Φιλμ νουάρ επί 2

Με αφορμή τη διανομή της ταινίας «Το μονοπάτι των χαμένων ψυχών» του Γκιγιέρμο Ντελ Τόσο, μια βόλτα στην κόλαση με «ξεναγούς» τον Μπράντλεϊ Κούπερ, την Κέιτ Μπλανσέτ και τη Ρούνεϊ Μάρα, επιλέξαμε δέκα εμβληματικούς τίτλους νουάρ ταινιών που όπως και η παραπάνω έχουν απασχολήσει περισσότερο από μια φορά τον κινηματογράφο. Διότι το «Μονοπάτι των χαμένων ψυχών» είναι βασισμένο σε ένα ατμοσφαιρικό, αν και μάλλον ξεχασμένο, νουάρ του Εντμουντ Γκάουλντινγκ, παραγωγής 1947 με τον ίδιο ξένο τίτλο: «Nightmare alley».

Out of the past, 1947 / Against all odds, 1984

Αμαρτωλός και δολοφόνος / Ερωτας δίχως αύριο

To 1947 ο Ρόμπερτ Μίτσαμ ανέλαβε να ανακαλύψει την Τζέιν Γκριρ για λογαριασμό του γκάνγκστερ Κερκ Ντάγκλας και η ταινία του Ζακ Τουρνέρ που προέκυψε από αυτή την αναζήτηση είναι ένα πραγματικό διαμάντι, όχι μόνο του νουάρ αλλά γενικότερα του σινεμά. Ανεπανάληπτη σε όλα – κυρίως ατμόσφαιρα. Σαράντα χρόνια αργότερα ο Τζεφ Μπρίτζες, η Ρέιτσελ Γουόρντ και ο Τζέιμς Γουντς συνέθεσαν (αντιστοίχως) το τρίο των βασικών ηρώων της ταινίας του Τέιλορ Χάκφορντ που είναι ένα μοδάτο ερωτικό θρίλερ με καλές στιγμές, αλλά όχι αξέχαστο.

Night and the city, 1950, 1992

Η νύχτα και η πόλη

Ενας ασήμαντος μπουκμέικερ της Νέας Υόρκης αρπάζει την ευκαιρία της ζωής του ως διοργανωτής αγώνων πυγμαχίας, αλλά τελικά αποτυγχάνει εξαιτίας και της απερισκεψίας του… Το ριμέικ του 1992 διακρίνεται από τη δύναμη κρούσης της ερμηνείας του Ρόμπερτ Ντε Νίρο, σε έναν ρόλο που πρωτόπαιξε ο Ρίτσαρντ Γουίντμαρκ στην πολύ καλύτερη όμως ταινία του Ζυλ Ντασσέν. Η ροή του ριμέικ σκηνοθετημένου ανέμπνευστα από τον Ερβιν Γουίνκλερ συχνά χάνει τον ούτως ή άλλως βραδύ ρυθμό της, κάτι που δεν συνέβη ποτέ με την πρωτότυπη ταινία.

The Maltese falcon, 1931, 1941

Το γεράκι της Μάλτας

Σε ένα από τα πιο ατμοσφαιρικά φιλμ νουάρ όλων των εποχών, ο Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ έφτιαξε την τέλεια κινηματογραφική εικόνα του παίζοντας τον ιδιωτικό ντετέκτιβ Σαμ Σπέιντ: τσιγάρο, καμπαρτίνα, μαγκιά και ήθος. Με αυτή τη λαϊκή ταινία ψυχαγωγίας ο Τζον Χιούστον, τo 1941, έδωσε στην έννοια «αστυνομικό μυστήριο» ποιότητα και σημασία. Το pulp μυθιστόρημα του Ντάσιελ Χάμετ βρήκε εδώ τον σκηνοθέτη που του χρειαζόταν διότι το «Γεράκι» είχε ξαναγυρισθεί από τον Ρόι Ντελ Ρουθ σε μια ασήμαντη ταινία του 1931.

