NON PAPER

Οι Νορβηγοί και το greek way of life

Εχω βρεθεί ως καλεσμένη (επαγγελματικά εννοείται) στο σπίτι του νορβηγού πρέσβη στην Αθήνα το 2009, τότε που ο θριαμβευτής της Γιουροβίζιον, εκείνη τη χρονιά, Αλεξάντερ Ρίμπακ είχε επισκεφτεί την Ελλάδα και είχε παρατεθεί προς τιμή του γεύμα στην πρεσβευτική κατοικία. Αν θυμάμαι καλά, βρισκόταν κάπου στον περιφερειακό του Λυκαβηττού – δεν ξέρω καν αν είναι ακόμη εκεί ή αν ο πρέσβης είναι σήμερα ο ίδιος. Αυτό που θυμάμαι περισσότερο από εκείνο το γεύμα είναι η συνομιλία μου με μια νορβηγή υπάλληλο της πρεσβείας που είχε εγκατασταθεί πριν από λίγες μόνο εβδομάδες στην Αθήνα.

Την είχα ρωτήσει τι ήταν αυτό που της είχε κάνει μεγαλύτερη εντύπωση και, αφού μου είχε πει τα γνωστά αποθεωτικά περί greek way of life, αναφέρθηκε στα καταστήματα ειδών πολυτελείας. «Ξέρετε, εμείς στο Οσλο δεν έχουμε καταστήματα όπως Louis Vuitton ή Prada ή Hermes. Κάποια, λίγα προϊόντα τους μπορεί να βρει κανείς στα αντίστοιχα τμήματα των πολυκαταστημάτων μας». Να υπενθυμίσω απλώς ότι οι Νορβηγοί έχουν μεγαλύτερο κατά κεφαλή εισόδημα, υψηλότερο βιοτικό επίπεδο ενώ εμείς ήμασταν ήδη τότε λίγες δρασκελιές πριν από το κατώφλι του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου.

Δεκατρία χρόνια μετά, πάλι στο σπίτι του νορβηγού πρέσβη σε Ελλάδα και Κύπρο Φροντ Οβερλαντ Αντερσεν. Αυτή τη φορά απέξω. Εικονικά εννοείται, μέσω των σόσιαλ μίντια. Τη μέρα του μεγάλου χιονιά, ανέβασε δύο φωτογραφίες. Στη μία βλέπουμε ένα δρομάκι που μόλις διακρίνεται έτσι όπως είναι σκεπασμένο από το χιόνι. «Αυτό, κανονικά, δεν είναι αδιέξοδο» σχολιάζει τη φωτογραφία ο κύριος Αντερσεν. Στην επόμενη το δρομάκι φαίνεται καθαρισμένο. Και ο πρέσβης γράφει στη λεζάντα «Τέλειωσα με τις μικροδουλειές».

Είναι άξιο λόγου το ότι ένας κρατικός αξιωματούχος και μάλιστα Νορβηγός, καθαρίζει από το χιόνι τον δρόμο έξω από το σπίτι του; Θεωρητικά δεν θα έπρεπε να είναι. Στην Ελλάδα είναι όταν βλέπουμε πολίτες να διαμαρτύρονται διότι ο Δήμος δεν έχει καθαρίσει το χιόνι έξω από το αδιέξοδο του σπιτιού τους. Ή όταν κάποιος πιάνει κουβεντολόι με την τηλεοπτική κάμερα δείχνοντας τους φαντάρους να καθαρίζουν το αυτοκίνητό του και λέγοντας «Να, εδώ τα παιδιά δουλεύουν».

Το ανεύθυνο κράτος και οι ανεύθυνοι πολίτες  

Μπορεί να συνυπάρχουν σε μία χώρα ανεύθυνο κράτος και ανεύθυνοι πολίτες. Οχι μόνο μπορεί, είναι αυτονόητο. Και οι κυβερνώντες και οι κυβερνώμενοι από τον ίδιο ντορβά προέρχονται – μέχρις ότου, τουλάχιστον, το Σύνταγμα μάς επιτρέψει να εισαγάγουμε για πρωθυπουργό τον Τριντό από τον Καναδά. Πώς μπορούμε να απαιτούμε πολιτικούς σκανδιναβικής νοοτροπίας όταν εμείς έχουμε μια εντελώς άλλων γεωγραφικών συντεταγμένων (ας μην προσδιορίσω τόπο μην και πικράνω κανένα) συμπεριφορές; Και πώς η πολιτική ηγεσία αναμένει από τους πολίτες σκανδιναβικές συμπεριφορές όταν αυτή κοιτάζει σε άλλα σημεία του ορίζοντα;

Στην Ελλάδα «λειτουργεί» από τη Μεταπολίτευση και μετά, ένα άτυπο κοινωνικό συμβόλαιο. Είναι σαν να έχει συμφωνηθεί σιωπηρά μεταξύ πολιτών και κράτους ότι οι μεν θα κάνουν στα μουλωχτά ό,τι γουστάρουν – από το να οικοδομούν αυθαίρετα έως το να διακινούν μαύρο χρήμα – και δεν θα τους ενοχλεί, επί της ουσίας, κανένας. Αλλά ταυτόχρονα, πολιτικοί και κρατικοί λειτουργοί θα κάνουν επίσης ό,τι γουστάρουν και οι πολίτες θα προσποιούνται ότι κοιτάζουν αλλού. «Μα δεν είναι όλοι έτσι» θα διαμαρτυρηθούν πολλοί. Να συμφωνήσω ειδικά μάλιστα για τη νεότερη γενιά. Αλλά είναι οι περισσότεροι.

Ξέχασα να αναφέρω κάτι ακόμη που είχαμε συζητήσει το μακρινό 2009 στη νορβηγική πρεσβευτική κατοικία. Εκείνη τη χρονιά οι Σουηδοί γιόρταζαν τα 200 χρόνια λειτουργίας του Συνηγόρου του Πολίτη, θεσμός εξαιρετικά δυνατός στη Σκανδιναβία. Την επόμενη χρονιά θα γιόρταζαν επίσης τα 200 χρόνια του θεσμού στη Δανία. Συγγνώμη, δεν θυμάμαι πότε θα γιόρταζαν την αντίστοιχη επέτειο στη Νορβηγία. Πάντως εμείς πέρυσι γιορτάσαμε τα 200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση.