Η σιωπή του μεγάλου φόβου

Τον Μάρτιο του 2007 στην οδό Λαυρίου, βόρεια της Αθήνας, βρίσκοντας αφορμή τη διεξαγωγή ενός ματς του πρωταθλήματος βόλεϊ ανάμεσα στον Ολυμπιακό και στον Παναθηναϊκό, οργανωμένοι οπαδοί των δύο ομάδων έδωσαν ραντεβού για να παίξουν ξύλο. Ολα είχαν ξεκινήσει με αμοιβαίες προκλήσεις στο Διαδίκτυο. Παρότι η τότε νεοσύστατη Διεύθυνση Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος τις είχε εντοπίσει, η Αστυνομία δεν περίμενε ότι θα υπήρχαν τόσο μεγάλα επεισόδια. Εκείνο το απόγευμα έχασε τη ζωή του ο οπαδός του Παναθηναϊκού Μιχάλης Φιλόπουλος. Η κοινή γνώμη συγκλονίστηκε. Για μέρες διάφοροι ανευθυνοϋπεύθυνοι περνούσαν από τα τηλεοπτικά κανάλια μιλώντας στα δελτία ειδήσεων ή έβγαιναν σε ραδιοφωνικούς σταθμούς για να καταθέσουν την άποψή τους για πολλά που κατά βάση δεν γνώριζαν. Η μανιακή φασαρία που ξέσπασε μετά τον θάνατο του νεαρού είχε οδηγήσει την Αστυνομία στο να κάνει μια έρευνα – εξπρές. Εντοπίστηκαν γρήγορα οι ύποπτοι. Οπως πάντα συμβαίνει σε αυτές τις περιπτώσεις λίγο έλειψε να βρουν τον μπελά τους και κάποιοι που καμία σχέση δεν είχαν με τη δολοφονία – μερικοί χρειάστηκε χρόνος πολύς για να ξεμπλέξουν. Στο τέλος έγιναν δίκες, κάποιοι τιμωρήθηκαν και κάποιοι απαλλάχτηκαν. Αλλά η ιστορία εκείνη ήταν τελικά μια εικόνα από το μέλλον: είχαμε δει ίσως για πρώτη φορά ότι σε ό,τι έχει να κάνει με την οπαδική βία τα χειρότερα έρχονται. Και δεν θα γίνονται στα γήπεδα.

Τόσκο

Δεκατρία χρόνια αργότερα, στις 5 Ιανουαρίου του 2020, όταν ο 28χρονος Βούλγαρος Τόσκο Μποζατζίσκι και οι φίλοι του απολάμβαναν τον καφέ τους σε καφετέρια στη Θεσσαλονίκης, δέχτηκαν επίθεση από οπαδούς του ΠΑΟΚ που άρχισαν να τους ξυλοκοπούν. Η περιγραφή των περιστατικών σε κάνει να αναρωτιέσαι τι κουβαλάνε στο μυαλό τους όλοι αυτοί που δηλώνουν οπαδοί. Ο 28χρονος έτρεξε για να γλιτώσει προς το Μέγαρο Μουσικής όταν ξαφνικά ένα διερχόμενο όχημα πέρασε από πάνω του και τον τραυμάτισε θανάσιμα – ο οδηγός πανικόβλητος ούτε που σταμάτησε. Η εντύπωση που δημιουργήθηκε ήταν ότι ο Τόσκο, που ήταν οπαδός της βουλγάρικης ομάδας Μπότεφ Πλόβντιβ και είχε έρθει με τους φίλους του στην Ελλάδα για να παρακολουθήσει την αναμέτρηση του ΠΑΟΚ με τον Αρη, πλήρωσε μια κακή στιγμή. Η παρούσα στο μοιραίο περιστατικό αδελφή του ισχυρίστηκε αμέσως ότι το αυτοκίνητο δεν εμφανίστηκε τυχαία κι ο οδηγός του δεν εγκατέλειψε το θύμα εξαιτίας του πανικού του. Καθώς η αστυνομική έρευνα πλησίαζε στο να φτάσει σε πόρισμα παραδόθηκε οικειοθελώς στις Αρχές μια 26χρονη, που ισχυρίστηκε ότι αυτή οδηγούσε το αυτοκίνητο και ότι απλά και η ίδια τρόμαξε. Τις απαγγέλθηκαν κατηγορίες για ανθρωποκτονία εξ αμελείας και εγκατάλειψη θύματος τροχαίου και αφέθηκε ελεύθερη. Οπως αποδείχθηκε το αυτοκίνητο δεν ήταν στο όνομά της. Το πολυτελές ΙΧ το είχε νοικιάσει, μέσω leasing, ένας οργανωμένος οπαδός του ΠΑΟΚ – κάποιοι ισχυρίζονται ότι ήταν και φίλου του αντιπροέδρου της ΠΑΕ ΠΑΟΚ κ. Μάκη Γκαγκάτση, αν ισχύει δεν είναι παράξενο, αφού στη Θεσσαλονίκη όλοι είναι γνωστοί και φίλοι, και δεν σημαίνει φυσικά ότι η ΠΑΕ ΠΑΟΚ γνώριζε ότι κάποιοι θα χτυπούσαν τους Βούλγαρους. Η έρευνα προχώρησε, «άνοιξαν» τα κινητά τηλέφωνα, προέκυψε η υποψία ότι το χτύπημα οργανώθηκε και μάλιστα προσεκτικά. Στη Θεσσαλονίκη κυκλοφόρησαν ονόματα και διευθύνσεις. Αλλά δεν έγινε τίποτα απολύτως. «Οι δολοφόνοι του Βούλγαρου κυκλοφορούν ελεύθεροι» έγραφαν παντού οι φίλοι του 19χρονου Αλκιβιάδη που έχασε τη ζωή του επειδή τον μαχαίρωσαν την περασμένη Δευτέρα το βράδυ. Το έκαναν για να δείξουν ότι αυτό που έγινε δεν ήταν κάτι που δεν έχει ξαναγίνει: απλώς ο νεκρός ήταν ένας Βούλγαρος που πολλοί τον ξέχασαν γρήγορα.