Murder my sweet, 1944 / Farewell my lovely, 1974

Ραντεβού με τον θάνατο / Δέκα δολοφόνοι για τον ντετέκτιβ Μάρλοου

O ιδιωτικός ντετέκτιβ Φίλιπ Μάρλοου προσπαθεί να εξιχνιάσει μια υπόθεση εξαφάνισης και βρίσκεται άσχημα μπλεγμένος σε μια περιπέτεια που δεν μπορεί να ελέγξει. Μοντέλο του φιλμ νουάρ και μία από τις καλύτερες ταινίες του Ντικ Πάουελ (σκηνοθέτης και πρωταγωνιστής), το «Ραντεβού με τον θάνατο» ξαναγυρίστηκε ικανοποιητικά από τον Ντικ Ρίτσαρντς με τον Ρόμπερτ Μίτσαμ «γάντι» στον ρόλο του Μάρλοου (ο Μίτσαμ θα έπαιζε και πάλι τον ήρωα του Ρέιμοντ Τσάντλερ – δείτε πιο κάτω). «Femme fatale» η Σαρλότ Ράμπλινγκ και σε μικρό ρόλο ένας νεότατος Σιλβέστερ Σταλόνε.

The big sleep, 1946, 1978

Πάθος και αίμα / Ο επιθεωρητής Μάρλοου ξαναχτυπά

Η ταινία του Χάουαρντ Χοκς, παραγωγής 1946, παραμένει η κορωνίδα τoυ φιλμ νουάρ και μία από τις καλύτερες ταινίες του Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ στον ρόλο του ιδιωτικού ντετέκτιβ Μάρλοου που αναλαμβάνει να ξεσκεπάσει μια απίστευτα δαιδαλώδη υπόθεση εκβιασμού. Στο ριμέικ παραγωγής 1978 του Μάικλ Γουίνερ, η δράση τοποθετείται στην Αγγλία και ο Ρόμπερτ Μίτσαμ, γερασμένος αλλά πάντοτε επιβλητικός, δίνει για δεύτερη φορά στην καριέρα του (μετά το «Δέκα δολοφόνοι για τον ντετέκτιβ Μάρλοου») τον δικό του, μπλαζέ Μάρλοου.

The killers, 1946, 1964

Οι δολοφόνοι

To παραγωγής 1946 νουάρ του Ρόμπερτ Σιόντμακ είχε κάνει σταρ τον Μπαρτ Λάνκαστερ στον ρόλο του θύματος δύο επαγγελματιών δολοφόνων. Ομως το διαφοροποιημένο ριμέικ του 1964 που γύρισε ο Ντον Σίγκελ εστιάζει στους δολοφόνους (Λι Μάρβιν, Κλου Γκούλαγκερ) που αποφασίζουν να εξακριβώσουν γιατί το θύμα τους (Τζον Κασαβέτις) δεν αντιστάθηκε και είναι μια πιο γοητευτική ταινία. Ηταν επίσης το κινηματογραφικό αντίο του Ρόναλντ Ρίγκαν. Το σενάριο των «Δολοφόνων» στηρίχθηκε σε διήγημα του Ερνεστ Χέμινγκγουεϊ και το ίδιο θέμα τροφοδότησε τη μικρού μήκους σπουδαστική ταινία του ρώσου σκηνοθέτη Αντρέι Ταρκόφσκι.

The postman always rings twice, 1946, 1981

Ο ταχυδρόμος χτυπά πάντα δυο φορές

Το 1941, το διάσημο μυθιστόρημα του Tζέιμς Κέιν, που μάλιστα είχε απαγορευτεί στην Αμερική την εποχή της πρώτης έκδοσής του, μεταφέρθηκε στη μεγάλη οθόνη από τον Τάι Γκαρνέτ, ο οποίος τόνισε τον ζωώδη ερωτισμό ανάμεσα στον Φρανκ και την Κόρα (Τζον Γκάρφιλντ – Λάνα Τάρνερ), το καταραμένο ζευγάρι των παράνομων εραστών που σχεδιάζουν τον φόνο του έλληνα συζύγου της δεύτερης. Σαράντα χρόνια αργότερα, ο Τζακ Νίκολσον και η Τζέσικα Λανγκ επανέλαβαν τους ίδιους ρόλους στην πιο ωμή, πιο βίαιη και ίσως τελικά καλύτερη κινηματογραφική εκδοχή του Μπομπ Ράφελσον.

