«Οταν το βόδι πάει στο παλάτι…»

Εντονες αντιδράσεις σε όλο τον κόσμο έχει προκαλέσει η σύλληψη γνωστής δημοσιογράφου στην Τουρκία, επειδή ανέφερε ένα παλιό ρητό που θεωρήθηκε προσβολή προς τον πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. «Υπάρχει μια γνωστή παροιμία που λέει ότι η εστεμμένη κεφαλή γίνεται σοφότερη», είπε η Σεντέφ Καμπάς στο τηλεοπτικό δίκτυο Tele1. «Ομως όταν το βόδι πάει στο παλάτι, δεν γίνεται βασιλιάς, αλλά το παλάτι γίνεται στάβλος». Λίγο αργότερα έγραψε την ίδια φράση και στο Twitter, όπου έχει περισσότερους από 900.000 ακολούθους. Τα ξημερώματα αστυνομικοί εμφανίστηκαν στο σπίτι της στην Κωνσταντινούπολη, τη μετέφεραν σε ξενοδοχείο και το Σάββατο το μεσημέρι την προσήγαγαν στο δικαστήριο επειδή «προσέβαλε τον πρόεδρο». Η δημοσιογράφος αρνήθηκε ότι είχε σκοπό την προσβολή του προέδρου. Εάν καταδικαστεί, αντιμετωπίζει ποινή φυλάκισης έως τέσσερα χρόνια.

Σύμφωνα με τον νόμο περί προσβολής της Τουρκίας, δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι έχουν διωχθεί με την κατηγορία ότι προσέβαλαν τον Ερντογάν από τότε που έγινε πρόεδρος, το 2014. Ο δικηγόρος της Καμπάς, Ουγκούρ Ποϊράζ, έγραψε στο Twitter ότι η δημοσιογράφος συνελήφθη επίσημα κατά τη διάρκεια της προσαγωγής της στο δικαστήριο στην Κωνσταντινούπολη το Σάββατο. Ο δικαστής αποδέχθηκε το επιχείρημα της εισαγγελίας ότι υπήρχε κίνδυνος να διαφύγει. Η 53χρονη Καμπάς είναι ιδιαίτερα δημοφιλής στην Τουρκία, όπου έχει παρουσιάσει μια σειρά από τηλεοπτικές εκπομπές με μεγάλη θεαματικότητα στην καριέρα της που διαρκεί εδώ και τρεις δεκαετίες.

Αμέσως η Καμπάς έγινε στόχος στελεχών του κυβερνώντος κόμματος ΑΚΡ. «Μια αποκαλούμενη δημοσιογράφος τόλμησε να προσβάλει τον πρόεδρό μας σε τηλεοπτικό κανάλι, μην έχοντας άλλο στόχο παρά να σκορπίσει μίσος», έγραψε στο Twitter ο εκπρόσωπος του τούρκου προέδρου Φαχρετίν Αλτούν. «Καταδικάζω τα λόγια αυτά, στοχεύουν τον πρόεδρό μας», ανέφερε στα κοινωνικά μέσα δικτύωσης ο υπουργός Δικαιοσύνης Αμπντουλχαμίντ Γκιουλ. «Η προσβολή στον εκλεγμένο πρόεδρο του έθνους μας με χυδαίες εκφράσεις αποτελεί επίθεση στην εθνική βούληση», έγραψε σε tweet o Νουμάν Κουρτουλμούς, αντιπρόεδρος του κόμματος.

Από την άλλη, στελέχη της αντιπολίτευσης έσπευσαν να στηρίξουν την Καμπάς. Η αρχηγός του Καλού Κόμματος της αντιπολίτευσης Μεράλ Αξενέρ έγραψε: «Αυτή η νοοτροπία θα αλλάξει κάποια στιγμή και η δικαιοσύνη θα επιστρέψει στην Τουρκία». Αγανακτισμένος εμφανίστηκε και ο διευθυντής του τηλεοπτικού δικτύουTele1 Μερντάν Γιαναρντάγκ: «Η σύλληψη ενός ατόμου μέσα στη νύχτα για μια παροιμία είναι εντελώς απαράδεκτη. Πρόκειται για μια προσπάθεια εκφοβισμού των δημοσιογράφων, των μέσων ενημέρωσης και της κοινωνίας». Οπως αναφέρεται σε ανακοίνωση του συνδικάτου δημοσιογράφων της Τουρκίας TGS, «η σύλληψη της Σεντέφ Καμπάς για προσβολή του προέδρου αποτελεί σοβαρή επίθεση στην ελευθερία της έκφρασης».

