Ποιος θα εφοδιάσει την Ευρώπη με αέριο;

Η Ρωσία είναι ο μεγαλύτερος προμηθευτής αερίου της Ευρώπης, με το ένα τρίτο των ποσοτήτων που εξάγει να διέρχεται μέσω αγωγών στην Ουκρανία προς χώρες σε όλη την ήπειρο. Αν και οι ροές ρωσικού αερίου ήταν πέρυσι κατά ένα τέταρτο μικρότερες σε σύγκριση με τις συνήθεις ποσότητες, οι ευρωπαίοι ηγέτες φοβούνται τώρα ότι μια ρωσική εισβολή στην Ουκρανία θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια ενεργειακή καταστροφή, στην περίπτωση διακοπής των εξαγωγών.

Αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου δήλωσαν αυτή την εβδομάδα ότι η κυβέρνηση Μπάιντεν είναι έτοιμη να φτάσει σε μια τελική συμφωνία προκειμένου «να διασφαλίσει ότι η Ευρώπη θα καταφέρει να περάσει τον χειμώνα και το καλοκαίρι». Η συμφωνία θα αφορά χώρες που παράγουν σημαντικές ποσότητες ενέργειας, οι οποίες θα στείλουν με τάνκερ στην Ευρώπη υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG). Δεν πρόκειται, πάντως, για ένα σχέδιο που δεν θα αντιμετωπίσει προκλήσεις.

Από πού θα μπορούσαν να προέλθουν οι έκτακτες ποσότητες αερίου για την Ευρώπη;

Οι συνομιλίες είναι πιθανόν ότι επικεντρώνονται στο Κατάρ, έναν από τους μεγαλύτερους παραγωγούς αερίου παγκοσμίως και δεύτερο μεγαλύτερο εξαγωγέα LNG μετά την Αυστραλία. Η Λιβύη μπορεί επίσης να αποτελέσει μια λύση, με δεδομένη την ισχυρή παραγωγή της και την εγγύτητά της στην Ευρώπη. Αλλά και οι ίδιες οι ΗΠΑ μπορούν να παίξουν άμεσο ρόλο, ενισχύοντας τις προμήθειες αερίου της Ευρώπης. Αλλωστε, τον περασμένο μήνα αναχώρησε από τις ΗΠΑ αριθμός – ρεκόρ φορτίων LNG με προορισμό ευρωπαϊκά λιμάνια.

Πόσο αέριο χρειάζεται εκτάκτως η Ευρώπη;

Το μέγεθος της πρόκλησης εξαρτάται από την κλιμάκωση της έντασης ανάμεσα σε Ρωσία και Ουκρανία. Η Ρωσία στέλνει προς την Ευρώπη περίπου 230 εκατ. κυβικά μέτρα ημερησίως, εκ των οποίων το ένα τρίτο περίπου διέρχεται από την Ουκρανία. Ομως, οι ειδικοί των αγορών είναι διχασμένοι για το κατά πόσο η Ρωσία θα διαταράξει και τη ροή αερίου εκτός Ουκρανίας.

Υπάρχουν επαρκή αποθέματα για να καλυφθεί το κενό;

Το έλλειμμα στην προσφορά φυσικού αερίου που παρουσιάστηκε παγκοσμίως καθώς οι οικονομίες άρχισαν να ανακάμπτουν από τη «βουτιά» της Covid-19 σημαίνει, πρακτικά, ότι δεν απομένουν μεγάλα διαθέσιμα πλεονάσματα, σύμφωνα με τον αναλυτή της Rystad Energy Σι Ναν. Οι ΗΠΑ, ωστόσο, έχουν πει ότι οι συζητήσεις διεξάγονται «με πολλές εταιρείες και χώρες του κόσμου», έτσι ώστε να μη χρειάζεται «να ζητηθεί από μια μεμονωμένη εταιρεία ή χώρα να αυξήσει σημαντικά τις εξαγωγές, αλλά να διασφαλιστούν μικρότερες ποσότητες από πολλές πηγές».

Εχει ποτέ στο παρελθόν συμβεί κάτι ανάλογο;

Υπάρχουν πολλές περιπτώσεις στις οποίες έχει παρουσιαστεί ανάγκη να ληφθούν έκτακτα μέτρα τέτοιου τύπου, αφορούν όμως την παγκόσμια αγορά πετρελαίου και όχι την αντίστοιχη του φυσικού αερίου. Στη διάρκεια του εμφυλίου στη Λιβύη, για παράδειγμα, η Σαουδική Αραβία συμφώνησε να αυξήσει τις δικές της εξαγωγές πετρελαίου στις διεθνείς αγορές για να καλύψει το έλλειμμα που προκάλεσε η μεγάλη μείωση των λιβυκών εξαγωγών, που οδήγησε τις τιμές στα 120 δολάρια το βαρέλι.

Η αγορά φυσικού αερίου, βεβαίως, δεν διαθέτει μηχανισμό ανάλογο του OPEC, κάτι που κατέστησε την απάντηση στο έλλειμμα που προκλήθηκε παγκοσμίως πιο δύσκολη. Ισως, όμως, οι πρωτόγνωρες καταστάσεις να απαιτήσουν και πρωτόγνωρα μέτρα.