The big clock, 1948 / No way out, 1987

Το άλλοθι του δολοφόνου / Αδιέξοδο

Στο ερωτικό θρίλερ κατασκοπείας «Αδιέξοδο» του Ρότζερ Ντόναλντσον, ο Κέβιν Κόστνερ υποδύεται τον αξιωματικό του Αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού που αναλαμβάνει να βρει τον δολοφόνο μιας κοπέλας (Σον Γιανγκ), ερωμένης  όχι μόνο του υπουργού Εξωτερικών (Τζιν Χάκμαν) αλλά και… δικής του. Θεωρητικά ο ίδιος ο Κόστνερ είναι ο βασικός ύποπτος και το ξέρει. Ο κλοιός μέσα στο Πεντάγωνο σφίγγει όσο τα δευτερόλεπτα περνούν και το φινάλε κρύβει μια μεγάλη έκπληξη, κάτι που δεν συμβαίνει στην παραγωγής 1948 ταινίας του Τζον Φάροου με τον Ρέι Μιλάν σε έναν ρόλο αντίστοιχο με του Κόστνερ όπου το περιβάλλον είναι ο εσωτερικός χώρος μιας εκδοτικής επιχείρησης.

D.O.A., 1949, 1988

Κυνηγώντας τον δολοφόνο μου

Ανακαλύπτοντας ότι του απομένουν λίγες μόνον ώρες ζωής καθώς δηλητηριάστηκε από θανατηφόρα ουσία χωρίς αντίδοτο, ένας καθηγητής αποφασίζει να βρει τον δολοφόνο του… Ασυνήθιστο, μαύρο θρίλερ, που στηρίζεται στην έξοχη ιδέα ότι εκ των προτέρων γνωρίζουμε ότι ο κεντρικός ήρωας είναι καταδικασμένος σε θάνατο (τα αρχικά του τίτλου είναι σύντμηση του Dead on Arrival). Το παραγωγής 1988 ριμέικ των Ρόκι Μόρτον και Αναμπέλ Τζένκελ, με τον Ντένις Κουέιντ στον κεντρικό ρόλο είναι ισάξιο με το αρχικό φιλμ νουάρ του Ρούντολφ Ματέ όπου πρωταγωνιστεί ο Εντμοντ Ο’ Μπράιαν. Το 1969 η ταινία «Color me dead» ασχολήθηκε με το ίδιο θέμα.

Cape fear, 1962, 1991

Το ακρωτήρι του φόβου / Το ακρωτήρι του τρόμου

Στην πρωτότυπη ταινία του 1962 που σκηνοθέτησε ο Τζέι Λι Τόμσον ένας ογκώδης, εφιαλτικός Ρόμπερτ Μίτσαμ υποδύεται τον παρανοϊκό κακοποιό που απειλεί τον Γκρέγκορι Πεκ και την οικογένειά του, επειδή ο Πεκ ως δικηγόρος του πρώτου δεν τον υπεράσπισε όπως θα όφειλε ακριβώς επειδή γνώριζε την ενοχή του. Εκεί το καλό και το κακό αποδίδονται κάπως σχηματικά (όπως άλλωστε όριζε η εποχή), κάτι που δεν συμβαίνει στη περισσότερο ψυχαναλυτική ταινία του Μάρτιν Σκορσέζε όπου ο Ρόμπερτ Ντε Νίρο υποδύθηκε τον κακοποιό και ο Νικ Νόλτε τον δικηγόρο.