Οι αυξήσεις τιμών που έχουν σημασία για τους φτωχούς

Μπορούμε να περιμένουμε πολύ μεγαλύτερη πίεση που σχετίζεται με το κλίμα στην παραγωγή τροφίμων τα επόμενα χρόνια, με τις αναπτυσσόμενες περιοχές στην Ασία και την Αφρική να είναι πιθανό να πληγούν περισσότερο.

Οι απειλές για την παραγωγή τροφίμων από τον κλιματικό κίνδυνο υπογραμμίζουν την ανάγκη για μεγαλύτερη διεθνή συνεργασία για την αντιμετώπιση της υπερθέρμανσης του πλανήτη και των συνεπειών της. Δυστυχώς, μια τέτοια συνεργασία φαίνεται απίθανη. Ωστόσο, ορισμένοι από τους άλλους παράγοντες που συμβάλλουν στην αύξηση των τιμών των τροφίμων είναι το άμεσο αποτέλεσμα αλλαγών πολιτικής και κανονιστικών ρυθμίσεων.

Αυτά περιλαμβάνουν τη σημαντική αύξηση των αποθεμάτων από τις κυβερνήσεις και τους καταναλωτές, λόγω των φόβων ότι τα νέα κύματα της πανδημίας Covid-19 θα ασκήσουν περαιτέρω πίεση στις προμήθειες τροφίμων. Η προσδοκία για μελλοντικές αυξήσεις των τιμών των τροφίμων γίνεται τότε αυτοεκπληρούμενη, λόγω της υψηλότερης τρέχουσας ζήτησης.

Τον περασμένο Νοέμβριο, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Τροφίμων (FAO) εκτίμησε ότι ο παγκόσμιος λογαριασμός για τις εισαγωγές τροφίμων το 2021 θα ήταν ο υψηλότερος ποτέ, με αύξηση 14% από το 2020 και 12% υψηλότερη από την πρόβλεψη του FAO μόλις λίγους μήνες νωρίτερα. Αυτά είναι κακά νέα για τις οικονομίες με χαμηλότερο εισόδημα, οι οποίες μπορεί να έχουν πιο πιεστικές απαιτήσεις εισαγωγής τροφίμων από άλλες χώρες, αλλά θα μπορούσαν να αποσπαστούν από τις παγκόσμιες αγορές λόγω της αυξημένης ζήτησης.

Ο άλλος σημαντικός παράγοντας είναι η κερδοσκοπία στις αγορές τροφίμων, η οποία πρόσφατα γνώρισε μια αναζωπύρωση. Τα προϊόντα διατροφής μπήκαν στις αγορές  μετά την οικονομική απορρύθμιση στις Ηνωμένες Πολιτείες στις αρχές της δεκαετίας του 2000 και υπάρχουν σημαντικές ενδείξεις ότι αυτό έπαιξε μεγάλο ρόλο στην αποσταθεροποιητική αστάθεια των τιμών των τροφίμων το 2007-09.

Οι αγορές σε βασικά προϊόντα διατροφής ήταν σημαντικές και θετικές για το μεγαλύτερο μέρος του 2021, υποδηλώνοντας ότι οι  επενδυτές ανέμεναν αύξηση των τιμών. Ο όγκος τέτοιων επενδύσεων αυξήθηκε σημαντικά πέρυσι, χάρη στα επίμονα ρυθμιστικά κενά και τη διαθεσιμότητα φθηνών πιστώσεων προς τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα.

Σε αντίθεση με ορισμένες από τις πιο συστημικές δυνάμεις που επηρεάζουν την προσφορά και τις τιμές τροφίμων μεσοπρόθεσμα, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θα μπορούσαν εύκολα να αντιμετωπίσουν τα ζητήματα της αποθήκευσης αποθεμάτων και της κερδοσκοπίας. Αλλά αυτό απαιτεί από τις κυβερνήσεις να αποδεχθούν ότι πρόκειται για προβλήματα και να συγκεντρώσουν τη βούληση να τα αντιμετωπίσουν. Μέχρι να το κάνουν, ο πληθωρισμός των τιμών των τροφίμων θα συνεχίσει να πλήττει περισσότερο τους φτωχούς του κόσμου.

Η Τζαϊάτι Γκος είναι εκτελεστική γραμματέας στην International Development Economics Associates, καθηγήτρια Οικονομικών στο University of Massachusetts Amherst και μέλος της Ανεξάρτητης Επιτροπής για τη Μεταρρύθμιση Διεθνούς Εταιρικής Φορολογίας