Πανθεσσαλικό

Μεταξύ των επεισοδίων στη Λαυρίου και της δολοφονίας του Τόσκο υπάρχει κάτι άλλο: τα τρομερά επεισόδια στον τελικό του Κυπέλλου Ελλάδος το 2017. Εδώ νεκρός δεν υπάρχει, αλλά υπάρχει κάτι άλλο που αν το καλοσκεφτείς σοκάρει: έχουμε τα μεγαλύτερα επεισόδια που έγιναν ποτέ σε γήπεδο σε απευθείας τηλεοπτική μετάδοση. Οι οπαδοί του ΠΑΟΚ και της ΑΕΚ δέρνονται για ώρες – κι όχι μόνο στην περίφημη πεζογέφυρα, στην οποία είχαμε μαχαιρώματα. Ο τότε υφυπουργός Αθλητισμού κ. Γιώργος Βασιλειάδης έχοντας σοκαριστεί με το θέαμα σκέφτεται την αναβολή του ματς. «Αν το είχα αναβάλει θα είχαμε νεκρούς» λέει. Μπορεί να έχει και δίκιο, αλλά το ότι δεν είχαμε νεκρούς οφείλεται στην τύχη όσων είχαν συμμετοχή. Συλλαμβάνονται ελάχιστοι: παραδόξως κανείς Ελληνας! Είναι αλήθεια πως στο πάρτι χουλιγκανισμού που είχε οργανωθεί στον Βόλο είχαν προσκληθεί σέρβοι οπαδοί της Παρτιζάν (που είναι αδελφοποιημένοι με τους οπαδούς του ΠΑΟΚ) και μαζί τους είχαν εμφανιστεί και κάποιοι ακόμα αλλοδαποί: μεταξύ των συλληφθέντων ήταν δύο νεαροί αλβανικής καταγωγής. Φήμες που ποτέ δεν αποδείχτηκαν λένε πως η τοπική Αστυνομική Διεύθυνση πιέστηκε πολύ να αφήσει τα «παιδιά» να γυρίσουν στη Θεσσαλονίκη να πανηγυρίσουν το Κύπελλο. Δεν επιβεβαιώθηκε τίποτα – όταν τότε είχα ρωτήσει μού είχαν πει «άσ’ τα, μην τα σκαλίζεις, ό,τι έγινε έγινε». Τι έγινε; Το εξής απλό: εκείνος ο τελικός δεν ήταν απλώς το μεγαλύτερο διαφημιστικό σποτ βίας που έχουμε δει ποτέ στην Ελλάδα, αλλά ήταν κι ένα είδος επίδειξης δύναμης. Με κάποιον μαγικό τρόπο γλίτωσαν όλοι. Λένε ότι ο τρόπος αυτός έχει ονοματεπώνυμο. Δεν το ξέρω. Αυτό που ξέρω είναι πως έκτοτε τα «παιδιά» δεν μαζεύονται.

Τρόμος

Οι περιγραφές της δολοφονίας του νεαρού Αλκιβιάδη προκαλούν τρόμο. Από δύο αυτοκίνητα βγαίνουν περίπου δέκα άτομα που περικυκλώνουν τους τρεις περαστικούς από το σημείο φοιτητές και τους ρωτάνε τι ομάδα είναι. Ο Αλκιβιάδης πεθαίνει γιατί του σκίζουν το πόδι με ένα δρεπάνι και χτυπάνε την αρτηριακή του φλέβα. Αλλά με βάση την ιατροδικαστική έκθεση κι αυτός και οι φίλοι του έχουν δεχτεί κλωτσιές στο κεφάλι από τις οποίες είναι θαύμα ότι οι δύο γλίτωσαν. Ολα αυτά τα κάνει μια αγέλη που αποτελείται από λύκους που έχουν μεγαλώσει γνωρίζοντας πως δεν έχουν και πολλά να φοβηθούν. Εχουν ακούσει ιστορίες για τα τρομερά επεισόδια στον Βόλο και πώς όλοι γλίτωσαν, ξέρουν την ιστορία του Τόσκο: πιθανόν με τον θάνατο του Βούλγαρου έχουν γελάσει. Τα θερμά συγχαρητήρια σε όποιους έχουν φροντίσει να μεγαλώσει το θράσος τους.

Παράθυρα

Θυμάμαι τους διάφορους που έλεγαν πολλές ανοησίες στα παράθυρα μετά τα επεισόδια στη Λαυρίου. Εκείνες οι ανοησίες έγιναν τότε λόγος να μην υπάρξει κανένας σοβαρός προβληματισμός για το τι συμβαίνει στους συνδέσμους, τι δυναμώνει το μίσος, τι διάβολο συμβαίνει στο μυαλό διαφόρων νέων και παθιασμένων ανθρώπων κι αυτό παίρνει ανάποδες στροφές. Αλλά προτιμώ εκείνα τα παραληρήματα από την τωρινή σιωπή. Τη σιωπή που μαρτυρά φόβο. Ούτε καν ντροπή.