Γεννημένη στο Λονδίνο το 1970, η Καμπάς εργάστηκε για το CNN International στην Ατλάντα και, το 1998, έλαβε βραβείο ως καλύτερη οικονομική αναλύτρια. Ηταν δημιουργός και παρουσιάστρια τηλεοπτικών προγραμμάτων για τα τηλεοπτικά δίκτυα Ntv, Atv, Tv8, SkyTurk και Trt2. Το 2007 ίδρυσε δική της εταιρεία, η οποία εκτός από τη δημιουργία τηλεοπτικών προγραμμάτων προσφέρει, μεταξύ άλλων, συμβουλευτικά και εκπαιδευτικά μαθήματα σε επιχειρηματίες και πολιτικούς.

Μέλος της αντιπολίτευσης, που συμμετέχει στην τουρκική υπηρεσία παρακολούθησης ραδιοτηλεοπτικών εκπομπών, κατηγόρησε χθες την κυβέρνηση ότι εκφοβίζει τους επικριτές της, καθώς επέβαλε πρόστιμο και στο τηλεοπτικό κανάλι για τη μετάδοση των σχολίων της Καμπάς. Ο Ιλχάν Τάσι ανέφερε ότι οποιοδήποτε πρόστιμο που επέβαλε το Ανώτατο Συμβούλιο Ραδιοφωνίας και Τηλεόρασης (RTUK) στο κανάλι της Καμπάς ήταν «ξεκάθαρα» πολιτικής φύσης. Το RTUK συγκάλεσε έκτακτη συνεδρίαση χθες, επέβαλε πρόστιμο στο κανάλι με την κατηγορία της υποκίνησης μίσους και απαγόρευσε τα επόμενα πέντε επεισόδια της εκπομπής στα οποία η Κάμπας έκανε τα σχόλια.  Ο Τάσι, ένα από τα μέλη της μειοψηφίας του RTUK που διορίστηκαν από τα κόμματα της αντιπολίτευσης, ανέφερε σε συνέντευξη ότι η έκτακτη συνεδρίαση ήταν περιττή, δεδομένου ότι μια τακτική συνεδρίαση είχε προγραμματιστεί αργότερα αυτή την εβδομάδα, δείχνοντας ότι η ρυθμιστική Αρχή ήταν προκατειλημμένη και «βιαζόταν» να τιμωρήσει τη δημοσιογράφο και το κανάλι της. «Η κίνηση αυτή έχει στόχο να εκφοβίσει το τμήμα του κοινού που σκέφτεται διαφορετικά και που μπορεί να αμφισβητήσει και να επικρίνει την κυβέρνηση», τόνισε.

12.881 καταδίκες για «εξύβριση του προέδρου» από το 2014

Από το 2014 η κατηγορία για «εξύβριση του προέδρου Ερντογάν» έχει χρησιμοποιηθεί 160.000 φορές εις βάρος τούρκων πολιτών. Από αυτές, περισσότερες από 35.500 υποθέσεις έχουν φθάσει στο δικαστήριο και έχουν οδηγήσει 12.881 καταδίκες, σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Δικαιοσύνης. Η Τουρκία έχει δεχθεί διεθνή πίεση να αλλάξει τη νομοθεσία αυτή. Τον περασμένο Οκτώβριο, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων γνωμοδότησε ότι η ελευθερία της έκφρασης ενός τούρκου πολίτη παραβιάστηκε όταν τέθηκε υπό κράτηση το 2017 βάσει του νόμου περί προσβολής του προέδρου. Το Δικαστήριο έχει επανειλημμένα χαρακτηρίσει παράνομες τις κρατήσεις πολιτών από τουρκικά δικαστήρια, με τις κατηγορίες αυτές. Πολλές μη κυβερνητικές οργανώσεις έχουν καταγγείλει τις παραβιάσεις της ελευθερίας του Τύπου που έγιναν ακόμα πιο συχνές μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα του 2016, όταν συνελήφθησαν δεκάδες δημοσιογράφοι και πολλά μέσα ενημέρωσης που κρίθηκαν ως «εχθρικά» έκλεισαν. Στην κατάταξη των Δημοσιογράφων Χωρίς Σύνορα για το 2021, η Τουρκία βρίσκεται στην 153η θέση σε σύνολο 180 χωρών. Ωστόσο, δεν βρίσκονται μόνο οι δημοσιογράφοι στο στόχαστρο. Μόλις πριν από λίγες μέρες η αρχή ελέγχου ραδιοφώνου και τηλεόρασης στην Τουρκία, η RTÜK, απαγόρευσε το τραγούδι της πιο διάσημης ποπ τραγουδίστριας στην Τουρκία, της Σεζέν Ακσού. «Το να ζεις είναι υπέροχο πράγμα» είναι ο τίτλος του τραγουδιού που απαγορεύθηκε λόγω μιας φράσης για τον Αδάμ και την Εύα, φιγούρες επίσης ιερές για το Ισλάμ. Μάλιστα ο ίδιος ο Ερντογάν επέκρινε τον στίχο: «Κανείς δεν μπορεί να σε δυσφημήσει, εξοχότατε Αδάμ, είναι καθήκον μας να σπάσουμε αυτές τις γλώσσες», είπε.