Εμβολιασμός και βιοηθικά διλήμματα

Για τον 31χρονο ασθενή Ντι Τζέι Φέργκιουσον, είναι ζήτημα ζωής και θανάτου να υποβληθεί αμέσως σε μεταμόσχευση καρδιάς. Κι όμως, το όνομά του αφαιρέθηκε πρόσφατα από τη λίστα αναμονής για μόσχευμα. Η αιτία; Ο νεαρός άνδρας, ο οποίος έχει δύο παιδιά και περιμένει τρίτο, είναι ανεμβολίαστος έναντι της Covid-19.

Η επιλογή του Ντι Τζέι Φέργκιουσον, που στηρίζεται στην έννοια της ατομικής αυτονομίας, δεν αποτελεί μοναδική περίπτωση. «Δεδομένης της έλλειψης διαθέσιμων οργάνων, κάνουμε τα πάντα να διασφαλίσουμε ότι ένας ασθενής που θα υποβληθεί σε μεταμόσχευση θα έχει τις καλύτερες δυνατές πιθανότητες επιβίωσης», ανταπαντά το Νοσοκομείο Brigham της Βοστώνης σε δήλωσή του προς το BBC.

Είναι η παραπάνω απόφαση σκληρή και άδικη, ακυρώνοντας την ισότιμη πρόσβαση των ασθενών στο σύστημα υγείας; Ή πρόκειται για μια ορθολογική και συνεπακόλουθα ηθική προσέγγιση εν μέσω πανδημίας;

Επιχειρώντας να προσεγγίσει το βιοηθικό δίλημμα που πρόσφατα απασχόλησε τις ΗΠΑ, ο καθηγητής Παθολογίας – Νεφρολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, πρόεδρος του Ωνασείου Καρδιοχειρουργικού Κέντρου και διευθυντής Κλινικής Νεφρολογίας και Μεταμόσχευσης Νεφρού στο Λαϊκό Νοσοκομείο Γιάννης Μπολέτης παραδέχεται, μιλώντας στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο», πως η απάντηση δεν είναι εύκολη. «Το πρώτο ζητούμενο που προκύπτει είναι το ιατρικό. Εάν κάποιος είναι ανεμβολίαστος προστατεύεται πολύ λίγο από μία βαριά λοίμωξη. Αυτό σημαίνει αυτόματα πως εάν υποβληθεί σε μεταμόσχευση και τεθεί σε ανασοκαταστολή, αντιμετωπίζει υψηλό κίνδυνο. Υπό το πρίσμα αυτό θα μπορούσε κάποιος να αναστείλει τη δυνατότητά του να μεταμοσχευθεί».

Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ. Ο καθηγητής, όμως, στη συλλογιστική του κάνει ένα βήμα παραπέρα όταν σημειώνει πως «εκτός του ιατρικού αυτού ζητήματος προκύπτει ακόμη ένα θέμα. Τα μοσχεύματα να αξιοποιούνται, δεδομένου πως υπάρχει μεγάλη πενία, σε άτομα που θα ωφεληθούν περισσότερο, υπό την έννοια πως αντιμετωπίζουν περισσότερες πιθανότητες για θετική έκβαση, συμπεριλαμβανομένης της περίπτωσης να νοσήσουν από κορωνοϊό».

Σε κάθε περίπτωση, τα πλεονεκτήματα του εμβολιασμού είναι αναντίρρητα, σύμφωνα με τον ίδιο. «Οι ανοσοκατεσταλμένοι ασθενείς – και αναφέρομαι στην πιο ειδική κατηγορία, αυτή των μεταμοσχευμένων – οι οποίοι είναι και οι πιο ευπρόσβλητοι από όλους τους άλλους ανοσοκατεσταλμένους, νοσούν πιο συχνά και πιο βαριά. Επομένως, ο εμβολιασμός τους είναι επιτακτικός, αλλά το πρόβλημα είναι ότι δεν ανταποκρίνεται όπως ο γενικός πληθυσμός στα εμβόλια» εξηγεί.

Από μελέτες, εντούτοις, έχει διαπιστωθεί πως εμβολιάζοντας τους μεταμοσχευμένους με τρεις δόσεις «και ιδίως, με το εμβόλιο της Modernα, επιτυγχάνεται ανταπόκριση της τάξεως του 60% όταν στον γενικό πληθυσμό είναι 95%. Επομένως, παραμένει προβληματική η κατάσταση, όχι όμως απελπιστική, όπως τον πρώτο καιρό».

Αντιστρόφως ανάλογα, εάν νοσήσει με λοίμωξη Covid-19 ένας μεταμοσχευμένος, οι ιατροί του αναγκάζονται να μειώσουν την ανοσοκαταστολή ώστε η άμυνα του οργανισμού του να ενεργοποιηθεί εν μέρει και να καταπολεμήσει τον ιό. Το αποτέλεσμα είναι να εγκυμονεί ο κίνδυνος να απορρίψει το μόσχευμα ή ό ίδιος ο ασθενής να χάσει τη ζωή του.

ΟΛΟΙ ΣΤΗ ΛΙΣΤΑ. Διευκρινίζει, πάντως, πως στις μεταμοσχεύσεις από αποβιώσαντες ο Εθνικός Οργανισμός Μεταμοσχεύσεων δεν έχει βάλει ως κριτήριο τον εμβολιασμό. «Εμβολιασμένοι ή ανεμβολίαστοι παραμένουν στη λίστα για λήψη μοσχεύματος». Συνεπακόλουθα, «προς το παρόν δεν έχει προκύψει τέτοιο ζήτημα στην Ελλάδα και λαμβάνοντας υπόψη τις τρέχουσες αντιλήψεις δεν νομίζω να προκύψει. Εάν όμως, το μέτωπο της πανδημίας επιδεινωθεί ο κανόνας λέει πως ό,τι συμβαίνει στο εξωτερικό σιγά σιγά έρχεται και στη χώρα μας. Ελπίζω πάντως, πως δεν θα συμβεί».