοι μας οι Αβορίγινες, το να βλέπεις «όνειρα» είναι πολύ σοβαρή υπόθεση! Αλλάζει την υφή του Κόσμου και του Χρόνου!

Εμείς πάλι οι καλλιτέχνες, επειδή ακριβώς «ονειρευόμαστε», απαξιωνόμαστε γι’ αυτό· στην Ελλάδα μάλιστα θεωρούμαστε, ως γνωστόν, «λαπάδες»… Παρά το γεγονός πως η Τέχνη, ως τεχνολογία της σκέψης, αυτό που «ονειρεύεται», καθώς μάλιστα το υλοποιεί μέσω των έργων που είναι παράλληλα τα εργαλεία και τα επιτεύγματα, αλλάζει τον Κόσμο. Αρκεί να θυμηθούμε τον Seurat να διατείνεται πως δεν βλέπουμε με τα μάτια αλλά με την αντίληψη, ζωγραφίζοντας με τελίτσες, ενώ σήμερα τα πίξελ, τα τετράγωνα εικονοστοιχεία, συνθέτουν την ηλεκτρονική πραγματικότητα στην οθόνη μας.

Εμπειρίες της συνείδησης τα όνειρα, όπου το σώμα ορίζει ύπνο και ξύπνιο! Μα υπάρχει συνείδηση δίχως σώμα; Για ποιο σώμα μιλάμε; Οταν στις μέρες μας απαιτείται να φοράει μάσκα, αποτρέπεται από το να κυκλοφορεί, να έρχεται σε επαφή με άλλα σώματα και απομονωμένο μέσω της οθόνης του υπολογιστή καλείται να τηλε-επικοινωνήσει, να τηλε-ψυχαγωγηθεί, να τηλε-υπάρξει· μέσω του πλασματικού, εικονικού, ηλεκτρονικού (κόντεψα να πω ονειρικού) «σώματος» που θα μπορούμε άλλωστε να το πλάσουμε όπως θέλουμε στο metaverse… προσεχώς!

Γιατί η πανδημία θα περάσει, αλλά η τεχνολογία θα μείνει.

Θα είσαι, λέει, στο τρίτο υπόγειο κάτω από τη γη (ή όπου), ενώ στο «ονειρικό» σου περιβάλλον θα «παίζει» πως είσαι στη Χαβάη και δώσ’ του θα ζεις πλασματικά, αδιαλείπτως! Ηδη υπάρχει πολύ πετυχημένη εφαρμογή, η deap dreaming machine, όπου η τεχνολογία «ονειρεύεται» εικόνες «φανταστικές», ενώ, προσεχώς, μέσω της νευρονανορομποτικής διεπαφής θα μπορείς να έχεις τις εμπειρίες κάποιου Αλλου, αλλού!

Ποιος ονειρεύεται λοιπόν και γιατί; Μήπως να ονειρεύεσαι έχει γίνει παραβατική πράξη και δεν το έχουμε καταλάβει; Ενώ βρισκόμαστε ήδη, για τα καλά, καλωδιωμένοι και ελεγχόμενοι στα όνειρα της τεχνολογίας, όπου το κάθε μας κλικ αποφέρει, ερήμην μας, κέρδη, ενώ ταυτοχρόνως η μηχανική συνείδηση γεννιέται.

Εγώ πάλι αγαπώ τα όνειρα και τον Μορφέα, θεό του Υπνου και αδελφό του Θανάτου· άλλωστε του αφιέρωσα τη δεύτερή μου έκθεση, το 1990, γράφοντας: «Ακροβατώ στη γραμμή τη διαχωριστική, μεταξύ συνειδητού – ασυνειδήτου, και ζω·γραφή·ζω τη μορφή μου… μόνος μου κύριος και οδηγός, ο Μορφέας και ο αδελφός του»… όμως αγαπώ και την τεχνολογία.

Και ποιος στο καλό είπαμε ότι είμαι; Ξύπνα!