Μπορεί η Ιταλία να διατηρήσει την προ πανδημίας μεταμόρφωσή της;

Πριν από δύο χρόνια αυτόν τον μήνα, η Ιταλία ανέφερε τα πρώτα κρούσματα του Covid-19. Η χώρα ήταν η πρώτη στην Ευρώπη που χτυπήθηκε από τον κορωνοϊό και πρόσφερε παραδείγματα τόσο των καλύτερων όσο και των χειρότερων της επιδημίας. Ενας επισκέπτης που θα επέστρεφε για πρώτη φορά μετά από αυτά τα δύο χρόνια πανδημίας θα έβρισκε μια χώρα που έχει αλλάξει – συντριπτικά προς το καλύτερο.

Τον Δεκέμβριο, ο Economist ανακήρυξε την Ιταλία ως χώρα της χρονιάς για το 2021. Το περιοδικό, συχνά επικριτικό κατά της Ιταλίας στο παρελθόν, δεν κατέληξε σε αυτήν την ετυμηγορία λόγω της νίκης της εθνικής ομάδας στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα ποδοσφαίρου ή του θριάμβου του ιταλικού ροκ συγκροτήματος Mαneskin στη Eurovision. Ηταν μια αναγνώριση των αλλαγών στην πολιτική της χώρας.

Υπό την ηγεσία του πρωθυπουργού Μάριο Ντράγκι, η Ιταλία έχει αποκτήσει έναν ασυνήθιστο βαθμό σταθερότητας και προβλεψιμότητας. Η κυβέρνηση απολαμβάνει δικομματική – σχεδόν ομόφωνη – υποστήριξη. Ως αποτέλεσμα, η Ιταλία έχει αποκτήσει μεγαλύτερη σημασία στην Ευρώπη και στην παγκόσμια σκηνή. Θα κρατήσει όμως αυτό; Καθώς η χώρα εκλέγει τον επόμενο πρόεδρό της και αναμένει γενικές εκλογές, που θα διεξαχθούν μέσα στους επόμενους 16 μήνες, υπάρχει ανησυχία ότι, καθώς η αίσθηση του επείγοντος χάνεται, η πολιτική συναίνεση θα εξαφανιστεί, πολλά από τα πρόσφατα κέρδη θα χαθούν και το «παλιό κανονικό» της Ιταλίας θα επιστρέψει.

Αυτό όμως δεν είναι προκαθορισμένο. Η Ευρωπαϊκή Ενωση έχει παραχωρήσει στην Ιταλία το μεγαλύτερο μερίδιο του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, ένα τεράστιο ποσό 191,5 δισεκατομμυρίων ευρώ σε επιχορηγήσεις και δάνεια που θα διανεμηθούν τα επόμενα έξι χρόνια. Το μέγεθος και το εύρος της εκταμίευσης θα μπορούσε να οδηγήσει σε έναν ψηφιακό και πράσινο μετασχηματισμό της χώρας.

Η Ιταλία πρέπει ακόμη να εφαρμόσει σημαντικές μεταρρυθμίσεις στη δημόσια διοίκηση, τη δικαιοσύνη και το ρυθμιστικό της πλαίσιο και η προηγούμενη εμπειρία δείχνει ότι αυτό θα είναι μια μνημειώδης πρόκληση. Η ευκαιρία που παρουσιάζει το Ταμείο είναι πολύ μεγάλη για να χαθεί. Λέγεται συχνά ότι οι οικονομίες χρειάζονται ένα Σχέδιο Μάρσαλ για να ανακάμψουν από τον πόλεμο, την επανάσταση ή την κρίση. Η σύγκριση δεν είναι απλώς μεταφορική. Για την Ιταλία, το ευρωπαϊκό ταμείο μπορεί να είναι καθοριστικό για την εδραίωση των κερδών του περασμένου έτους και τη μετατροπή ενός προσωρινού συστημικού σοκ σε μόνιμη χρηστή διακυβέρνηση.

Ο Αλεξάντερ Σταμπ είναι διευθυντής του School of Transnational Governance στο European University Institute και πρώην πρωθυπουργός της Φινλανδίας Ο Φαμπρίτσιο Τασινάρι είναι εκτελεστικός διευθυντής στο School of Transnational Governance στο European University Institute